TCMB rezervlerinde hızlı toparlanma: Yabancılar hisse alıyor, para piyasası fonlarına giriş başladı

Türkiye'de fon vurgununun finansal piyasalarda yarattığı sarsıntının ardından rezervlerde toparlanma ve bazı yatırım fonlarına yeniden para girişi dikkat çekiyor. 6 Kasım haftasında TCMB'nin swap hariç net rezervleri 3,9 milyar dolar artarken, yabancı yatırımcılar 367 milyon dolarlık hisse senedi ve 37 milyon dolarlık devlet tahvili aldı. Para piyasası fonlarının büyüklüğü 55 milyar TL yükseldi. TCMB'nin 11 Kasım'a kadar olan öncü verileri ise rezervlerdeki toparlanmanın hızlandığına işaret ediyor. Buna karşılık döviz mevduatlarındaki 1,5 milyar dolarlık artış ve dolarizasyon oranının yüzde 41,2'ye yükselmesi, TL'ye güvenin henüz tam olarak güçlenmediğini gösteriyor.

Fon vurgununun ardından piyasalarda toparlanma işaretleri

Türkiye'de yatırım fonları etrafında yaşanan büyük skandalın ardından finansal piyasalardaki para hareketleri yeniden dikkat çekiyor.

6 Kasım ile sona eren haftaya ilişkin parasal büyüklükler, Merkez Bankası rezervlerinde artış, yabancı yatırımcıların menkul kıymet alımları ve para piyasası fonlarına girişlerin öne çıktığını gösterdi.

Haftalık verilerde üç gelişme dikkat çekti:

• TCMB'nin swap hariç net rezervleri 3,9 milyar dolar arttı.

• Yabancı yatırımcılar toplam 404 milyon dolarlık hisse senedi ve devlet iç borçlanma senedi (DİBS) aldı.

• Para piyasası fonlarının büyüklüğü yaklaşık 55 milyar TL yükseldi.

Ancak fon piyasasındaki toparlanma bütün fon kategorilerine aynı ölçüde yansımadı.

Serbest şemsiye fonlar altındaki para piyasası fonlarının büyüklüğü gerilerken döviz mevduatlarında da güçlü artış yaşandı.

Dolayısıyla veriler, finansal piyasalardaki baskının hafiflediğine ilişkin işaretler sunmakla birlikte yatırımcı güveninin tamamen normale döndüğünü göstermiyor.

TCMB'nin brüt rezervleri 161,1 milyar dolara yükseldi

Macrohub'ın değerlendirmesine göre TCMB'nin altın dahil brüt rezervleri, üç haftalık düşüşün ardından yeniden yükselişe geçti.

6 Kasım haftasında brüt rezervler 158,1 milyar dolardan 161,1 milyar dolara çıktı.

Böylece haftalık artış yaklaşık 3 milyar dolar oldu.

Macrohub'ın rezerv bileşenlerine ilişkin hesaplamasına göre artışın yaklaşık 2 milyar doları altın rezervlerinden, 0,9 milyar doları ise döviz rezervlerinden kaynaklandı.

Aynı dönemde TCMB'nin net uluslararası rezervleri de 38 milyar dolardan 41,2 milyar dolara yükseldi.

Net rezervlerdeki haftalık artış 3,2 milyar dolar olarak gerçekleşti.

Swap işlemleri hariç net rezervlerde ise daha güçlü bir toparlanma görüldü.

Bu kalemde 3,9 milyar dolarlık artış kaydedildi ve rezervler 28,4 milyar dolara ulaştı.

Altın fiyatları rezervlerdeki gerçek değişimi etkiliyor

Rezerv rakamlarının değerlendirilmesinde altın fiyatlarının etkisi önem taşıyor.

Haftalık raporda kullanılan hesaplamaya göre 6 Kasım haftasında altın fiyatlarındaki değişim, brüt rezervleri 2,3 milyar dolar, net rezervleri ise 1,4 milyar dolar olumsuz etkiledi.

Altın fiyat etkisi hariç tutulduğunda rezervlerdeki artış şöyle hesaplandı:

• Brüt rezervler: 0,7 milyar dolar artış.

• Net rezervler: 1,8 milyar dolar artış.

• Swap hariç net rezervler: 2,5 milyar dolar artış.

Bu ayrım, rezervlerin dolar cinsinden değerindeki değişim ile TCMB'nin döviz piyasasındaki işlemlerinin birbirinden ayrılması açısından önemli.

Swap hariç net rezervlerde altın fiyat etkisinden arındırılmış 2,5 milyar dolarlık artış, haftalık dönemde rezerv pozisyonunda iyileşmeye işaret ediyor.

11 Kasım verileri: Rezervlerde toparlanma hızlandı

TCMB'nin analitik bilanço verileri, 6 Kasım sonrasındaki günlerde rezerv artışının hızlandığını gösteriyor.

Rapordaki hesaplamalara göre 11 Kasım itibarıyla, haftanın ilk üç gününde:

• Brüt rezervler 4,7 milyar dolar arttı.

• Swap hariç net rezervler 6,8 milyar dolar yükseldi.

• Altın fiyat etkisi hariç brüt rezervlerde 5,2 milyar dolarlık artış hesaplandı.

• Altın fiyat etkisi hariç swap hariç net rezervlerdeki artış 7,1 milyar dolara ulaştı.

Bunlar TCMB'nin analitik bilançosundan türetilen öncü hesaplamalar. Kesin haftalık rezerv istatistikleriyle bire bir aynı olmak zorunda değil.

Bununla birlikte veriler, ekim ayında yaşanan rezerv kaybının ardından kasımın ilk yarısında belirgin bir toparlanma başladığını ortaya koyuyor.

TCMB ekimde sattığı dövizin bir bölümünü geri alıyor

Rapora göre TCMB, 9-30 Ekim döneminde yaklaşık 16,7 milyar dolarlık döviz satışı gerçekleştirdi.

Bu hesaplama, altın fiyatlarının rezervler üzerindeki etkisinden arındırılmış rezerv değişimlerine dayanıyor.

Kasım ayında ise hareket tersine döndü.

Rapordaki tahminlere göre Merkez Bankası:

• 6 Kasım haftasında yaklaşık 2,5 milyar dolar,

• 11 Kasım'a kadar olan üç günlük dönemde yaklaşık 7,1 milyar dolar

tutarında döviz alımı gerçekleştirdi.

Böylece iki dönem için hesaplanan toplam alım yaklaşık 9,6 milyar dolara ulaştı.

Bu rakamlar, doğrudan açıklanmış döviz müdahalesi tutarları değil, rezerv değişimlerinden türetilen tahminler niteliğinde.

Ağustos sonundan itibaren bakıldığında ise rezervlerdeki kaybın tamamı henüz telafi edilmiş değil.

Raporda, ağustos sonuna kıyasla swap hariç net rezervlerde 20,9 milyar dolarlık gerileme hesaplanıyor.

Bunun yaklaşık 8,7 milyar doları altın fiyatlarındaki değişime, 12,2 milyar doları ise doğrudan döviz satışlarına bağlanıyor.

Kasım ayındaki toparlanma, ekim dönemindeki rezerv baskısının hafiflediğini gösterse de daha önceki kayıpların boyutu önemini koruyor.

Yabancılardan 367 milyon dolarlık hisse senedi alımı

Rezervlerdeki iyileşmeye yabancı yatırımcıların menkul kıymet alımları da eşlik etti.

6 Kasım haftasında yurt dışı yerleşikler 367 milyon dolarlık hisse senedi aldı.

Bu işlemler sonrasında yabancıların hisse senedi stokunun piyasa değeri 32,3 milyar dolara yükseldi.

Aynı hafta devlet iç borçlanma senetlerinde de 37 milyon dolarlık net yabancı alımı gerçekleşti.

Yabancıların DİBS stokunun değeri yaklaşık 15,8 milyar dolar seviyesinde seyretti.

Hazine eurobondlarında ise belirgin bir değişim görülmedi.

Yabancı yatırımcıların eurobond stokunun değeri yaklaşık 86,6 milyar dolar düzeyinde oluştu.

Hisse senedi ve DİBS işlemleri birlikte değerlendirildiğinde, yabancıların haftalık net alımı 404 milyon dolara ulaştı.

Bununla birlikte tek haftalık pozitif girişler, yabancı yatırımcıların Türkiye varlıklarına yönelik kalıcı bir eğilim değişikliğine gittiğini kanıtlamak için yeterli değil.

Para piyasası fonlarına 55 milyar TL giriş

Fon vurgununun ardından yatırım fonları piyasasındaki gelişmeler de yakından izleniyor.

6 Kasım haftasında para piyasası fonlarının toplam büyüklüğü yaklaşık 55 milyar TL artarak 1,77 trilyon TL'ye yükseldi.

Bu artış, para piyasası fonlarına yönelik talebin yeniden güçlendiğine ilişkin bir gösterge olarak öne çıktı.

Ancak farklı fon kategorileri arasında ayrışma yaşandı.

Serbest şemsiye fonlar altında bulunan para piyasası fonlarının büyüklüğü aynı dönemde yaklaşık 58 milyar TL azaldı.

Böylece bu kategorinin toplam büyüklüğü 1,15 trilyon TL'ye geriledi.

Bu veriler, fon piyasasında tek yönlü bir toparlanma yerine fon türleri arasında farklılaşan bir hareket yaşandığını gösteriyor.

Ayrıca fonların toplam büyüklüğündeki değişim yalnızca yatırımcı giriş ve çıkışlarından kaynaklanmayabilir. Fon getirileri ve değerleme etkileri de toplam varlık büyüklüğünü değiştirebilir.

Dolayısıyla para piyasası fonlarındaki 55 milyar TL'lik büyüklük artışının tamamını doğrudan yeni nakit girişi olarak yorumlamak doğru olmayacaktır.

Döviz fonlarında 69,2 milyar dolarlık büyüklük

Döviz cinsinden yatırım fonlarının toplam aktif büyüklüğü ise 6 Kasım haftasında yaklaşık 93 milyon dolar azaldı.

Böylece döviz fonlarının büyüklüğü 69,2 milyar dolar seviyesine geriledi.

Bununla birlikte daha uzun dönemli karşılaştırma, döviz fonlarının finansal sistem içindeki ağırlığının önemli ölçüde arttığını gösteriyor.

Raporda verilen rakamlara göre:

• 2024 başında döviz fonlarının büyüklüğü yaklaşık 25 milyar dolardı.

• 2025 başında 50 milyar dolar seviyesindeydi.

• 6 Kasım 2026 itibarıyla 69,2 milyar dolara ulaştı.

Bu gelişme, tasarruf sahiplerinin döviz cinsinden finansal varlıklara yönelik ilgisinin son yıllarda önemli ölçüde büyüdüğünü ortaya koyuyor.

Döviz mevduatlarında 1,5 milyar dolarlık artış

Yabancı yatırımcıların TL varlıklarına yöneldiği haftada, yurt içi yerleşiklerin döviz mevduatlarında artış görüldü.

Parite etkisinden arındırılmış döviz tevdiat hesapları (DTH), 6 Kasım haftasında yaklaşık 1,5 milyar dolar yükseldi.

Artışın dağılımı şöyle gerçekleşti:

• Bireysel yatırımcılar: 598 milyon dolar döviz alımı.

• Kurumsal yatırımcılar: 895 milyon dolar döviz alımı.

• Toplam: Yaklaşık 1,5 milyar dolar artış.

Rapora göre 2025 başından bu yana döviz mevduatlarında biriken artış yaklaşık 40,5 milyar dolara ulaştı.

Bu rakam, döviz talebinin yalnızca kısa vadeli piyasa hareketlerinden ibaret olmadığını, daha uzun döneme yayılan bir eğilim içerdiğini gösteriyor.

TL mevduatlar 378 milyar lira azaldı

Aynı dönemde Türk lirası mevduatlarda dikkat çekici bir düşüş yaşandı.

TL mevduatlar haftalık bazda 378 milyar TL azalarak yaklaşık 19,9 trilyon TL seviyesine geriledi.

Bu hareket, döviz mevduatlarındaki artışla birlikte değerlendirildiğinde, tasarruf sahiplerinin portföy dağılımında TL aleyhine bir değişim yaşandığını gösteriyor.

Ancak mevduat hesaplarındaki haftalık değişimlerin tümü doğrudan dövize geçiş anlamına gelmeyebilir.

Ödeme takvimleri, şirketlerin nakit yönetimi ve mevduat dışındaki finansal araçlara yönelim de TL mevduat büyüklüğünü etkileyebilir.

Dolarizasyon oranı yüzde 41,2'ye yükseldi

Yatırım fonlarının da dahil edildiği geniş kapsamlı dolarizasyon göstergesinde artış kaydedildi.

Rapora göre dolarizasyon oranı 6 Kasım haftasında yüzde 40,5'ten yüzde 41,2'ye çıktı.

Böylece haftalık artış 0,7 yüzde puan oldu.

Bu oran, 2023 yılının ortalarında yaklaşık yüzde 70'e kadar yükselmişti.

Dolayısıyla mevcut dolarizasyon düzeyi geçmiş yıllardaki zirvenin oldukça altında bulunuyor.

Buna karşılık son haftadaki yükseliş, döviz cinsinden tasarruf araçlarına yönelimin sürdüğünü gösteriyor.

TCMB rezervlerinin artmasıyla birlikte yurt içi yerleşiklerin döviz mevduatlarını artırması, aynı dönemde finansal sistemde farklı yönlü para hareketleri yaşandığına işaret ediyor.

Kredilerde büyüme yüzde 19 seviyesinde

Macrohub'ın analizine göre bankacılık sektöründe toplam kredi büyümesi 6 Kasım haftasında yatay seyretti.

Kur etkisinden arındırılmış, 13 haftalık yıllıklandırılmış kredi büyümesi yüzde 19 seviyesinde kaldı.

Ancak kredi türleri arasında farklılaşma yaşandı.

Ticari kredilerde büyüme yavaşlarken tüketici kredileri ve kredi kartlarında hızlanma görüldü.

Tüketici kredileri ve kredi kartları hızlandı

Macrohub'ın hesaplamalarına göre tüketici kredilerinin 13 haftalık yıllıklandırılmış büyüme hızı yüzde 15,6'dan yüzde 16,8'e yükseldi.

Kredi kartlarında büyüme de yüzde 14,2'den yüzde 15,8'e çıktı.

Buna karşılık ticari kredilerin büyüme hızı yüzde 20,7'den yüzde 20,1'e geriledi.

Bu veriler, kredi büyümesinin toplamda yatay kalmasına rağmen tüketici ve ticari kredi kategorilerinin farklı yönlerde hareket ettiğini gösteriyor.

Tüketici kredileri ve kredi kartlarındaki hızlanma, hanehalkı finansmanı açısından izlenen göstergeler arasında yer alıyor.

Ticari kredilerdeki yavaşlama ise şirketlerin finansmana erişimi ve kredi talebi açısından önem taşıyor.

Bununla birlikte yalnızca haftalık büyüme oranlarından hareketle kredi talebindeki değişimin ne ölçüde arz koşullarından, ne ölçüde borçlanma isteğinden kaynaklandığını belirlemek mümkün değil.

Yabancı para krediler 210,8 milyar dolara ulaştı

Bankacılık sektöründeki yabancı para kredilerde de artış devam etti.

6 Kasım haftasında yabancı para krediler yaklaşık 200 milyon dolar yükseldi.

Böylece toplam büyüklük 210,8 milyar dolara ulaştı.

Mart 2024 sonundan bu yana yabancı para kredilerdeki artış yaklaşık 76,2 milyar dolar olarak hesaplandı.

Bu, söz konusu dönem için yüzde 56,1'lik büyümeye karşılık geliyor.

Yabancı para kredilerindeki genişleme, finansal sistemde döviz cinsinden borçlanmanın önemini koruduğunu gösteriyor.

Ancak bu büyüklüğün değerlendirilmesinde kredilerin hangi sektörler tarafından kullanıldığı, borçluların döviz gelirleri ve ilgili düzenlemeler de önem taşıyor.

Rezervlerde toparlanma var, dolarizasyon hâlâ izleniyor

6 Kasım haftasına ilişkin parasal büyüklükler, Türkiye finansal piyasalarında birden fazla eğilimin aynı anda yaşandığını ortaya koyuyor.

Bir tarafta TCMB rezervleri yeniden artıyor, yabancı yatırımcılar hisse senedi ve devlet tahvili alıyor, para piyasası fonlarının toplam büyüklüğü yükseliyor.

Diğer tarafta döviz mevduatları artıyor, TL mevduatlar azalıyor ve dolarizasyon oranı yükseliyor.

Fon vurgununun ardından piyasalardaki toparlanmanın kapsamını değerlendirmek için bu göstergelerin birlikte izlenmesi gerekiyor.

Özellikle TCMB'nin 11 Kasım'a kadar olan öncü verileri, rezerv artışının kasımın ikinci haftasında hızlandığını gösteriyor.

Ancak rezerv birikiminin kalıcılığı, yabancı sermaye hareketlerinin devamı ve yatırım fonlarına yönelik güvenin yeniden tesis edilmesi önümüzdeki haftaların verileriyle daha net değerlendirilebilecek.

6 Kasım haftasının temel mesajı, rezervler ve bazı finansal varlıklar açısından toparlanma işaretlerinin belirginleştiği, ancak döviz talebinin ve fon piyasasındaki ayrışmanın sürdüğü yönünde.

Kaynak: Gedik Haftalık Parasal Büyüklükler Raporu ve Macrohub'ın 6 Kasım 2026 haftasına ilişkin değerlendirmeleri. 11 Kasım rezerv değişimleri analitik bilanço verilerinden türetilen öncü hesaplamalardır.

Güldem Atabay ve Atilla Yeşilada tarafından kaleme alınan GADT Raporlarına abone olmak ister misiniz?

Bize e-mail atın: istanbulanalytics@gmail com

Raporlar ücretlidir, yatırım önerisi içermez.