Ticarette toparlanma perakendeyle sınırlı: Toptan satışlar ve otomotiv daralıyor

TÜİK'in ağustos ayı verileri, Türkiye ekonomisinde ticaret faaliyetlerinin zayıf seyrini koruduğunu ortaya koydu. Toplam ticaret satış hacmi yıllık yalnızca %0,6 artarken, perakende satışlarda %10,1'lik yükseliş kaydedildi. Buna karşılık toptan ticaret ve motorlu taşıt satışları hem aylık hem de yıllık bazda geriledi. Macrohub'ın analizine göre perakende satışlarda toparlanma işaretleri güçlenirken, genel ticaret faaliyetlerinde henüz kalıcı bir iyileşme görülmüyor.

Toplam ticaret satışlarında büyüme neredeyse durdu

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), Ağustos 2026 dönemine ilişkin Ticaret Satış Hacim Endeksi verilerini yayımladı.

Verilere göre toplam ticaret satış hacmi, geçen yılın aynı ayına kıyasla yalnızca %0,6 arttı. Bu sınırlı artış, ticaret sektöründe faaliyetlerin genel olarak zayıf seyrettiğine işaret etti.

Alt sektörler arasında ise belirgin bir ayrışma yaşandı.

Motorlu kara taşıtlarının ve motosikletlerin toptan ve perakende ticareti ile onarımına ilişkin satış hacmi yıllık %11,2 azaldı.

Toptan ticaret satış hacmi de yıllık %1,9 gerilerken, perakende ticaret satış hacmi %10,1 yükseldi.

Böylece perakende ticaret, toplam ticaret faaliyetlerinden olumlu yönde ayrışan tek ana sektör oldu.

Ağustosta sınırlı toparlanma: Toptan ticaret yine geriledi

Aylık veriler de benzer bir tablo ortaya koydu.

Mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış toplam ticaret satış hacmi, ağustos ayında bir önceki aya göre %0,2 arttı.

Ancak bu artışın alt sektörlere dengeli biçimde yayılmadığı görüldü.

Motorlu kara taşıtları ve motosikletlerin ticareti ile onarımına ilişkin satış hacmi aylık %1 azalırken, toptan ticaret satış hacmi %0,2 geriledi.

Perakende satış hacmi ise temmuz ayına kıyasla %1,4 artarak toplam ticaret endeksini destekledi.

Bu veriler, temmuz ayında yaşanan sert daralmanın ardından ağustosta görülen toparlanmanın ağırlıklı olarak perakende sektörüyle sınırlı kaldığını gösteriyor.

Perakende satışlarda toparlanma hızlandı

Perakende satışların hem yıllık hem de aylık bazda güçlü artış göstermesi, tüketim talebinin tamamen zayıflamadığına işaret ediyor.

Özellikle ağustos ayındaki %1,4'lük aylık artış, perakende ticarette yılın ikinci çeyreğine kıyasla daha olumlu bir eğilim oluştuğunu gösteriyor.

Ancak perakende satışlardaki toparlanmanın gücünü değerlendirirken altın satışlarının etkisini de dikkate almak gerekiyor.

Macrohub'ın hesaplamalarına göre ağustosta toplam perakende satış hacmi %1,4 artarken, altın hariç perakende satışlardaki yükseliş %0,8 ile daha sınırlı kaldı.

Dolayısıyla manşet perakende satış verisi, tüketim talebindeki iyileşmeyi olduğundan daha güçlü gösterebilir.

Macrohub Analiz

Toplam ticaret satış hacmi, Temmuz ayındaki sert düşüşün ardından Ağustos’ta sınırlı bir toparlanma gösterdi. Mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış ticaret satış hacmi, Temmuz’daki %2,5’lik daralmanın ardından Ağustos’ta aylık %0,2 arttı. Bununla birlikte, aylık değişimlerin üç aylık hareketli ortalaması hafif negatif bölgede kalarak ticaret faaliyetlerindeki zayıf seyrin sürdüğüne işaret etti.

Tüketim talebiyle daha yakından ilişkilendirilebilecek perakende satışlar ise genel ticaret faaliyetlerinden olumlu ayrıştı denebilir. Mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış perakende satış hacmi, Temmuz’daki %0,2’lik sınırlı artışın ardından Ağustos’ta aylık %1,4 yükseldi. Buna karşılık, altın hariç perakende satışlardaki artış %0,8 ile daha sınırlı kaldı. Perakende satış hacminin aylık ortalama artışı, ikinci çeyrekteki %0,1 seviyesinden Temmuz-Ağustos döneminde %0,8’e yükseldi. Altın hariç perakende satışlarda aynı dönemde %0,2’lik daralmayı %0,7’lik artış izledi.

Değerlendirme: Perakende toparlanıyor, ancak ticarette genel durgunluk sürüyor

Ağustos verilerinden çıkardığımız temel sonuç, perakende ticarette toparlanmanın başladığı, ancak bunun henüz toptan ticaret ve otomotiv sektörlerine yayılmadığıdır.

Perakende satışların yıllık %10,1 ve aylık %1,4 artması, tüketim talebinde belirgin bir direnç olduğunu gösteriyor. Üstelik altın hariç satışların da aylık %0,8 yükselmesi, toparlanmanın yalnızca altın alımlarından kaynaklanmadığına işaret ediyor.

Bununla birlikte, toptan ticarette yıllık %1,9 ve aylık %0,2 daralma yaşanması, ticari faaliyetlerin geniş bir bölümünde zayıflığın sürdüğünü gösteriyor. Otomotiv sektöründe yıllık %11,2'lik düşüş ise daha belirgin bir daralmaya işaret ediyor.

Toplam ticaret hacminin temmuzda %2,5 daraldıktan sonra ağustosta yalnızca %0,2 artması da önem taşıyor. Bu iki aylık hareket birlikte değerlendirildiğinde, ağustostaki sınırlı artışın temmuz kaybını telafi etmekten uzak kaldığı görülüyor.

Dolayısıyla veriler, ekonomide geniş tabanlı bir toparlanmadan ziyade sektörler arasında ayrışan bir görünümü ortaya koyuyor.

Perakende ticaret yeniden ivme kazanırken, toptan ticaret ve otomotiv sektörlerinde daralma devam ediyor. Bu ayrışma, iç talebin bazı alanlarda canlılığını koruduğunu, ancak ticari faaliyetlerin geneline henüz güçlü bir toparlanma yansımadığını düşündürüyor.

Önümüzdeki aylarda perakende satışlardaki artışın sürüp sürmeyeceği ve toptan ticaretin yeniden büyümeye geçip geçmeyeceği, ekonomideki toparlanmanın kalıcılığını değerlendirmek açısından belirleyici olacak.

Sonuç olarak, perakende ticarette toparlanma var; toptan ticarette ise henüz yok. Türkiye ekonomisinde ticaret cephesinden gelen sinyaller, genel bir canlanmadan söz etmek için hâlâ yetersiz.

ParaAnaliz, Macrohub