Trump-Putin Yakınlaşmasında Yeni Safha: Son Rusya Yaptırımlarına Durdurma

ABD Başkanı Trump ABD’de ara seçime haftalar kala daha önce Kongre’den geçen ve Trump’ın uygulamaya alması gereken Lindsey O. Graham Rusya ve İran Yaptırım Yasası’nın uygulanmasına muafiyet (waiver) getiren bir kararname imzaladı.

Cumhuriyetçi senatör Graham bu yasanın çıkmasında etkin olmuş ancak geçtiğimiz temmuz ayında vefat etmişti. Yasanın 13. maddesi Rus petrol ve doğal gazını en çok ithal eden ilk 5 ülkeye ve Rusya'ya yönelik petrol yaptırımlarının delinmesine merkezlik eden ilk 5 ülkeye karşı ABD'ye ihraç ettikleri tüm ürünlerde %100'e varan ek gümrük vergisi (tarife) uygulama yetkisi veriyordu.

Her ne kadar Türkiye’ye bu konuda istisna tanınmış olsa da ilerleyen zamanlarda Rusya’dan ciddi miktarda petrol alan Türkiye için risk teşkil eden bir karardı. Yasaya öncülük eden müteveffa senatör de zaten Türkiye’ye karşı sert tutumuyla tanınıyordu.

Trump'ın Ara Seçim Tedirginliği

Yasa tümden ortadan kalkmadı; sadece uygulanması ertelendi. Trump açısından sorun zaten elde kıl payı bir çoğunlukla tuttuğu Kongre’nin her iki kanadını da ara seçimde kaybetme riski. Bu risk kuvvetli çünkü Amerikan kamuoyunda savaş dolayısıyla yükselen yakıt ve genel enflasyona ilişkin ciddi bir tepki var. Yasa uygulanmış olsa bunun da enflasyona olumsuz etkisi olacağı düşünülüyordu.

Fakat mesele sadece iç kamuoyu mu; orası tartışılır. Zira Trump iktidara geldiği sırada açıkça görülen ve muhaliflerince Rus/Putin taraftarı olmakla suçlanan tutumunu son günlerde yeniden canlandırdı. Ukrayna lideri Zelenski’yi açıkça eleştiriyor; yeni bir lider çağrısı yapıyor ve Ukrayna’ya yardımları kısıtlıyor. Ayrıca geçenlerde Rusya’yla yeni bir dizel yakıt alımı konusunda anlaştı.

Trump, 9 Ekim'de de küresel akaryakıt fiyatlarını düşürmek amacıyla Rusya ile yüz binlerce ton dizel tedariki konusunda anlaştıklarını, karşılığında yaptırımları geçici olarak askıya aldıklarını duyurmuştu.

Trump'ın bu açıklaması, ABD Kongresinin Başkana Rus petrolü veya doğalgazının en büyük ithalatçılarına önemli gümrük vergileri uygulaması talimatı veren yasayı geçirmesinden sadece birkaç hafta sonra gelmişti.

Bu anlaşma karşılığı bazı yaptırımları kaldırdı. Bunun ABD’deki dizel fiyatlarını düşüreceğini hesaplıyor. Fakat böylece sadece Demokrat muhalefetten değil kendi Partisinden bazı Cumhuriyetçilerin de boy hedefi oluyor: Ukrayna’ya ihanet ediyorsun!

Gerekçe: Ulusal Çıkarlar

Beyaz Saray'ın internet sitesinden yapılan açıklamada, Trump'ın Rusya'yı hedef alan söz konusu yaptırımların askıya alınmasını öngören kararnameyi imzaladığı ve buna "ulusal çıkarları" gerekçe gösterdiği bildirildi.

ABD Başkanı Donald Trump, 18 Eylül'de Rus hükümetine ve devlet şirketlerine yaptırım uygulanmasını ve Rusya'dan enerji ithal eden ülkelere tarifeler getirilmesini öngören yasa tasarısını imzalamıştı.

Bütün bu tartışmalar sürerken Rusya’da fırsattan istifade Ukrayna’ya olan askeri operasyonlarını arttırdı.

Diğer yandan bakıldığında en çok Çin ve Hindistan’ı rahatsız etse de bu yasa Türkiye için de potansiyel bir risk taşıyordu.

Rusya'nın Trump'ın kararına ilk tepkisi beklendiği gibi çok olumlu. Putin'in Yatırım Özel Temsilcisi (investment envoy) Kirill Dmitriev, Trump'ın muafiyet kararını "tarihî bir an" olarak niteledi.