"Sebte Krizi" uluslararası boyut kazandı... Fas Hükümeti sessiz, krizin arkasında MOSSAD şüphesi

Fas hükümetinden Sebte'de yaşanan olayları açıklayan veya gelecekte benzer durumların önüne geçilmesine yönelik olası çözüm yollarını ortaya koyan resmi ya da ima içeren hiçbir açıklama gelmedi. Nitekim 2021 yılından bu yana Sebte ve Melilla, binlerce kişinin katıldığı üç büyük toplu göç dalgasına sahne oldu.

Küçük başlayıp yuvarlandıkça büyüyen bir kar topu gibi, binlerce düzensiz göçmenin İspanya kontrolündeki Sebte (Ceuta) şehrine gerçekleştirdiği toplu akın, uluslararası bir krize dönüştü. Hatta ABD Başkanı Donald Trump bu toplu geçiş dalgasını "dehşet verici" olarak niteledi ve Demokratların Beyaz Saray'a dönmesi halinde ABD'nin de benzer bir durumla karşılaşabileceğini belirtti.

Kuzey Afrika’daki İspanyol toprağı Sebte’de (Ceuta) 50 binden fazla Faslı göçmenin sınırı aşması ve en az 57 kişinin hayatını kaybetmesi Avrupa’da deprem etkisi yarattı. İtalya ve Finlandiya gibi ülkeler Madrid’in Schengen’den çıkarılmasını talep ederken, krizin perde arkasında İspanya’nın dış politikasına misilleme amacıyla ABD-İsrail-Fas hattında kurgulanan jeopolitik bir hamlenin yattığı iddia ediliyor.

Fransa, İtalya ve Belçika gibi Avrupa ülkeleri Sebte ve Melilla şehirlerinde yaşanan bu krize müdahil olurken, Fas hükümeti sadece birkaç gün içinde toplu halde Sebte şehrine göç etmeyi seçen binlerce gencin görüntüleri karşısında "sessizlik politikasını" benimsedi.

Avrupa hükümetlerinin karşılıklı suçlamaları ve pozisyonları arasında —ki bunların en belirgini İtalya'nın İspanya ile Schengen Anlaşması'nın uygulanmasını bir ay süreyle askıya aldığını duyurmasıdır— Sebte'ye giren düzensiz göçmen konumundaki yüzlerce çocuk, yaklaşık 87 bin kişinin yaşadığı ve 31 binden fazlasının Fas kökenli olduğu Sebte şehrindeki barınma merkezlerinde kalmaya bel bağlıyor.

Barınma Merkezlerinin Görev ve İşlevleri

Fas hükümetinin iletişim boşluğuna karşılık, Sebte'de düzensiz göçmenlere ayrılan barınma merkezleri, özellikle toplu akın dalgaları sırasında sayıları giderek artan göçmenleri karşılamakta zorlanıyor. Bu durum İspanyol makamlarını güvenlik ve insani mülahazaların iç içe geçtiği karmaşık zorluklarla karşı karşıya bırakıyor.

Hollanda'daki Amsterdam İletişim ve Göç Gözlemevi Başkanı Cemaleddin Reyyan, "Sebte ve Melilla şehirlerindeki barınma merkezleri, İspanya ve Avrupa Birliği'nin güney sınırındaki göç yönetim sisteminin temel taşını oluşturmaktadır. Bu merkezlerin niteliği göçmenlerin yaş grubuna ve hukuki durumuna göre farklılık gösterir" şeklinde konuştu.

Göçmen Haklarının Durumu

Sebte ve Melilla şehirlerindeki göçmen barınma merkezlerindeki insan hakları durumu; resmi raporlar ile Uluslararası Af Örgütü, Avrupa Konseyi ve yerel İspanyol dernekleri gibi uluslararası insan hakları örgütlerinin raporları arasında sürekli bir tartışma konusu haline gelmiş durumda.

Bu bağlamda uzmanlar, bu merkezlerin toplu akın dalgalarının ardından periyodik olarak kapasitelerinin üzerinde yük taşıdığını, bunun da hizmet kalitesinin düşmesine, sağlık imkanları üzerinde baskıya ve çadırlarda veya kalabalık odalarda zorlu yaşam koşullarının oluşmasına yol açtığını ifade ediyor.

Uzmanlar şunu söylüyor: "İspanya yasalarına ve çocuk haklarına ilişkin uluslararası sözleşmelere göre, reşit olmayan göçmenler düzensiz göçmen olmadan önce hukuken koruma altındaki çocuk sayılırlar. Yasalar, çocuğun yüksek yararını gözeten karmaşık yasal prosedürler dışında derhal sınır dışı edilmelerine izin vermeksizin onlara ikamet, eğitim ve bakım hakkı tanır."

Sebte Faslıları Bugünlerde bir yandan "İspanya toprağına" ulaşmanın sevinci ve kitlesel akın görüntüleri, diğer yandan denizde yüzen cesetler ve ayakkabı görüntüleri nedeniyle dünya basınında ilk sıralarda yer alan Sebte şehri, Rabat tarafından işgal edilmiş topraklarının bir parçası, Madrid tarafından ise asırlardır İspanyol toprağı olarak kabul ediliyor.

Sebte şehri 1995 yılından bu yana İspanya bünyesinde özerk şehir statüsüne sahip ve Avrupa Birliği'ne yönelik düzensiz göçün ana kapılarından birini oluşturmakta. İspanyol makamları, göçmenlerin karadan veya denizden sızmasını önlemek için şehri 8 kilometre uzunluğunda ve 6 metre yüksekliğinde bir sınır çiti ile çevirmiş durumda.

Sebte'de yasal olarak ikamet eden, Fas vatandaşlığı taşıyan ve ikamet veya çalışma izniyle ikamet eden Fas vatandaşları; çoğu Sebte veya Melilla'da doğmuş ve tüm İspanyol vatandaşlık haklarına sahip Fas kökenli İspanyollar ve son yıllarda sınır kontrollerinin sıkılaştırılması nedeniyle sayıları azalan sınır ötesi çalışanlar ve transit geçiş yapanlar yaşamaktadır.

Hem İspanya hem de Fas tarafından "Sebte Faslılarının" sayısına ilişkin resmi bir istatistik bulunmazken, mevcut veriler Sebte nüfusunun 87 bini aştığını ve Fas kökenli sakinlerin çoğunluğunun Müslüman olduğunu göstermektedir.

Bu paralelde, İspanya'daki "CEU San Pablo" Üniversitesi Toplumsal Analiz, Eğitim ve Araştırma Merkezi tarafından yayınlanan yakın tarihli bir demografik çalışma, Sebte ve Melilla şehirlerinde Fas doğumlu göçmenlerin baskın bir varlığının bulunduğunu ortaya koydu. Kaynağa göre bu kişiler Sebte nüfusunun %21,2'sini, Melilla nüfusunun ise %11,8'ini oluşturmaktadır.

Aynı araştırmaya göre Sebte ve Melilla, İspanya geneline kıyasla daha genç bir nüfus piramidine sahiptir. İspanya'da yaş ortalaması 44 iken, Sebte'de Fas kökenli nüfustaki yüksek doğurganlık oranı sayesinde yaş ortalaması 39'dur.