Selim Somçağ: AKP’nin Faizle Bitmeyen İmtihanı

Ekonomist Merkez Bankası Başkanı Naci Ağbal’ın g ö revden alınmasıyla Türkiye 21 ay içinde d ö rdüncü merkez bankası başkanını g ö rdü. Çok teknik bir g ö rev yapan Merkez Bankası başkanları, ö nceden belirlenmiş bir sü re i çin g ö reve gelirler. Bu süre dolmadan g ö revden ayrılmalarına rastlanmaz. Türkiye’nin 21 ayda d ö rdüncü Merkez Bankası Başkanıyla tanış mas ı, Merkez Bankasında, daha doğrusu AKP’nin ekonomi y ö netiminde ciddi sorunlar olduğunu g ö steriyor.

Bu çalkantılı gidişin ekonomi ve dış politika boyutları var. Ekonomideki temel sorun, büyüme ve istihdam artışını sanayileşme ve kalkınma üzerinden sağlamayı hedefleyen, dış kaynağı ithalat finansmanında kullanan geleneksel ekonomik modelin AKP d ö neminde terk edilerek dış kaynağın hane halkının tüketimine ve inşaat-altyapı yatırımlarına y ö nlendirilmesine dayalı büyüme modeline geçilmesidir.

SÜREÇ NASI L BA ŞLADI ?

AKP’nin iktidara gelmesinden kısa süre sonra FED’in (ABD Merkez Bankası), ABD halkının konut kredisine ulaş ma şartlarını kolaylaştı rmas ıyla birlikte ortaya çıkan küresel kredi bolluğu sayesinde ilk başta bu modelle yüksek büyüme hızları yakalandı.

Bu arada cari işlemler hesabı rekor düzeyde açıklar verse de d ö viz kurları üzerinde baskı oluş mad ı. Türk ekonomisinin bu “vur patlasın” d ö nemi, ABD konut piyasasında oluşan balonun 2008 sonbaharında patlamasıyla sona erdi. Dünya genel bir finansal sistem çöküşünün eşiğine gelirken, TL dolara karşı, 6 ayda yüzde 45 değer kaybetti.

Türk ekonomisi daraldı. Hem AKP hem finans camiası, Türk ekonomisinin ne kadar kırılgan bir yapıya büründüğünü g ö rdü.

2008 krizi sonrasında, küresel likidite bolluğu FED ve diğ er b üyük merkez bankalarını n do ğrudan para basmaya başlamalarıyla sürdü. Bu rüzgâ r T ürk ekonomisinin yelkenlerini yeniden şişirdi. Türkiye 2010-2013 d ö neminde yeniden yüksek büyüme oranlarına ulaşabildi. Ne var ki FED’in bu stratejisi 2012’de emtia fiyatlarında büyük artışa yol açtı.

Bu yüzden FED 2013’te parasal genişlemede frene basma işareti verdi. Hem Türk ekonomisinin küresel likidite daralmasına karşı ne kadar hassas olduğu 2008’ de g ö rüldüğünden, hem de AKP iktidarının ilk 10 yılında Türkiye’nin dış borcu 130 milyar dolardan 370 milyar dolara yükseldiğinden, FED’in bu sinyali, Türkiye’ye derhal sıcak para çıkışı ve devalüasyon olarak yansıdı. B ö ylece TL bugüne dek süren uzatmalı deval üasyon sürecine girdi.

RİSKLİ YOL TERCİHİ

Yazının devamı burada .