Suudi Arabistan’ın kritik petrol hattı kapandı: Brent 108 dolara yaklaştı

Irak’tan fırlatılan insansız hava araçlarının Suudi Arabistan’ın Doğu-Batı petrol boru hattına zarar vermesi, küresel enerji piyasalarında yeni bir arz endişesi yarattı. Hürmüz Boğazı’nı devre dışı bırakarak günde 7 milyon varile kadar petrol taşıyabilen hattın kapanması sonrası Brent petrol yüzde 3’ten fazla yükselerek 108 dolara yaklaştı. Yemen’deki Hutsilerin Bab el-Mandeb çevresindeki ilerleyişi ise bölgedeki ikinci kritik deniz geçidini de tehdit ediyor.

Petrol fiyatları haftaya sert yükselişle başladı

Petrol fiyatları, Suudi Arabistan’ın Hürmüz Boğazı’nı bypass eden kritik Doğu-Batı boru hattını kapatmasının ardından pazar günü yükseldi.

ABD tipi WTI ham petrol vadeli kontratları yüzde 2,8 artışla varil başına 102,87 dolara çıkarken, uluslararası gösterge Brent petrol yüzde 3,1 yükselerek 107,87 dolardan işlem gördü.

Petrol fiyatlarındaki son hareketle birlikte ham petrol yılbaşından bu yana yüzde 75’in üzerinde değer kazanmış durumda. ABD-İran savaşının bölgeye yayılması, petrol ihracatını sınırlarken tanker taşımacılığında da ciddi aksamalara yol açıyor.

Hürmüz’ün en önemli alternatiflerinden biri devre dışı

Irak’tan fırlatılan İHA’lar perşembe günü Suudi Arabistan’ın Doğu-Batı boru hattına zarar verdi. Riyad yönetimi saldırının ardından hattı kapattı.

Suudi yetkililer hasarın büyüklüğü veya boru hattının ne kadar süre kapalı kalacağı konusunda henüz bilgi vermedi.

Günde yaklaşık 7 milyon varil taşıma kapasitesine sahip hat, Suudi Arabistan’ın Basra Körfezi yakınındaki üretim bölgelerini ülkenin Kızıldeniz kıyısındaki ihracat terminallerine bağlıyor.

Böylece Suudi Arabistan, Hürmüz Boğazı’ndan geçmek zorunda kalmadan petrolünü dünya piyasalarına ulaştırabiliyor.

ABD ile İran arasında Hürmüz’ün kontrolü için devam eden çatışmalar nedeniyle hattın önemi son aylarda daha da artmıştı.

Saudi Aramco CEO’su Amin Nasser, şirketin ağustos ayındaki bilanço toplantısında Doğu-Batı boru hattının petrol piyasalarının istikrar kazanmasında ABD öncülüğündeki büyük stratejik rezerv satışlarından bile daha önemli rol oynadığını söylemişti.

Diplomatik görüşme ertelendi

Boru hattına yönelik saldırının diplomatik sonuçları da oldu.

İran ile Körfez Arap ülkeleri arasında Hürmüz’deki durumu görüşmek üzere pazartesi günü Umman’da yapılması planlanan toplantı saldırının ardından ertelendi.

Umman Dışişleri Bakanı Badr Albusaidi, Salalah’ta yapılacak bölgesel toplantının “uzlaşı adına” ertelendiğini belirterek, ülkesinin bölgede istikrar ve kalıcı işbirliğini destekleyen diyaloğu sürdürmeye kararlı olduğunu açıkladı.

Hürmüz’de güvenlik koşulları da kötüleşmeye devam ediyor. Birleşik Krallık Deniz Ticareti Operasyonları Merkezi’ne (UKMTO) göre pazar günü bir tanker daha saldırıya uğradı ve gemide büyük bir yangın çıktı.

Bab el-Mandeb’de Hutsi riski büyüyor

Suudi Arabistan aynı zamanda İran destekli silahlı grupların artan saldırılarıyla karşı karşıya.

Yemen’deki Hutsiler geçen hafta Suudi Arabistan’daki enerji tesisleri ve diğer sivil hedeflere saldırdı. Suudi devlet medyasına göre saldırılarda 70’ten fazla kişi yaralandı.

Hutsilerin Yemen’in batı kıyısındaki Mokha limanını ele geçirdikten sonra Bab el-Mandeb Boğazı’ndaki stratejik Perim Adası’nı da kontrol altına aldığı bildiriliyor.

Bu ilerleyiş, grubun Kızıldeniz’in güneyini küresel deniz ticaretine bağlayan Bab el-Mandeb’den geçen gemi trafiğini daha fazla tehdit edebilmesine imkan sağlayabilir.

Hutsiler temmuz ayında Suudi Arabistan’a karşı deniz ambargosu ilan etmişti.

Böylece küresel enerji piyasaları aynı anda iki kritik darboğazla karşı karşıya kalıyor: Hürmüz Boğazı ve Bab el-Mandeb.

Hattın ne kadar süre kapalı kalacağı kritik

Sparta Commodities kıdemli petrol piyasası analisti June Goh’a göre piyasa açısından temel soru, Doğu-Batı boru hattındaki kesintinin ne kadar süreceği.

Goh, petrol akışının kısa sürede yeniden başlaması halinde hattın batı ucundaki Yanbu’da bulunan stokların kullanılması sayesinde etkinin sınırlı kalabileceğini belirtti. Ancak uzun süreli bir kapanma Suudi Arabistan’ı üretim kesintilerine zorlayabilir.

Talep cephesinde ise Çin’in petrol alımlarında son dönemde görülen artış fiyatları destekleyen bir başka unsur olarak öne çıkıyor. Dünyanın en büyük ham petrol ithalatçısının piyasaya dönmesi, arz sıkıntılarının fiyatlara etkisini güçlendiriyor.

Enerji şoku merkez bankalarını da sıkıştırıyor

Ortadoğu’daki kriz artık yalnızca petrol piyasasının sorunu olmaktan çıkıyor.

Ham petrolün yanı sıra doğalgaz ve dizel dahil rafine petrol ürünlerindeki fiyat artışları küresel ekonomiye yeni bir enflasyon şoku taşıyor.

ABD’de ağustos ayı verilerinin fiyat artışlarının yeniden hızlandığını göstermesinin ardından, Fed’in bu hafta faiz artıracağı beklentisi güçlenmiş durumda.

Hürmüz üzerinden petrol akışının normale dönmemesi ve Suudi Arabistan’ın alternatif ihracat hattındaki kesintinin uzaması halinde enerji fiyatlarındaki yükselişin enflasyon görünümünü daha da bozması ve merkez bankalarının sıkı para politikasını daha uzun süre korumasına yol açması beklenebilir.

CNBC, Bloomberg