Petrol dört günlük yükselişini koruyor: Hürmüz’den günde 10 milyon varil geçiyor

Petrol fiyatları ABD ile İran arasındaki çıkmazın sürmesiyle dört günlük yükselişini korurken, Hürmüz Boğazı’ndan dünya piyasalarına ulaşan petrol miktarının giderek arttığına ilişkin haberler fiyatlardaki yükselişi sınırlıyor. Axios’a göre ABD ordusunun haftalardır yürüttüğü operasyon sayesinde boğazdan günde yaklaşık 10 milyon varil petrol taşınıyor. Bu miktar savaş öncesindeki seviyenin yaklaşık yarısına karşılık geliyor.

Petrol piyasasında bir tarafta ABD-İran savaşının ve Hürmüz krizinin yarattığı arz riski, diğer tarafta boğazdan giderek daha fazla petrol geçirilebildiğine ilişkin işaretler fiyatlanıyor.

ABD tipi WTI ham petrolünün ekim vadeli kontratı varil başına 85 dolar civarında işlem görürken, Brent petrol 92 dolar civarında seyretti.

Petrol fiyatları böylece dört günlük yükselişinin ardından kazançlarını büyük ölçüde korudu.

ABD Başkanı Donald Trump çarşamba günü gazetecilere yaptığı açıklamada Hürmüz Boğazı'ndan “çok miktarda petrol” geçtiğini söyledi. İran ile müzakerelerin yeniden başlayıp başlamayacağı sorusuna ise Trump, “Belki bir noktada” yanıtını verdi.

BAE'nin İran kararı petrolü yukarı taşıdı

Petrol fiyatları çarşamba günü Birleşik Arap Emirlikleri'nin İran ile tüm ekonomik ilişkilerini keseceğini açıklamasının ardından yükseldi.

BAE yönetimi kararına gerekçe olarak İran'ın ülke topraklarına balistik füze saldırıları düzenlemesini gösterdi.

Kararın Tahran açısından ekonomik sonuçları da önemli olabilir. BAE uzun süredir İranlı şirketler ve iş insanları açısından bölgenin başlıca ticaret ve finans merkezlerinden biri konumunda bulunuyor.

Dolayısıyla ekonomik ilişkilerin kesilmesi, ABD'nin baskısı altındaki İran'ın bölgesel ve küresel finans sisteminden daha fazla izole olmasına yol açabilir.

Petrol piyasası açısından ise gelişme, ABD-İran geriliminin kısa sürede sona ermeyeceğine ilişkin beklentileri güçlendirdi.

Axios: ABD Hürmüz'de gizli petrol koridoru oluşturdu

Ancak petrol fiyatlarının çok daha sert yükselmesini engelleyen önemli bir gelişme de var.

Axios'un iki ABD'li yetkiliye dayandırdığı haberine göre, ABD ordusu Hürmüz Boğazı'ndan günde milyonlarca varil petrol taşınmasını sağlayan bir deniz koridoru oluşturdu.

Operasyonun birkaç haftadır devam ettiği belirtiliyor.

Buna göre her gece 15-20 tanker, Umman kıyıları boyunca uzanan güney koridorunu kullanarak Hürmüz Boğazı'na giriyor veya boğazdan çıkıyor.

ABD'li yetkililerin verdiği rakamlara göre bu operasyon sayesinde dünya piyasalarına ulaşan petrol miktarı günlük yaklaşık 10 milyon varile yükseldi.

Bu rakam, savaş öncesinde Hürmüz üzerinden taşınan petrol miktarının yaklaşık yarısına karşılık geliyor.

Dolayısıyla boğaz normal işleyişine dönmüş değil. Ancak sevkiyatın savaşın en kritik dönemlerine kıyasla belirgin biçimde artması küresel petrol arzı üzerindeki baskıyı azaltıyor.

Boş tankerler Körfez'e sokuluyor

Operasyon yalnızca petrol yüklü tankerlerin Hürmüz'den çıkarılmasından ibaret değil.

ABD ordusu aynı zamanda boş tankerlerin Umman Denizi'nden Hürmüz üzerinden Körfez'e girmesine yardımcı oluyor.

Bu tankerler Körfez ülkelerinin limanlarından petrol yükledikten sonra yeniden aynı güney koridoru üzerinden dünya piyasalarına çıkıyor.

Operasyon ABD'deki Fort Bragg'de bulunan askeri merkezden koordine edilirken bölgedeki Körfez ülkeleriyle de işbirliği yapılıyor.

Her gün Körfez'den çıkacak tankerlerin yanı sıra bölgeye girecek boş tankerlerin listeleri hazırlanıyor. Gemiler belirli saatlerde büyük konvoylar halinde güney koridorundan geçiriliyor.

ABD savaş uçakları da tankerleri İran'ın seyir füzeleri ve insansız hava araçlarına karşı koruyor.

Bazı geceler 15-20 milyon varil petrol taşınıyor

ABD'li yetkililere göre son iki haftada her gece ortalama 15-20 tanker Hürmüz'ün güney koridorundan geçti.

Günlük petrol sevkiyatının giderek arttığı ve ortalamanın 10 milyon varile yaklaştığı belirtiliyor.

Bazı gecelerde ise Körfez'den çıkarılan petrol miktarının 15-20 milyon varile kadar yükseldiği ifade ediliyor.

Bu hafta gerçekleştirilen operasyonlardan birinde 20'den fazla geminin boğazdan geçmesi planlanırken, yaklaşık 15 milyon varil petrolün Körfez'den çıkarılması hedeflendi.

Bu rakamlar Hürmüz krizinin küresel petrol arzı üzerindeki etkisinin ilk haftalara kıyasla azalmaya başladığını gösteriyor.

ABD: İran güney koridorunu kontrol etmiyor

ABD'li yetkililer, İran'ın Hürmüz Boğazı'nın tamamını fiilen kontrol ettiği görüşüne de karşı çıkıyor.

Axios'a konuşan ve operasyona ilişkin doğrudan bilgi sahibi olduğu belirtilen bir ABD'li yetkili, ABD'nin yaklaşık iki aydır boğazın güney şeridini kontrol ettiğini savundu.

Yetkiliye göre İran Devrim Muhafızları tanker trafiğini aksatabilecek kapasiteye sahip olsa da güney koridorunun kontrolü ABD'nin elinde.

ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı'nın son dönemde gerçekleştirdiği operasyonlarda İran'ın radar ve deniz gözetleme kapasitesinin önemli ölçüde zayıflatıldığı da öne sürülüyor.

Bunun sonucunda İran'ın güney koridorundaki tanker hareketlerini izleme kapasitesinin azaldığı iddia ediliyor.

Tankerlere yönelik saldırı riski bitmedi

Bununla birlikte Hürmüz'den geçiş hâlâ son derece riskli.

ABD'li yetkililere göre İran, tankerlerin hareket ettiği bölgelere İHA ve seyir füzeleri göndermeye devam ediyor.

Bazı gemiler saldırılarda isabet alırken ABD güçlerinin çok sayıda saldırıyı engellediği belirtiliyor. ABD'li bir yetkili, bu hafta gerçekleştirilen operasyonlardan birinde sekiz İran İHA'sı ile iki seyir füzesinin düşürüldüğünü söyledi.

Dolayısıyla Hürmüz Boğazı yeniden tamamen açılmış değil. Ticaret, askeri koruma altında ve sınırlı kapasiteyle sürüyor.

Petrol piyasasında iki karşıt güç

Petrol fiyatlarının önümüzdeki dönemdeki yönü açısından piyasa iki güçlü ve karşıt faktörü fiyatlamak zorunda.

Bir tarafta ABD ile İran arasında henüz diplomatik çözüm bulunmaması, BAE-İran ilişkilerinin daha da kötüleşmesi ve Hürmüz'deki tankerlerin saldırıya uğrama riski Brent üzerinde jeopolitik risk primi yaratıyor.

Diğer tarafta ABD öncülüğündeki koridor sayesinde günde yaklaşık 10 milyon varil petrolün yeniden dünya piyasalarına ulaşması, savaşın arz üzerindeki etkisini azaltıyor.

Trump da Axios'a yaptığı açıklamada Hürmüz'den “muazzam miktarda petrol” çıktığını savunurken, İran ile şu anda herhangi bir müzakere yürütülmediğini söyledi.

Bu nedenle petrol piyasası açısından kritik soru artık yalnızca Hürmüz'ün ne zaman tamamen açılacağı değil, ABD'nin askeri koruma altındaki güney koridorundan ne kadar petrol geçirebileceği olacak.

Bu miktar savaş öncesi seviyelere yaklaştıkça petrol fiyatlarındaki jeopolitik primin azalması mümkün. Buna karşılık koridorun ciddi bir İran saldırısıyla kesintiye uğraması, Brent üzerinde yeniden sert yukarı yönlü baskı yaratabilir.

CNBC, Axios