SABAH Raporu: Trump'tan İran'a seçim molası, yapay zekâ hisselerinde satış dalgası

Trump'tan İran'a 3 Kasım'a kadar askerî mola

ABD Başkanı Trump, 3 Kasım'da yapılacak Kongre ara seçimlerine kadar İran'a yönelik yeni bir askerî saldırı düzenlemeyeceklerini açıkladı. İran ile savaşı sona erdirmek amacıyla verimli görüşmeler yürüttüklerini belirten Trump'ın bu açıklaması, yaklaşık altı aydır devam eden savaşın ABD iç siyasetinde yarattığı baskının arttığı bir döneme denk gelmesi dikkatimizden kaçmadı. Reuters/Ipsos anketine göre Amerikalıların %60'ının Trump'ın İran politikasını onaylamadığını görüyoruz. Amerikan seçmeni için önemli bir barometre olan benzin fiyatlarının savaş nedeniyle yükselmesi de seçmenlerin en önemli gündem maddelerinden biri olan hayat pahalılığını daha da ağırlaştırıyor.

ABD ile İran arasında savaşı sona erdirmek ve küresel petrol ticareti açısından kritik öneme sahip Hürmüz Boğazı'nı yeniden açmak amacıyla karşılıklı teklifler sunulsa da, diplomasi cephesinde henüz somut bir ilerleme sağlanmış değil. İran, uranyum zenginleştirme faaliyetlerinden vazgeçmeyeceğini ve mevcut uranyum stoklarını teslim etmeyeceğini açıklarken, Washington bu kapasitenin ciddi ölçüde azaltılmasını istiyor. Trump'ın bir gün öyle, bir gün böyle tarzında açıklamalarından da yorulan piyasalar, kısa vadede askerî gerilimin tırmanma ihtimalini azaltabilecek açıklamaları olumlu karşılasa da, taraflar arasındaki temel anlaşmazlıkların devam ettiğinin altını çizmek gerekiyor.

OpenAI haberi YZ hisselerinde satış getirdi

Yapay zekâ cephesinde dün piyasaları rahatsız eden bir haber geldi. Financial Times'ın haberine göre, daha önce yıllıklandırılmış gelirinin 70 milyar dolara yaklaştığı belirtilen OpenAI'ın, aslında 50 milyar dolar civarında bir gelir hızına ulaştığı anlaşıldı. Aradaki farkın gelirlerdeki ani bir düşüşten değil, farklı hesaplama yöntemlerinden kaynaklandığı belirtilse de haber yatırımcıları tedirgin etmeye yetti. Nvidia hisseleri %2,9, AMD %3,9, Micron %4,8 ve Broadcom %4,3 geriledi. Son günlerde üzerinde durduğumuz konuya yeniden geliyoruz: Yapay zekâ yatırımları hız kesmeden büyümeye devam ederken, bu yatırımların ne zaman meyvesini vereceği sorusu ise giderek daha fazla önem kazanıyor!

Nasdaq'taki satış Asya'ya taşındı

Teknoloji hisselerinin işlem gördüğü Nasdaq endeksi OpenAI haberinin ardından dün geceyi %1,3 düşüşle tamamlarken, bu sabah Pasifik'in diğer ucunda da kırmızı rengin hâkim olduğunu görüyoruz. Güney Kore borsası KOSPI %2,6 düşüş kaydederken, Şangay ve Tayvan borsaları %1 geriledi. Gösterge endeks Tokyo borsası %0,8 gerilerken, dün gece sert satışlara sahne olan ABD borsalarının ana endeksleri ardından vadeli işlemlerinde ise hafif de olsa artılar dikkatimizi çekiyor. Eylül ayını %2 yükselişle tamamlayan dolar endeksinin (DXY) son iki gündür gerilemesine paralel EURUSD paritesinin 1,1230 seviyesine toparlandığını görüyoruz. Kıta Avrupası'nda artan siyasi belirsizlik parite üzerinde baskı kurmaya devam ediyor.

Trump'ın açıklaması Brent'i 103 dolara çekti

Orta Doğu'da artan jeopolitik riskler, Basra Körfezi ve Hürmüz Boğazı'nda gemilere yönelik saldırıların artması, petrol arzına ilişkin endişeleri yeniden güçlendirirken, ABD'de Meksika Körfezi'ni tehdit eden kasırga nedeniyle açık denizdeki bazı petrol üretim tesislerinde üretime ara verilmesi de fiyatlardaki yükselişi destekledi. Dün 106 dolar seviyesine kadar yükselen Brent cinsi ham petrolün varil fiyatı, Trump'ın piyasaları soluklandıran haberi ardından bu sabah 103 dolar seviyelerine geri çekildi. Öte yandan, jet yakıt fiyatlarının ise yaşanan arz sıkışıklığı nedeniyle yeniden 185 dolar seviyesine gelerek son altı ayın zirvesine yükseldiğini not edelim.

Altın ve gümüşte tepki alımları

ABD'de 10 ve 30 yıllık tahvil faizlerinin amansız yükselişine ara vererek bu sabah soluklanmasıyla, kıymetli metallerde de bir miktar alım isteği görüyoruz. Hafta ortasında 4,065 dolar seviyelerine kadar gerileyen altının ons fiyatı bu sabah 4,175 dolara toparlanırken, benzer bir şekilde, dün 58,50 dolar seviyesine kadar gerileyen gümüşün ons fiyatı da bu sabah yeniden 60 doların üzerine yükseldi. Kıymetli metallerin ucuz olduğunu gözlemlesek de, henüz teknik mânâda önemli bir sinyal göremiyoruz. Bozuk havaya paralel son üç günde %5'e yakın gerileyen ve 80 bin dolara kadar sarkan Bitcoin de bu sabah 82,500 dolar seviyesine toparlandı.

Türkiye'de fon krizinde gözler TLY ve TP2'de

Türkiye cephesinde ise fon krizinin yarattığı tedirginliğin bir nebze de olsa yerini sakinliğe bıraktığını görüyoruz. Sorunların daha sınırlı olduğu yatırım fonlarında yaklaşık 43 bin yatırımcıya ödeme yapılmaya başlanırken, bu fonların toplam içindeki payının oldukça küçük olduğunu da belirtelim. Gözler ise krizde aslan payını oluşturan Tera'nın 'meşhur' TLY ve TP2 fonlarına çevrilmiş durumda. Bu iki fondaki gelişmeler yakından takip edilmeye devam ediliyor. Bir önceki gün yaşanan sert satışların ardından dün Türk hisse senetlerinde hafif de olsa yara sarma çalışmalarına tanıklık ettik. En gözde şirketlerin yer aldığı BIST 30 endeksi %0,8 yükselirken, benzer bir şekilde BIST 100 ana endeksi de %0,8 yükseliş kaydetti. USDTRY kuru hafta sonu fonlama etkisinin de yardımı ile bu sabah 49,34 seviyesine yükselirken, CDS risk primi ise 250 baz puan ile yatay bir seyir izleyerek son günlerde test ettiği 260 baz puan seviyesinden uzaklaştı. ABD tahvil faizlerinin alevli seyrine istinaden, Türkiye'nin getiri eğrisinde yer alan uzun vadeli eurobondların veriminin %8 eşiğinin kıyısında seyretmeye devam ettiğini de not edelim.

TCMB yeniden rezerv biriktirmeye başladı

Her hafta perşembe günü olduğu üzere TCMB ve BDDK'nın haftalık bültenlerini de yine enine boyuna inceledik. En güncel veri ile başlamak gerekirse, TCMB'nin analitik bilançosuna göre, 7 Ekim valörlü işlemlerde net yabancı para pozisyonu 36,3 milyar dolar seviyesine yükseldi. Bir diğer bakış açısıyla fon krizinin yarattığı döviz talebi hız keserken, TCMB'nin yeniden rezerv biriktirmeye başladığını görüyoruz. 2 Ekim ile biten haftada, yurt içi yerleşiklerin parite etkisinden arındırılmış DTH hacmi 0,85 milyar dolar artış kaydetti. Son dört haftada artış 7 milyar dolar olsa da, aslan payı 5,2 milyar dolar ile ticari müşterilerde bulunuyor. Her şeye rağmen yurt içi yerleşiklerin TL tercihinin güçlü kalmaya devam ettiğini ve TL'nin toplam mevduat havuzundaki payının %61 seviyelerinde olduğunu hatırlatalım. Bir başka bakış açısıyla otoritenin Liralaşma stratejisinde başarılı olduğunu söylemek gerekiyor. Öte yandan, söz konusu haftada yurt dışı yerleşiklerin menkul kıymet portföyü hisse senedi ve DİBS kesin alım tarafında 0,67 milyar dolar küçülürken, Eurobond cephesinde ise 0,83 milyar dolar giriş görülüyor.

Bugünün gündemi: Sanayi üretimi ve Michigan güven endeksi

Mali piyasaların gündeminde bugün çok da yeni bir gelişme göremedik. Makro gündemde Türkiye cephesinde sanayi üretimi, yurt dışında ise ABD Michigan Üniversitesi tüketici güven endeksi takip edilebilir. Herkese güzel bir hafta sonu diliyoruz.

Emre Değirmencioğlu (@emredegirmenci5)
Grup Müdürü • Group Manager
Hazine Bölümü • Treasury Department, Kıbrıs İktisat Bankası