Trump, ABD'nin boşalan rezervlerini Venezuela petrolüyle doldurmayı planlıyor

ABD Başkanı Donald Trump Pazar günü yaptığı açıklamada, ülkesinin Venezuela ile yaptığı yeni anlaşma kapsamında alacağı petrolü, son 40 yılı aşkın sürenin en düşük seviyelerine gerileyen Stratejik Petrol Rezervini yeniden doldurmak için kullanacağını söyledi. Anlaşma aynı zamanda Washington'a Venezuela içindeki devasa bir petrol projesinde doğrudan mali pay sağlıyor.

Reuters'ın haberine göre Trump, stratejik rezervleri tam kapasiteye ulaştırma sürecinin "çok yakın bir zamanda" başlayacağını belirterek, ABD'nin alacağı petrolü "Venezuela'dan Amerikan halkına bir hediye" olarak nitelendirdi.

21 Ağustos itibarıyla ABD Stratejik Petrol Rezervi yaklaşık 290 milyon varil seviyesinde bulunuyor. ABD yönetiminin son yıllarda tedarik kesintileriyle ve yükselen akaryakıt fiyatlarıyla mücadele etmek için rezervlerden yüklü miktarda satış yapması, stokları son 44 yılın en düşük seviyelerine yaklaştırdı.

ABD'ye Doğrudan Pay

ABD merkezli The Wall Street Journal gazetesinin haberine göre Washington yönetimi, Venezuela'daki petrol varlıklarını geliştirme haklarına sahip özel bir şirket olan "North American Blue Energy Partners" şirketinden %35 hisse devralacak.

Anlaşma uyarınca ABD, projenin üretiminin %20'sini maliyet fiyatına satın alma konusunda öncelikli alım hakkı da elde edecek. Bu adım, Washington'ı Amerikan şirketlerini Venezuela'da yatırıma teşvik eden bir aracı olmaktan çıkarıp doğrudan sektörde yatırımcı konumuna getiriyor. Yatırımın yapılandırılmasına ABD Savunma Bakanlığına (Pentagon) bağlı Stratejik Sermaye Ofisi katılacak; hükümet hissesi ve projeye bağlı satın alma hakları bakanlık bünyesinde tutulacak.

Venezuelalı iş insanı Alejandro Betancourt tarafından yönetilen özel şirkete verilen bu anlaşma, Venezuela'nın petrol rezervlerinin yaklaşık beşte birine denk gelen tahmini 65 milyar varillik 17 petrol sahasını geliştirme imkanı tanıyor.

Devasa Yatırım Planı

Venezuela Geçici Cumhurbaşkanı Delcy Rodríguez Pazar günü yaptığı açıklamada, ABD ile yapılan petrol anlaşmasının 25 yıl süreceğini belirtti. Anlaşmanın ilk aşamada petrol üretimini günlük 1,5 milyon varilin üzerine çıkarmayı ve ilerleyen süreçte 8 ek sahayı daha geliştirmeyi hedeflediğini söyledi.

Rodríguez, projenin Venezuela'ya 100 milyar dolardan fazla yatırım çekebileceğini ve anlaşma süresince ülke hazinesine vergi ve harçlar yoluyla 209 milyar dolardan fazla gelir sağlayabileceğini vurguladı. Geçici Cumhurbaşkanının verdiği bilgilere göre Venezuela, üretilen ve satılan her varil petrolden vergi ve imtiyaz hakkı olarak yaklaşık 19 dolar alacak.

Rodríguez, anlaşmanın petrol kaynaklarının mülkiyetini ABD'ye devretmediğini, ülkenin rezervler üzerindeki egemenliğini ve mülkiyetini korurken yabancı sermaye, teknoloji ve operasyonel uzmanlıktan faydalanacağını ifade etti.

Sınırlı Üretim Kapasitesi

Anlaşma, Venezuela'nın Ocak ve Temmuz ayları arasında %30'luk bir artış kaydederek günlük 1,1 ila 1,2 milyon varil ürettiği bir dönemde geldi. Ancak bu rakam, ülkenin yaklaşık çeyrek asır önce ürettiği günlük 3 milyon varil seviyesinin hâlâ oldukça gerisinde.

Analistler, üretimi yeniden yüksek seviyelere çıkarmanın altyapı ve bakım için yıllarca sürecek yatırımlar gerektireceğini, bu nedenle anlaşmanın arzda hızlı bir artışa veya ABD'deki akaryakıt fiyatlarında ani bir düşüşe yol açmayacağını belirtiyor.

Rystad Energy enerji araştırma şirketinin ortaklarından Schreiner Parker, anlaşmanın gelecekteki Venezuela hükümetleri karşısında ayakta kalması durumunda ABD'ye uzun vadeli stratejik rezervler sağlayabileceğini söyledi. Ancak Parker, bu rezervlerin fiili üretime nasıl dönüştürüleceği ve geliştirme finansmanını kimin sağlayacağı konusundaki belirsizliğin sürdüğünü kaydetti.

Hukuki ve Sektörel Endişeler

Anlaşma, ABD petrol sektöründe de bazı endişelere yol açtı. Bazı şirketler, çok sayıda sahada geniş haklara sahip ve ABD hükümeti tarafından desteklenen özel bir yapı ile rekabet etmekten çekiniyor.

Ayrıca anlaşma yasal sürdürülebilirlik açısından da soru işaretleri yaratıyor. Venezuela Anayasası petrol kaynaklarının devlete ait olduğunu ve satılamayacağını hükme bağlarken, Karakas'taki mevcut hükümet anlaşmanın ulusal egemenliği koruduğunu ve rezervlerin satışını içermediğini savunuyor.

The Wall Street Journal'a göre Trump yönetimi; ExxonMobil ve ConocoPhillips gibi dev Amerikan petrol şirketlerini Venezuela'ya yeniden yatırım yapmaya teşvik etmeye çalıştı ancak güvenlik endişeleri, yasal belirsizlikler ve harap durumdaki altyapı birçok şirketin temkinli davranmasına neden oldu.