Yapay zekâ balonunda kaldıraç riski: Borsaları bekleyen tehlike

ÖZEL HABER / FİNANS ANALİZ

 Geçmişte piyasaları felakete sürükleyen aşırı karmaşık stratejiler, 2008 krizini tetikleyen ipoteğe dayalı menkul kıymet paketleri ve düşük dalgalanmaya yapılan riskli bahislerin ardından; küresel finans piyasaları yeni bir tehdit dalgasıyla karşı karşıya: Kaldıraçlı Borsa Yatırım Fonları (Leveraged ETFs).

Yapay zekâ sektöründeki hızlı yükselişe paralel olarak patlama yapan bu finansal ürünler, piyasa dalgalanmasını kritik seviyelere taşıyor. Dünya genelinde toplam büyüklüğü 250 milyar dolara ulaşan söz konusu fonlar, küresel borsa değerine kıyasla sınırlı bir paya sahip görünse de yüksek işlem hacimleri ve yarattıkları kaldıraç etkisiyle piyasa dengelerini sarsacak bir güce ulaşmış durumda.

Kore Piyasalarında Yaşananlar: Bitcoin’den Daha Oynak Bir Borsa

Kaldıraçlı ETF’lerin yarattığı risk, yakın zamanda Güney Kore piyasalarında somut bir şekilde tecrübe edildi. Yonga üreticileri SK Hynix ve Samsung hisselerine endeksli kaldıraçlı fonlara milyarlarca dolarlık sermaye akışı gerçekleşti.

Yapay zekâ rüzgarıyla başlangıçta rekor yükselişleri tetikleyen bu fonlar, yatırımcı algısının tersine dönmesiyle birlikte düşüş trendini de aynı hızla ivmelendirdi. İki dev çip üreticisinin ağırlıkta olduğu Güney Kore Kospi Endeksi, yaşanan sert dalgalanmalar nedeniyle kripto para birimi Bitcoin’i aşan bir oynaklık sergiledi. RBC Capital Markets Yetkilisi Amy Wu Silverman piyasadaki tabloyu, "Kaldıraçlı ETF’lerdeki bu genişleme, spekülatif 'Meme-Stock' çılgınlığını çağrıştırıyor" sözleriyle değerlendirdi.

Piyasaları endişelendiren temel unsur, fonların elinde tuttuğu toplam varlıktan ziyade günlük işlem hacimlerindeki ağırlıkları. Dünya genelinde ETF pazarının toplam büyüklüğü 22 trilyon doları aşarken, kaldıraçlı ETF’ler 250 milyar dolar ile bu pazarın nispeten küçük bir bölümünü temsil ediyor. Gün içi yoğun alım-satım trafiği nedeniyle 30 günlük ortalama işlem hacmi Haziran ayında 70 milyar dolara ulaştı. Piyasada düşüş yönlü (ters/inverse) pozisyon alan kaldıraçlı fonlarda 20 milyar dolar bulunurken, yükseliş yönlü fonlarda bu tutarın 10 katından fazla sermaye birikti. Bu tablo, piyasada risk algısının belirgin şekilde zayıfladığına işaret ediyor.

Risk Tek Noktada Yoğunlaştı: Yapay Zekâ Hisseleri

Kaldıraçlı fon riskinin en kritik boyutunu yüksek yoğunlaşma oluşturuyor. Yükselişe odaklanan yaklaşık 800 kaldıraçlı ETF incelendiğinde, risk maruziyetinin doğrudan yapay zekâ şirketlerine kaydığı görülüyor: 2022 yılından bu yana kaldıraçlı fonların yapay zekâ hisselerindeki payı %26’dan %58’e yükseldi. Yapay zekâ odaklı kaldıraçlı riskin üçte ikisi yalnızca 10 şirkette toplanmış durumda. Tek bir hissenin performansını katlamayı hedefleyen fonlarda risk daha net izleniyor. Dört büyük bellek çipi üreticisi, tekil hisse kaldıraçlı fon kategorisindeki tüm riskin yaklaşık yarısını oluşturuyor.

Mekanizma Nasıl Çalışıyor? "Kendi Kuyruğunu Yiyen Ejderha"

Kaldıraçlı fonlar, dayanak hissenin günlük getirisini 2 veya 3 katına çıkarmak amacıyla türev araçlardan yararlanıyor. Bu yapı, piyasada mekanik bir sarmal meydana getiriyor:

Hisse Yükseldiğinde: Fon, mevcut kaldıraç oranını koruyabilmek için seans sonunda piyasadan daha fazla hisse satın almak durumunda kalıyor. Bu hamle fiyatları yukarı yönlü baskılıyor.

Hisse Düştüğünde: Fon değer kaybettiğinde, risk oranını yeniden ayarlamak adına elindeki hisseleri satmak veya açığa satış pozisyonlarını kapatmak durumunda kalıyor. Bu süreç satıl dalgasını derinleştiriyor.

Asium Research Kurucusu Rocky Fishman, olası bir kriz senaryosunu şu ifadelerle aktardı:

"En kritik senaryo; seans kapanışına kısa bir süre kala, gerek şirket bazlı gerekse borsa genelinde yaşanabilecek ani bir gelişmeyle, bu devasa fonların gün sonu pozisyonlarını dengelemek amacıyla dakikalar içinde panik alım-satımlarına yönelmesidir."

Kaldıraçlı ETF’ler artık yalnızca kendi yatırımcı grubunu değil, bu enstrümanları tercih etmeyen geniş yatırımcı kitlesini de etkileyebilecek bir boyuta ulaştı. Küresel piyasalar, yapay zekâ sektöründeki değerleme tartışmalarının ortasında, kısıtlı sayıda çip üreticisinin hisselerinde yoğunlaşan bu finansal yapının seyrini takip ediyor.