UNDP ve Amazon’dan 2023 Türkiye Depremlerinden Etkilenen Ekosistemlerin Restorasyonu İçin Stratejik İş Birliği

Amazon, üç yıl önce Türkiye'yi derinden etkileyen depremlerin ardından, bölgeye yardım malzemeleri ve temel ihtiyaç ürünleri ulaştırarak destek olmuştu. Bugün ise açıklanan hibe programıyla, Amazon depremden etkilenen bölgedeki doğal ekosistemlerin yeniden onarılmasını desteklemek amacıyla Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı'na (UNDP) 1,5 milyon Avro destek sağladığını duyurdu. Bu hibe, Amazon'un dünya genelinde doğayı koruyan ve onaran girişimleri destekleyen Right Now Climate Fund'ın (RNCF) Türkiye'deki ilk yatırımı olma özelliği taşıyor.

UNDP tarafından, Amazon'un finansmanıyla hayata geçirilen proje; ormanların korunması ve yönetiminden sorumlu T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı Orman Genel Müdürlüğü'nün (OGM) belirlediği önceliklerle uyumlu olarak yürütülecek. Proje depremden etkilenen bölgelerde doğanın yeniden onarılmasını desteklerken, proje ile gelecekteki doğal afetlere daha dayanıklı topluluklar oluşturulması ve bölge için yeni ekonomik fırsatlar yaratılması hedefleniyor. Bu kapsamda habitat restorasyonu, iyileşme çalışmalarının temel odağı olacak. Amazon'un desteği; teknik uygulanabilirlik değerlendirmelerine bağlı olarak, atık su arıtımı için yapay sulak alanlar kurulması, yağmur suyu hasadı sistemleri, sürdürülebilir kompost üretimi, fidan dikimi ve topluluk temelli tohum bankalarının oluşturulması gibi doğa temelli uygulamaları kapsıyor. Bu çalışmaların, afet bölgesinde yeni geçim kaynaklarının geliştirilmesine katkı sağlaması amaçlanıyor.

Üç yıl önce meydana gelen depremlerde, Güney ve Güneydoğu Anadolu'daki 11 ilde çok sayıda can ve mal kaybı yaşandı. Depremler, bölgedeki önemli ekosistemleri de etkiledi. OGM'nin belirlediği restorasyon öncelikleri doğrultusunda çalışmalarını yürüten UNDP, bölgede doğa rehabilitasyonu çalışmalarının orman köylülerine ve ekosistemlere en yüksek faydayı sağlanabileceği alanları belirledi.

Çalışmalar öncelikli olarak Adıyaman'ın Yukarı Nasırlı Köyü'nde başlayacak. Bu köy, çalışmaların diğer afet bölgelerine yaygınlaştırılması için model niteliği taşıyor. UNDP, yerel ormancılık ve belediye personeli ile bölge halkından oluşan yaklaşık 2.000 kişiye operasyonel rehber, ekipman ve eğitim sağlayacak. Bu pilot köyün, aynı zamanda bir öğrenme ve uygulama merkezi olması ve burada eğitim alan katılımcıların bu faaliyetleri yaklaşık 20 köyde daha hayata geçirmesine imkân tanıması hedefleniyor.

Proje kapsamında yaklaşık 200 hektarlık alanın restorasyonu gerçekleştirilecek. Buna ek olarak OGM; ağaçlandırma, erozyon kontrolü ve ekosistem rehabilitasyonu çalışmalarıyla 250 hektarlık ilave alanı daha restore edecek. Bu çalışmalarla, deprem kaynaklı çevresel tahribatın giderilmesini desteklerken, ekosistemlerin ve bu ekosistemlere bağlı toplulukların dayanıklılığını güçlendirmek amaçlanıyor.

Konuyla ilgili T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı Orman Genel Müdürü Bekir Karacabey şunları söyledi: “İklim kaynaklı afetlere hazırlık, her zamankinden daha kritik bir önem taşımaktadır. 2023 yılında Türkiye'de meydana gelen depremlerin yol açtığı yıkım, güçlü ve kapsamlı bir afet hazırlığının gerekliliğini açıkça ortaya koymuştur. Çevresel sorunları doğayla uyum içinde ele almak, doğayla mücadele etmeye çalışmaktan çok daha etkili sonuçlar doğurmakta; bu süreçte kırsal toplulukları güçlendirerek dayanıklılıklarını artırmamıza olanak sağlamaktadır. Yaklaşık iki asırlık geçmişiyle Orman Genel Müdürlüğü, Türkiye'nin ormanlarını gelecek nesiller için sürdürülebilir bir şekilde başarıyla yönetmektedir. Orman Genel Müdürlüğü'nün sahip olduğu deneyim ve vizyon, proje hedeflerine ulaşılmasına önemli katkılar sağlayacak; proje aynı zamanda afetlere hazırlık kapasitemizi güçlendirecektir.”

UNDP Türkiye Mukim Temsilci Yardımcısı Miodrag Dragisic ise açıklamasında, “Doğa projeleri, ‘daha iyi yeniden inşa' yaklaşımının merkezinde yer alıyor. Amazon'un cömert desteği sayesinde, depremlerin bölgede orman köyleri için ortaya çıkardığı en önemli çevresel tehditlerin bir kısmını belirleyip ele alabileceğimize inanıyoruz.” dedi.

Amazon Türkiye Perakende Genel Müdürü Burak Erdem de şunları söyledi: “2023 yılındaki yıkıcı depremlerin hemen ertesi günü başlattığımız acil yardım çalışmalarımızdan bu yana bölgeye desteğimizi hiç kesmedik. Bugün ise Türkiye'nin uzun vadeli geleceğine yönelik desteğimizi bir adım ileri taşıyoruz. Bu proje, depremde zarar gören ormanları restore ederken sürdürülebilir geçim kaynakları oluşturacak ve çevresel iyileşme ile ekonomik toparlanmanın birlikte ilerleyebileceğini gösterecek.”

UNDP, Amazon'un sağladığı bu başlangıç finansmanının ek yatırımlar için bir katalizör olmasını hedefliyor. Yapılan analiz ve haritalama çalışmaları, gelecekteki rehabilitasyon stratejilerine yön vermeyi amaçlıyor. Ayrıca proje kapsamında geliştirilecek ekosistem restorasyonu ve doğa temelli istihdam rehberlerinin küresel ölçekte paylaşılması planlanıyor.