Dolar/TL50,51
0.01%
Euro/TL55,41
0.08%
Gram Altın5.709,25
4.61%
BIST 10011.131,32
2.36%
Brent Petrol$89,95
0.57%
Gümüş/Ons$41,07
7.41%
Gedik Yatırım
Dünya

Trump İran'a yeniden saldırmayı değerlendiriyor

Trump İran'a yeni saldırıları değerlendiriyor. ABD ordusunun hazırlığı tartışılırken Hürmüz'de petrol sevkiyatı ve tanker trafiği geriliyor.

21 Kasım 2026

Trump İran'a yeniden saldırmayı değerlendiriyor
ABD ordusundan kritik uyarı, Hürmüz'de petrol trafiği çöküyor

ABD Başkanı Donald Trump, İran'a yönelik askeri operasyonları yeniden başlatması için Washington ve İsrail'den artan baskıyla karşı karşıya. Financial Times'a konuşan kaynaklara göre ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), İran çevresindeki askeri yığınağın uzamasının ordunun operasyonel hazırlığını zayıflatabileceği konusunda yönetimi bilgilendirdi. Ancak bir ABD askeri yetkilisi bu değerlendirmeye itiraz etti. Bu sırada İran'ın ticari gemilere yönelik saldırıları Hürmüz Boğazı'ndaki petrol taşımacılığını yeniden azaltıyor. Kasımın ikinci haftasında boğazdan geçen petrol miktarının ilk haftaya göre neredeyse yarıya indiği belirtiliyor.

Washington ve İsrail'den Trump'a İran baskısı

ABD ile İran arasındaki askeri gerilim yeniden tırmanma riskiyle karşı karşıya.

Financial Times'ın haberine göre Washington'daki şahin yetkililer ve İsrail hükümeti, Başkan Donald Trump'ı İran'a yönelik hava saldırılarını yeniden başlatmaya ikna etmeye çalışıyor.

Ancak Trump henüz yeni bir askeri operasyon konusunda karar vermiş değil.

Tartışmanın merkezinde, İran çevresinde konuşlandırılan büyük Amerikan askeri gücünün uzun süre mevcut seviyede tutulmasının maliyeti bulunuyor.

ABD'nin Orta Doğu'daki askeri operasyonlarından sorumlu CENTCOM'un, aralık ayı sonundan sonra da devam edecek yoğun askeri konuşlanmanın operasyonel hazırlık üzerinde olumsuz etkiler yaratabileceği konusunda Washington'daki yetkilileri bilgilendirdiği ileri sürülüyor.

Financial Times'a konuşan ve aralarında ABD yetkililerinin de bulunduğu üç kaynak, mevcut durumun sürdürülebilirliğine ilişkin kaygıların arttığını belirtti.

Kaynaklardan biri, CENTCOM'un yönetime zamanın daraldığı, para ve askeri hazırlık kapasitesinin tüketildiği mesajını verdiğini öne sürdü.

Aynı kaynağa göre İran'a karşı sürdürülen büyük askeri konuşlanma, ABD'nin dünyanın diğer bölgelerindeki tehditlere karşı hazırlığını da etkileyebilir.

CENTCOM iddialarına ABD ordusundan itiraz

Bununla birlikte ABD ordusundan bir yetkili, Financial Times'a aktarılan bu değerlendirmelere karşı çıktı.

Yetkili, CENTCOM'un yönetime zamanın tükendiğini söylediği iddiasının doğru olmadığını belirtti.

Ayrıca saldırıların yılbaşından önce yeniden başlatılmaması halinde Amerikan kuvvetlerinin aşırı zorlanacağı yönündeki değerlendirmeyi de reddetti.

Dolayısıyla ABD askeri yönetiminin mevcut konuşlanmaya ilişkin görüşleri konusunda farklı açıklamalar bulunuyor.

Ancak İran çevresindeki askeri yığınağın maliyeti ve uzun vadeli sürdürülebilirliği, Washington'daki tartışmaların önemli başlıklarından biri olmaya devam ediyor.

Demokratların Kongre zaferi askeri planları etkileyebilir

ABD'deki kasım ara seçimlerinin sonuçları da İran politikasına ilişkin hesapları değiştiriyor.

Financial Times'a konuşan kaynaklara göre askeri planlamacılar, ocak ayında göreve başlayacak Demokratların kontrolündeki Kongre'nin savunma harcamalarını sınırlandırabileceğini değerlendiriyor.

Yeni Kongre'nin özellikle İran'la yürütülen ve Amerikan kamuoyunda tepki çeken savaşa ilişkin denetimini artırması bekleniyor.

Bu durum, Trump yönetiminin İran'a karşı mevcut askeri konuşlanmayı ve operasyonları sürdürme seçeneklerini etkileyebilir.

İsrailli yetkililerin de zamanın daraldığı argümanını kullanarak Trump'a yılbaşından önce yeni saldırılar düzenlenmesi yönünde baskı yaptığı belirtiliyor.

Habere konuşan iki kaynağa göre İsrail hükümeti, İran'a yönelik askeri operasyonların yeniden başlamasını uzun süredir savunuyor.

Bir başka kaynak ise bazı Amerikalı yetkililerin de Trump'tan İran meselesinde askeri operasyonu tamamlamasını istediğini aktardı.

Trump: Karar vermek için acelem yok

Baskılara rağmen Başkan Trump'ın yeni bir saldırı konusunda kesin karar vermediği anlaşılıyor.

Trump, perşembe günü Axios'a yaptığı açıklamada herhangi bir karar almak için acele etmediğini söyledi.

Başkan, yılbaşından sonra gelişmelerin nasıl şekilleneceğini görmek istediğini belirtti.

Trump yönetiminden bir yetkili ise İran'a karşı yürütülen ekonomik baskı kampanyasının ağır sonuçlar doğurduğunu savundu.

Yetkiliye göre ekonomik yaptırımlar ve baskılar İran'ı öylesine zayıflatıyor ki Trump'ın şu aşamada büyük çaplı bir askeri operasyona ihtiyaç duyması gerekmiyor.

Bununla birlikte aynı yetkili, İran'ın hiçbir zaman nükleer silaha sahip olmamasını sağlamak için Başkan'ın bütün seçenekleri elinde tuttuğunu vurguladı.

Trump'ın son dönemdeki açıklamaları da askeri seçenek ile diplomasi arasında gidip gelen bir tutuma işaret ediyor.

Başkan zaman zaman yeni saldırılarla tehdit ederken bazı açıklamalarında İran'la diplomatik bir çözüm olasılığını gündeme getirdi.

Daha yakın dönemde ise anlaşma ihtimalini geri plana iterek ABD'nin İran'a yönelik maliyetli deniz ablukasını sürdürdüğü mevcut durumdan memnun olduğunu belirtti.

Hürmüz Boğazı'nda gemi trafiği yeniden düşüyor

Washington'da askeri seçenekler tartışılırken Basra Körfezi'ndeki enerji taşımacılığı da yeniden ciddi baskı altında.

Financial Times'ın ikinci haberine göre İran'ın ticari gemilere yönelik neredeyse günlük hale gelen saldırıları, Hürmüz Boğazı'ndan geçen gemi sayısını azaltmaya başladı.

Birleşik Krallık Deniz Ticareti Operasyonları (UKMTO) verilerine göre 18 Kasım'da sona eren haftada Hürmüz Boğazı'ndan giriş ve çıkış yapan toplam gemi sayısı 263 oldu.

Bu rakam bir önceki haftaya göre yaklaşık yüzde 15, iki hafta öncesine göre ise yüzde 20 düşüş anlamına geliyor.

Söz konusu gemilerin 37'si petrol tankerlerinden oluştu.

Bir önceki hafta boğazdan 52 petrol tankeri geçmişti.

Bununla birlikte son haftadaki tanker sayısı iki hafta önceki seviyeye yakın gerçekleşti.

Petrol akışı bir haftada neredeyse yarıya indi

Gemi sayısındaki düşüşün yanı sıra taşınan petrol miktarında da dikkat çekici bir gerileme yaşandı.

Emtia veri platformu Kpler'in öncü verilerine göre kasım ayının ikinci haftasında Hürmüz Boğazı'ndan geçen petrol miktarı, ayın ilk haftasındaki seviyenin yaklaşık yarısına indi.

Bu verilerin daha sonra yukarı yönlü revize edilebileceği belirtiliyor.

Bunun nedeni, takip sistemlerini kapatarak seyreden ve karanlık geçiş olarak adlandırılan bazı gemilerin henüz tespit edilmemiş olması.

Buna rağmen ilk veriler, İran'ın ticari gemilere yönelik yeni saldırı dalgasının petrol ihracatını etkilemeye başladığına işaret ediyor.

Savaş öncesinde günde 135 gemi geçiyordu

ABD ve İsrail'in şubat ayı sonunda İran'a yönelik saldırılarından önce Hürmüz Boğazı, küresel enerji ticaretinin en önemli geçiş noktalarından biriydi.

Savaş öncesinde dar su yolundan günde yaklaşık 135 gemi geçiyordu.

Bu gemiler, diğer ticari ürünlerin yanı sıra dünya petrol ve doğal gaz arzının yaklaşık beşte birini taşıyordu.

Savaşın başlamasıyla birlikte deniz taşımacılığı ciddi biçimde aksadı.

Ancak ekim ayında Körfez'den yapılan petrol sevkiyatında bir miktar toparlanma yaşanmıştı.

Hatta ekim ayının altı gününde Hürmüz Boğazı'ndan geçen sevkiyat miktarı savaş öncesindeki seviyeleri aşmıştı.

Bazı analistler bu gelişmeyi, Orta Doğulu petrol üreticilerinin uluslararası müşterilerine ürün ulaştırmak için yeni yöntemler geliştirdiğinin işareti olarak değerlendirmişti.

Ancak son saldırılar, bu toparlanmanın kalıcılığı konusunda yeni soru işaretleri yarattı.

UBS stratejisti Giovanni Staunovo, cuma günü yayımladığı değerlendirmede Orta Doğu petrol ihracatındaki toparlanmanın giderek daha kırılgan göründüğünü belirtti.

Son bir haftada en az yedi tanker vuruldu

İran'ın ticari gemilere yönelik saldırıları, göreli sakinliğin ardından ekim ayında yeniden artmaya başladı.

Diplomatik çözüm arayışları devam etmesine rağmen saldırılar durmadı.

Financial Times'ın aktardığı bilgilere göre son bir haftada en az yedi petrol tankeri vuruldu.

Çatışmanın başlangıcından bu yana ise en az üç gemi battı.

Araştırma kuruluşu Rystad Energy'nin Jeopolitik Analiz Başkanı Jorge León, İran'ın deniz taşımacılığına yönelik saldırılarının günde ortalama 1 ila 1,5 seviyesinde olduğunu söyledi.

León'a göre saldırıların önemli bir bölümü kamuoyuna yansımıyor.

Saldırıların mevcut hızda sürmesi halinde petrol taşımacılığında kullanılabilecek tanker sayısının da önemli bir sorun haline gelebileceği uyarısında bulundu.

León, bu sorunun hemen ortaya çıkmayabileceğini ancak iki veya üç ay içinde çok ciddi boyutlara ulaşabileceğini belirtti.

Tanker bulunabilirliği yeni bir enerji krizine dönüşebilir

Hürmüz Boğazı'ndaki risk yalnızca gemilerin saldırıya uğramasıyla sınırlı değil.

Saldırıların devam etmesi, armatörlerin gemilerini bölgeye göndermekten kaçınmasına ve kullanılabilir tanker kapasitesinin azalmasına neden olabilir.

Bu durum, petrol üreticilerinin ihracat yapma kabiliyetini de sınırlandırabilir.

Rystad Energy'nin değerlendirmesi, saldırıların sürmesi halinde tanker bulunabilirliğinin önümüzdeki aylarda petrol ticaretinin önemli sorunlarından biri haline gelebileceğine işaret ediyor.

Bölgedeki taşımacılık şirketleri açısından bir başka sorun ise savaş riski sigorta primlerindeki hızlı artış.

Tanker sigortası 54 bin dolardan 64 milyon dolara çıktı

Hürmüz Boğazı'ndaki güvenlik riskleri, deniz taşımacılığı sigorta maliyetlerini olağanüstü seviyelere taşıdı.

ABD Deniz Kuvvetleri Bakan Vekili Hung Cao'nun salı günü yaptığı açıklamaya göre bir yıl önce Hürmüz Boğazı'ndan geçen bir tankerin sigorta maliyeti yaklaşık 54 bin dolardı.

Cao, bu tutarın 64 milyon dolara ulaştığını söyledi.

Bu rakam, bölgedeki deniz taşımacılığının karşı karşıya bulunduğu riskin boyutunu gösteriyor.

Hürmüz Boğazı'ndan geçen gemilere danışmanlık hizmeti veren EOS Risk Group'tan John Walker da savaş riski sigorta primlerinin yeniden yükseldiğini belirtti.

Walker'a göre İran Devrim Muhafızları, bazı gemileri giderek daha sık biçimde iki kez hedef alıyor.

Walker, bu taktiğin deniz taşımacılığı sektörüne İran'ın hedefleri tespit etme ve vurma kapasitesini koruduğu mesajını vermeyi amaçladığını düşünüyor.

Ayrıca önceden hedef listelerinde bulunmayan gemilere yönelik saldırıların, belirsizliği artırmaya dönük bilinçli bir strateji olabileceğini ifade etti.

İran savaşı Washington ve enerji piyasalarını sıkıştırıyor

Financial Times'ın iki haberi, İran krizinin hem askeri hem de ekonomik boyutlarının yeniden ağırlaştığını ortaya koyuyor.

Washington'da Trump'a yönelik yeni saldırı baskısı artarken mevcut askeri konuşlanmanın maliyeti ve sürdürülebilirliği tartışılıyor.

Öte yandan Hürmüz Boğazı'nda ticari gemilere yönelik saldırılar petrol sevkiyatını yeniden azaltıyor.

ABD yönetimi, İran'a yönelik ekonomik baskının sonuç verdiğini savunurken İsrail ve Washington'daki bazı yetkililer askeri operasyonların yeniden başlatılmasını istiyor.

Trump ise kararını ertelemeyi tercih ediyor.

FT

Güldem Atabay ve Atilla Yeşilada tarafından kaleme alınan GADT Raporlarına abone olmak ister misiniz?

Bize e-mail atın: istanbulanalytics@gmail com

Raporlar ücretlidir, yatırım önerisi içermez.

Piyasalarda yalnız değilsiniz

Bu haberle ilgili detaylı rapor ve analizlere, uzman desteğiyle Akanak Insights'a ulaşın.

Uzman Desteğine Göz Atın
Paylaş

İlgili Haberler

Amerikan Basını Şenzen Zirvesi'ni Topa Tuttu: "Savaşları Bitirmeye Değil, İmaj Kurtarmaya Yönelikti"
Dünya

Amerikan Basını Şenzen Zirvesi'ni Topa Tuttu: "Savaşları Bitirmeye Değil, İmaj Kurtarmaya Yönelikti"

ABD Başkanı Trump, Çin lideri Şi ve Rusya lideri Putin'i bir araya getiren Şenzen Zirvesi; Ukrayna, İran ve nükleer silahsızlanma gibi kritik dosyalarda somut hiçbir çözüm üretemeden sona erdi. Amerikan basınına göre görüşme, küresel krizleri bitirmekten ziyade üç liderin iç siyasetteki başarısızlıklarını örtbas etmek için kullandığı bir propaganda şovuna dönüştü.

20 Kasım 2026