Yapay Zeka Devinde Deprem: Casusluk İddiası Nvidia'ya 470 Milyar Dolar Kaybettirdi

Sadece beş hafta önce Nvidia, dünyanın en değerli şirketlerinden biri olarak 6 trilyon dolar barajına yaklaşırken, bugün piyasa değeri yaklaşık 4 trilyon dolara gerilemiş durumda. Şirket şu an; bir hissedarın öncülüğünde açılan toplu davayla, federal bir soruşturmayla ve kendi yönetim kurulunun yürüttüğü bir iç soruşturmayla karşı karşıya. Tüm bunların merkezinde ise tek bir isim var: Şirketin kurucusu ve CEO'su Jensen Huang.

Ara seçimlerin ardından teknoloji hisselerindeki satış dalgası bir düşüş trendini başlatmış olsa da, Huang'ın Çin istihbaratıyla bağlantılı olduğundan şüphelenilen Çinli bir iş kadınıyla ilişkisine dair davadaki gelişmeler bu düşüşü daha da derinleştirdi. Öyle ki şirket, sadece iki işlem gününde piyasa değerinden yaklaşık 470 milyar dolar kaybetti. Şirketi 30 yılı aşkın bir süre önce kuran adamın liderliği, böylece ilk kez sorgulanır hale geldi.

Davanın Detayları.. Çin'e Giden 240 Bin Çip

Olayın merkezinde, merkezi Singapur'da bulunan "Mega Speed" şirketinin eski yöneticisi Alice Huang yer alıyor. İsim benzerliğine rağmen Alice Huang'ın Jensen Huang ile herhangi bir akrabalık bağı bulunmuyor.Amerikalı yetkililer onun Çin adına çalışan bir istihbarat elemanı olduğunu iddia ederken, Nvidia hissedarları,şirketi Mega Speed ile yaptığı anlaşmalar konusunda yanlış yönlendirmekle suçluyor. Hissedarlara göre bu anlaşmalar, Nvidia tarafından üretilen elektronik çiplerin Çin'e satışını kolaylaştırdı.

Bu bağlamda "The Information" web sitesinde yayımlanan araştırmacı bir rapor, ABD'nin ihracat kısıtlamalarına rağmen Çin'e değeri yaklaşık 7,5 milyar doları bulan elektronik çip ve gelişmiş yapay zeka cihazlarının transfer edildiğine dair detayları ortaya çıkardı. Rapor, bu durumu Jensen Huang ile Alice Huang arasındaki kişisel ilişkiye bağlıyor.

Rapora göre Alice Huang; kocası ve kız kardeşiyle birlikte, ihracatı kısıtlanmış elektronik çipleri elde etmek amacıyla Singapur ve Çin arasında faaliyet gösteren bir şirketler ağı kurdu. Bu ağın en dikkat çekici araçlarından biri, Haziran 2023'te kurulan "Shanghai Century Letong" şirketinin Nvidia'da "ayrıcalıklı ortak" statüsü elde etmesi oldu. Bu sayede şirket, gelişmiş yapay zeka cihazları ve çiplerini tedarik edebildi. Rapor,bunun sonucunda Çin'in, kısıtlamalara tabi olan "H-100", "H-200" ve "A-100" modellerinin de aralarında bulunduğu yaklaşık 240 bin adet gelişmiş grafik işlemcisi (GPU) elde ettiğini belirtiyor.

Buna karşılık Çin Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Guo Jiakun pazartesi günü yaptığı açıklamada, "Çinli casus anlatısı denilen şeyin hiçbir dayanağı yoktur" dedi. Bu açıklama, Nvidia'nın CEO'su ile Pekin'e bilgi sızdırdığından şüphelenilen Alice Huang arasındaki ilişkiye dair yürüteceği iç soruşturma hakkında sorulan bir soru üzerine geldi.

Krizin Başlangıcı.. Taipei'deki Akşam Yemeğinden New York Times'a

İkili arasındaki bağlantı krizden öncesine dayanıyor. Alice Huang, Mayıs 2025'te Computex Teknoloji Fuarı çerçevesinde Taipei'deki bir restoranda Jensen Huang'ın ev sahipliğinde verilen bir akşam yemeğinde boy göstermişti.

Ancak kriz, geçtiğimiz ay New York Times gazetesinin, ABD'li yetkililerin Alice Huang hakkında topladıkları bilgiler ışığında onun Çin'in "istihbarat elemanı" olduğu sonucuna vardıklarını duyurmasıyla patlak verdi.Olayların hızla gelişmesiyle Nvidia bir iç soruşturma başlattığını duyurdu, Huang çalışanlarına bir mesaj gönderdi ve ardından hissedarlar şirket ve CEO'su aleyhine dava açtı.

Tarafların Tutumu.. Tek Kriz, Üç Farklı Anlatı

Huang ile iyi ilişkileri bulunan ABD Başkanı Donald Trump, FBI'ın olayı soruşturduğunu doğruladı. Huang'ın kriz nedeniyle "büyük zorluklar yaşadığını" ancak ileride daha iyi bir duruma geleceğini belirten Trump,önümüzdeki ay görüşeceği Çin Devlet Başkanı Xi Jinping ile bu konuyu tartışacağını sanmadığını ifade etti.

Bununla eş zamanlı olarak Financial Times gazetesi, Amerikalı yetkililerin Alice Huang'ın Çin Devlet Güvenlik Bakanlığı'na bağlı bir istihbarat teşkilatının bilgisi dahilinde ajan olarak devşirildiğine dair istihbarat bilgileri elde ettiğini yazdı.

Huang ise şirket çalışanlarına gönderdiği mesajda, yapılmaması gereken bazı hatalar yaptığını itiraf etti ancak ayrıntılara girmedi. Haberlerde adı geçen Alice Huang'ın adını da anmadı. Nvidia Yönetim Kuruluna göre Huang, başlatılan iç soruşturmayı destekliyor ve soruşturmayla işbirliği yapma sözü verdi.

Nvidia cephesinde ise, Jensen Huang'ın yabancı bir istihbarat operasyonunun hedefi olduğuna dair basında çıkan haberlerin ardından bağımsız bir iç soruşturma başlatıldığı duyuruldu. Şirket yönetim kurulu tarafından yapılan açıklamada kararın, "Kurucu ve CEO Jensen Huang'ın yabancı istihbarat operasyonlarının hedefi olduğuna işaret eden son basın raporlarının ardından" alındığı belirtildi ancak herhangi bir ülke adı zikredilmedi.

Kurul, bağımsız üyelerden oluşan bir komitenin, dışarıdan hukuki danışmanların yardımıyla soruşturmayı yürüteceğini açıklayarak Huang ve ekibine olan güvenini vurguladı. ABD'nin ulusal ve ekonomik güvenliğinin şirket için bir öncelik olduğunu, şirketin güvenliğinin veya sırlarının tehlikeye düştüğüne inanmak için bir neden görmediklerini de ekledi.

Nvidia'nın Kayıpları.. Milyarlarca Dolarlık Kan Kaybı

Hukuki boyutta hissedarlar, şirketin merkezi olan Kaliforniya'daki bir federal mahkemede, Nvidia yönetimini Huang ve Alice Huang arasındaki ilişki konusunda kendilerini yanıltmakla suçlayarak dava açtılar. Guardian gazetesinin aktardığına göre dava dilekçesinde, şirket yönetiminin bu ilişkideki ulusal güvenlikle ilgili endişeleri gizlediği ve bu durumun şirketin itibarını ve gelecekteki iş fırsatlarını tehdit ettiği iddia ediliyor.

Piyasalarda ise Wall Street borsasında işlem gören Nvidia hisseleri pazartesi günü kapanışta %4,3, salı günü kapanışta ise %5,47 düşüş yaşadı. Böylece şirket, sadece iki işlem gününde piyasa değerinden yaklaşık 470 milyar dolar kaybederek 4,07 trilyon dolara geriledi. New York Borsasındaki Dow Jones verilerine göre şirket, bir aylık işlem süresinde yaklaşık 1,33 trilyon dolar kaybetti; bu, herhangi bir Amerikan şirketi için rekor bir rakam.

Bu kayıplar, Nvidia çiplerinin, aralarında Anthropic ve OpenAI'ın da bulunduğu alanında öncü şirketlerin gelişmiş yapay zeka modellerini çalıştırması açısından kritik öneme sahip olması nedeniyle büyük önem taşıyor.

Tüm bu gelişmeler, Demokrat Parti'nin kongre ara seçimlerini kazanmasının ardından Amerikalı teknoloji şirketlerinin üzerindeki baskının arttığı bir döneme denk geliyor. Yatırımcılar, yapay zeka teknolojileri üzerindeki denetim ve kısıtlamaların sıkılaştırılarak bu teknolojilerin gelir yaratma kapasitesinin sınırlandırılmasından endişe ediyor.

Rakiplerin Kazancı.. Krizin Kazananları

Nvidia'nın krizinden rakipleri kârlı çıktı. "Advanced Micro Devices" (AMD) ve "Broadcom" hisseleri pazartesi kapanışında sırasıyla %13,3 ve %8,8 oranında değer kazandı ve bu yükseliş salı günü de sırasıyla %1,3 ve %3,9 oranında devam etti.

New York Borsası verilerine göre pazartesi günü, Google'ın ana şirketi Alphabet ile dev bir anlaşma imzaladığını duyurduğu geçtiğimiz kasım ayından bu yana Broadcom hisseleri için en iyi gün oldu.

Ancak "Morningstar" şirketi analisti Brian Colello'ya göre bu kazançlar herkes için kalıcı olmayabilir. Colello,yapay zeka ekosistemindeki tüm Amerikalı satıcı ve tedarikçilerin bu skandalın ardından önümüzdeki aylarda daha sıkı bir denetime tabi tutulacağını öngörüyor.

Huang'ın Geleceği.. Koltuğu Tehlikede

Huang'ın Nvidia'daki kişisel hissesi yaklaşık %3,5 ila %3,8 arasında ve bu hisseler devasa servetinin ana kaynağını oluşturuyor. Ancak şirketin oy yapısı, Huang'ın kendisi de dahil olmak üzere tüm yatırımcılar için tek bir hisse sınıfı üzerine kurulu.

Bu durum, SpaceX'te Elon Musk veya Facebook ve Instagram'ın çatı şirketi Meta'nın CEO'su Mark Zuckerberg gibi büyük Amerikan teknoloji şirketlerinin liderlerinden farklılık gösteriyor. Musk ve Zuckerberg,şirketlerinde çifte oy hakkı veren hisselere sahipler; bu da onlara hissedar oylamalarında üstünlük sağlıyor.Bu hisseler, onları görevden almayı amaçlayan herhangi bir hissedar hareketini fiilen engelleme gücü verirken, Huang'ın böyle bir koruması bulunmuyor.

Ancak 1993'te şirketin kurucu ortaklarından biri olduğu günden bu yana Huang'ın Nvidia ile güçlü ve derin bir bağı var. "Mahoney Asset Management" CEO'su Ken Mahoney, Guardian'a verdiği demeçte, Steve Jobs'un Apple için ne anlama geliyorsa Huang'ın da Nvidia için o anlama geldiğini söyledi. Mahoney, herhangi bir Nvidia yatırımcısına Jensen'in gitmesini isteyip istemediği sorulsa cevabın kesinlikle "hayır" olacağını, ancak Huang'ın görevi bırakması halinde bile şirketin ayakta kalmaya devam edebileceğini ekledi.

Kriz karşısında SpaceX ve Tesla'nın CEO'su Elon Musk vakit kaybetmeden Huang'a desteğini açıkladı ve onun yapay zeka liderliğinde "vazgeçilmez" olduğunu belirtti.

Guardian, Huang'ın ailesiyle Nvidia'yı birbirine nasıl bağladığına da dikkat çekiyor. Çocukları Madison ve Spencer şirkette yönetici pozisyonlarında bulunurken, şirkette idari bir görevi olmayan eşi Lori Mills Huang,2024 itibarıyla Nvidia'da 60 milyondan fazla hisseyi kontrol eden aile vakfını yönetiyor.

Huang'ın görevden alınma ihtimali hâlâ masada. Ancak Nvidia için taşıdığı büyük değer ve şirketi yıllar boyunca geliştirmedeki başarısı, yönetim kurulunu, muhtemelen düştüğü hataları tekrarlamasını engelleyecek kısıtlamalar çerçevesinde, onu görevde tutmaya sevk edebilir.

Kaynak: Telegraph + Guardian + Financial Times