Türkiye AB’nin “Made in Europe” Düzenlemesinden Muaf Tutulmazsa Kapasite Kullanımı %20’ye Düşebilir

Türk otomotiv sektörü, tarihinin en kritik virajlarından birinden geçiyor. İç pazarda alım gücünün düşmesi, finansman güçlükleri ve yüksek stok maliyetleriyle boğuşan sektör; dış pazarda ise Avrupa Birliği’nin (AB) yürürlüğe koymaya hazırlandığı yeni sanayi hamlesinin yarattığı belirsizlikle karşı karşıya.

Otomotiv gazetecisi Emre Özpeynirci, Oksijen TV’de yayınlanan Otomotiv Gündemi programında sektörün güncel verilerini paylaşarak hem iç piyasaya hem de dış ticarete yönelik çarpıcı uyarılarda bulundu.

SIFIR ARAÇTA FİYATLAR DÜŞTÜ AMA SATIŞ TIKANDI

Yılın başında rekor tazeleme beklentisiyle yola çıkan sıfır araç pazarında, yaz aylarından itibaren başlayan daralma son çeyrekte derinleşti. Eylül ayındaki 83 bin adetlik satışın ardından ekim ayının 85 bin adet seviyelerinde tamamlanması bekleniyor. Bu rakamlar, geçen yılın aynı dönemine göre %25’i aşan bir daralmaya işaret ediyor.

• Pazar Beklentisi Düşürüldü: Yıl başında 1,4 milyon adet seviyelerinde öngörülen toplam pazar beklentisi, yaklaşan yıl sonu itibarıyla 1,1 milyon adede geriledi. Bu da sektörün yaklaşık 300 bin adetlik bir pazar kaybı yaşadığını gösteriyor.

• Reel Gerilemeye Rağmen Talep Yok: Fiyatların enflasyonun altında kalarak reel olarak gerilemesine ve markaların düzenlediği agresif kampanyalara rağmen; tüketicilerin nakit yetersizliği ve taşıt kredilerine erişimdeki engeller satışı tıkıyor.

• Bayiler Zararına Satış Yapıyor: Elde biriken stoklar ve yükselen finansman giderleri sebebiyle distribütör ile yetkili satıcıların üzerindeki yük artıyor. Bazı markaların stokları eritmek adına kâr marjlarını sıfırladığı, hatta zararına satışlar gerçekleştirdiği belirtiliyor.

AVANTAJLAR KAYBEDİLDİ: ASIL TEHLİKE İHRACAT CEPHESİNDE

İç pazardaki daralmanın ötesinde, Türk otomotiv sanayisini bekleyen en büyük risk AB’nin yeni korumacı sanayi politikası olan “Made in Europe” düzenlemesi.

Sektörün üretim yapısı doğrudan Avrupa pazarına endeksli bulunuyor. Türkiye'de üretilen araçların yaklaşık %75-80’i Avrupa’ya ihraç edilirken, iç pazara giren ithal araçların %70’i de AB ülkelerinden geliyor. İki taraf arasındaki otomotiv ticaret hacmi ise 37 milyar euro seviyesinde. Geçen yıl Türkiye AB’ye 798 bin araç satarken, AB’den 812 bin araç ithal etti.

Kapasite Kullanımı %20-30’a Düşebilir

Fransa ve Almanya hattında yürütülen görüşmelerde, Türkiye’de üretilen tedarik parçalarının kapsama dahil edilip tamamlanmış araçların (nihai ürün) dışarıda bırakılması fikri öne çıkıyor.

Emre Özpeynirci, Türkiye’nin bitmiş araçta kapsam dışı kalması durumunda; hali hazırda %60 seviyelerinde olan kapasite kullanım oranının %20-30 seviyelerine kadar gerileyebileceği uyarısında bulundu. Bu olumsuz senaryo, Türkiye’nin küresel tedarik zincirindeki konumunu sarsabilir.

Yoğun Diplomasi Trafiği

Türkiye’nin düzenlemede tam kapsam dahilinde tutulması amacıyla Ford, Hyundai ve Toyota gibi küresel üreticiler, sektörün çatı kuruluşları ve ekonomi diplomasisi AB nezdinde yoğun bir temas yürütüyor.

Maliyet Avantajı Eridi

Öte yandan Türkiye, yüksek üretim kalitesine rağmen artan işçilik ve giderler nedeniyle Doğu Avrupa karşısındaki geleneksel maliyet avantajını yitirmiş durumda. Bu durum hem yeni yatırımların çekilmesini zorlaştırıyor hem de Avrupa’ya alternatif olabilecek Orta Doğu veya Afrika gibi pazarların hacimsel yetersizliği nedeniyle riski artırıyor.

İKİNCİ ELDE DEĞER KAYBI VE YAŞLI ARAÇ HÂKİMİYETİ

İkinci el otomobil pazarında satış hacmi son 12 ayda 5,5 milyon adetten 5,3 milyon adede gerileyerek göreceli bir istikrar korusa da kriz fiyatlama tarafında yaşanıyor.

• 3 Yaşındaki Araçta Rekor Değer Kaybı: Sıfır araç tarafında yapılan agresif indirimler ikinci el piyasasına değer kaybı olarak yansıyor. Normal şartlarda sıfır fiyatının %65'i seviyesinde işlem görmesi gereken 3 yaşındaki araçların piyasa değeri, kampanya baskısıyla %57-58 seviyelerine kadar düştü.

• 16 Yaş Üstü Araç Satışları %29 Arttı: İkinci el pazarında satılan her iki araçtan biri (%55) 10 yaş ve üzerinde. Tüketicinin alım gücündeki düşüş nedeniyle 16 yaş ve üzerindeki araçların toplam pazardaki payı %32,66’ya yükselirken, bu yaş grubundaki satışlar geçen yıla göre %29 artış gösterdi.

BÖLGESEL DENGELER: BİR SIFIR ARACA KARŞILIK 8 İKİNCİ EL

Türkiye genelinde satılan her 1 sıfır otomobile karşılık ortalama 8 adet ikinci el araç satılıyor. Ancak bu oran bölgelerin ekonomik yapısına göre belirgin farklılıklar gösteriyor:

Bölge1 Sıfır Otomobile Karşılık Satılan İkinci El AraçKaradeniz11,5İç Anadolu11,5Akdeniz11,1Güneydoğu Anadolu8,3Doğu Anadolu7,2Marmara5,8TÜRKİYE ORTALAMASI8,0

Marmara Bölgesi, sıfır araç alım gücünün en yüksek olduğu bölge olarak 5,8 oranıyla öne çıkarken; Karadeniz ve İç Anadolu bölgelerinde her 1 sıfır araca karşılık 11,5 adet ikinci el araç el değiştiriyor.

ÇİN İLE TİCARETTE DENGESİZLİK SÜRÜYOR

Küresel pazarda yükselen Çin otomotiv sanayisi ile ilişkiler de kırılganlığını koruyor. Çin’den Türkiye’ye yapılan otomotiv ihracatı yaklaşık 1,5 milyar dolar seviyesindeyken, Türkiye'nin Çin’e ihracatı son derece sınırlı kalıyor. Avrupa tarafı ise Türkiye’nin Çinli markalar için AB pazarına sıçrama tahtası olmasından endişe duyuyor.

Hem iç pazardaki tıkanıklık hem de küresel pazar kurallarının yeniden yazıldığı bu dönemde Türk otomotiv sektörü, zorlu bir dengeleme süreciyle karşı karşıya.