Nvidia'da Jensen Huang depremi Washington'a sıçradı: Kongre casusluk ve Çin'e çip ihracatını soruşturuyor

Nvidia'nın kurucusu ve CEO'su Jensen Huang'ın, Çin adına casusluk yaptığından şüphelenilen bir kadınla ilişki yaşadığı iddialarının ardından istifa etmesi ABD siyasetinde geniş çaplı bir soruşturma sürecini başlattı. Cumhuriyetçiler Huang'ı Kongre'de ifade vermeye çağırırken, ocak ayında Temsilciler Meclisi ve Senato'nun kontrolünü devralmaya hazırlanan Demokratlar, Nvidia'nın Çin'e gelişmiş YZ çipleri ihracatını ve Trump yönetimiyle ilişkilerini mercek altına almaya hazırlanıyor.

Nvidia'daki yönetim krizi ulusal güvenlik meselesine dönüştü

Dünyanın en önemli yarı iletken üreticilerinden Nvidia'da Jensen Huang'ın CEO'luk görevinden ayrılması, şirket yönetiminin çok ötesinde sonuçlar doğurabilecek bir siyasi tartışmaya dönüştü.

Huang'ın Çin istihbaratıyla bağlantılı olduğundan şüphelenilen bir kadınla ilişki yaşadığı yönündeki haberlerin ardından istifa etmesi, ABD Kongresi'nde hem Cumhuriyetçi hem de Demokrat milletvekillerini harekete geçirdi.

Washington'daki soruşturmaların merkezinde üç temel konu bulunuyor:

• Huang'ın özel ilişkisinin ABD'nin ulusal güvenliğini ve hassas teknoloji bilgilerinin korunmasını etkileyip etkilemediği.

• Nvidia'nın gelişmiş YZ çiplerinin Çin'e aktarılmasında ihracat kontrollerinin ihlal edilip edilmediği.

• Şirketin Trump yönetimiyle yakın ilişkilerinin ihracat denetimlerini ve ilgili soruşturmaları etkileyip etkilemediği.

Huang hakkındaki casusluk bağlantısı iddiaları henüz kanıtlanmış değil. Kongre'nin incelemeye hazırlandığı konular da bu aşamada soruşturulması istenen iddialardan oluşuyor.

Bununla birlikte gelişmeler, Nvidia'nın Washington'daki konumunda önemli bir değişime işaret ediyor.

Kısa süre öncesine kadar ABD'nin YZ alanındaki liderliğinin en güçlü savunucularından biri olarak görülen Huang, artık Kongre'nin hesap vermeye çağırdığı isimler arasında bulunuyor.

Cumhuriyetçiler Huang'ı Kongre'ye çağırdı

ABD Kongresi'nin her iki kanadında da kontrolü ocak ayına kadar elinde tutacak Cumhuriyetçiler, Huang'ın mümkün olan en kısa sürede ifade vermesini istiyor.

Senato Çoğunluk Lideri John Thune, ulusal güvenlik açısından yüksek risklerin söz konusu olduğu bir ortamda olayın takip edilmesini beklediğini söyledi.

Senato Bankacılık Komitesi Başkanı Cumhuriyetçi Tim Scott ise hem Huang'ı hem de ABD Ticaret Bakanı Howard Lutnick'i aralık ayında komite önünde ifade vermeye çağırdı.

Scott, Huang'ın gönüllü olarak gelmemesi halinde mahkeme celbi niteliğindeki Kongre çağrı yetkisini kullanabileceğini bildirdi.

Huang'a gönderdiği mektupta Scott, son haberlerin ABD'nin ulusal güvenliği ve hassas teknolojilerinin korunması konusunda ciddi kaygılar doğurduğunu belirtti.

Scott'a göre Amerikan kamuoyunun bu konularda açıklama alma hakkı bulunuyor.

Ticaret Bakanlığı Sözcüsü Kristen Eichamer, Lutnick'in komitenin sorularını yanıtlamak üzere gönüllü olarak ifade vermeyi kabul ettiğini açıkladı.

Huang'ın Senato Bankacılık Komitesi'nin çağrısına nasıl yanıt vereceği ise haberin yayımlandığı sırada netleşmemişti.

Casusluk iddialarının merkezindeki şirket: Megaspeed

Soruşturma taleplerinin odağında Jensen Huang'ın ilişki yaşadığı bildirilen Alice Huang ve Singapur merkezli teknoloji şirketi Megaspeed bulunuyor.

Alice Huang'ın Megaspeed'de yönetici olarak görev yaptığı belirtiliyor.

ABD makamlarının şirketi, ihracatı kısıtlanmış gelişmiş çipleri Çin'e yasa dışı yollarla aktardığı şüphesiyle incelediği bildirildi.

Huang'ın Alice Huang ile ilişkisi ve kadının Çin istihbaratıyla bağlantılı olabileceğine ilişkin iddialar, Nvidia'nın ticari faaliyetleriyle ilgili daha geniş soruları gündeme getirdi.

Kongre üyeleri özellikle Megaspeed'in ABD ihracat kısıtlamalarını aşarak Nvidia çiplerini Çin'e yönlendirip yönlendirmediğini öğrenmek istiyor.

Soruşturmanın bir diğer boyutu ise Huang'ın şirketin faaliyetleri veya ABD makamlarının yürüttüğü incelemeler hakkında hangi bilgilere sahip olduğu.

Bu soruların yanıtları henüz kamuoyuna açıklanmış değil.

New York Times: Nvidia'nın hukuk müşaviri Ticaret Bakanlığı yetkilisiyle temas kurdu

Tartışmayı büyüten gelişmelerden biri, The New York Times gazetesinin pazartesi günü yayımladığı haber oldu.

Gazeteye göre Nvidia'nın baş hukuk müşaviri Tim Teter, Megaspeed hakkında inceleme yürüten Ticaret Bakanlığı yetkilileriyle yaptığı e-posta yazışmalarında, İhracat İdaresi Bürosu'nun (BIS) başındaki Jeffrey Kessler ile temas halinde olduğunu belirtti.

BIS, ABD Ticaret Bakanlığı bünyesinde ihracat kontrollerini yöneten ve uygulayan kurum olarak faaliyet gösteriyor.

Megaspeed'in kısıtlı çipleri Çin'e aktardığı iddialarına ilişkin Ticaret Bakanlığı incelemesinin daha sonra Adalet Bakanlığına devredildiği bildirildi.

Bu gelişmelerin ardından bazı Kongre üyeleri, BIS'in soruşturmadaki rolünün de incelenmesini istedi.

Özellikle Nvidia yöneticileriyle ihracat denetimlerinden sorumlu yetkililer arasındaki temasların, soruşturmanın seyri üzerinde herhangi bir etkisi bulunup bulunmadığı sorgulanıyor.

Ancak aktarılan yazışmalar tek başına bir müdahale veya usulsüzlük gerçekleştiğini kanıtlamıyor.

Ticaret Bakanı Lutnick de soruşturmanın odağında

Kongre'nin incelemek istediği konular yalnızca Nvidia yöneticileriyle sınırlı değil.

ABD Ticaret Bakanı Howard Lutnick de son gelişmeler nedeniyle milletvekillerinin sorularıyla karşı karşıya.

Basına yansıyan haberlerde Lutnick'in, Nvidia çiplerini Çin'e yönlendiren şirketlere karşı Başkan Donald Trump'ın uygulamak istediği bazı yaptırımları geciktirdiği öne sürüldü.

Bu iddialar, Nvidia'nın Trump yönetimiyle ilişkilerinin ihracat politikaları üzerindeki olası etkilerine yönelik tartışmaları artırdı.

Lutnick'in Senato Bankacılık Komitesi önünde gönüllü ifade vermeyi kabul etmesi, soruşturmanın yönetimin üst düzey yetkililerine de uzanacağını gösteriyor.

Kongre üyelerinin öğrenmek istediği temel konulardan biri, Çin'e yönelik çip ihracatı kısıtlamalarının uygulanmasında siyasi veya ticari müdahaleler yaşanıp yaşanmadığı.

Şu aşamada Lutnick'in hukuka aykırı bir işlem yaptığına ilişkin kesinleşmiş bir bulgu aktarılmış değil.

Temsilciler Meclisi'nde üç komite devreye giriyor

Cumhuriyetçi milletvekilleri Huang'ın ifadesini almak için Senato'daki girişimlerle eş zamanlı olarak Temsilciler Meclisi'nde de harekete geçti.

Temsilciler Meclisi Dış İlişkiler Komitesi Başkanı Brian Mast, Huang'ın önümüzdeki haftalarda Kongre komiteleri önüne çıkması için görüşmeler yürütüldüğünü açıkladı.

Mast'a göre Huang, ifade vermeyi prensipte kabul etti.

Ancak oturumun ayrıntıları henüz kesinleşmedi.

Planlanan sürece şu komitelerin katılması bekleniyor:

• Temsilciler Meclisi Dış İlişkiler Komitesi.

• Temsilciler Meclisi İstihbarat Komitesi.

• Temsilciler Meclisi Çin Özel Komitesi.

Mast, Huang'ın yemin altında ve tutanağa geçirilecek şekilde ifade vermesinin öngörüldüğünü söyledi.

Oturumun kamuoyuna açık yapılıp yapılmayacağı ise henüz belli değil.

Cumhuriyetçi milletvekili, Huang'ın mümkünse bir hafta içerisinde, tercihen Şükran Günü tatilinden önce Kongre'ye gelmesini istediklerini belirtti.

Huang'ın gönüllü olarak ifade vermemesi halinde resmî çağrı yetkisinin kullanılabileceğini yineledi.

Huang ve Nvidia'nın hukuk müşavirine yeni çağrı

Brian Mast, Temsilciler Meclisi Çin Özel Komitesi Başkanı John Moolenaar ve İstihbarat Komitesi Başkanı Rick Crawford ile birlikte Huang ve Nvidia Baş Hukuk Müşaviri Tim Teter'e ikinci bir çağrı gönderdi.

Perşembe günü yapılan başvuruda, iki isimden cuma günü ABD doğu saatiyle 20.00'ye kadar yanıt vermeleri istendi.

Mast ayrıca BIS Başkanı Jeffrey Kessler'e de ikinci bir ifade çağrısı iletti.

Bu girişimler, Cumhuriyetçilerin Kongre'deki çoğunluklarını kaybetmeden önce soruşturmada ilerleme sağlamak istediklerini ortaya koyuyor.

Kongre üyeleri, Nvidia'nın Çin'e yönelik çip satışları ve ihracat denetimleriyle ilgili şirket içi kararların açıklığa kavuşturulmasını hedefliyor.

Demokratlar ocak ayında soruşturmaları genişletmeye hazırlanıyor

Cumhuriyetçilerin başlattığı incelemeler, ocak ayında Kongre'nin kontrolünün Demokratlara geçmesiyle yeni bir aşamaya taşınabilir.

Demokrat milletvekilleri, Nvidia'nın ihracat politikalarının yanı sıra Huang'ın Trump yönetimiyle ilişkilerini de incelemek istiyor.

Senato Azınlık Lideri Chuck Schumer, perşembe günü X üzerinden yaptığı açıklamada, Kongre'nin Huang ve diğer Nvidia yöneticilerinden ABD ulusal güvenliğini nasıl riske atmış olabileceklerine ilişkin yanıtlar istemesi gerektiğini söyledi.

Schumer, yeni Kongre döneminde Senato çoğunluk liderliği için yürütülen yarışın da adayları arasında bulunuyor.

Demokratların kontrolü devralmasıyla birlikte komite başkanlıkları ve resmî çağrı yetkileri de el değiştirecek.

Bu durum, Nvidia ve Trump yönetimiyle ilgili soruşturmaların kapsamının genişletilmesine imkân sağlayabilir.

Elizabeth Warren: Nvidia yönetimi Kongre'ye hesap vermeli

Senato Bankacılık Komitesi'nin yeni başkanı olması beklenen Demokrat Senatör Elizabeth Warren, Huang'ın istifasının şirketin ihracat kontrolleriyle ilgili sorumluluklarını ortadan kaldırmadığını vurguladı.

Warren, Huang'ın, Nvidia yöneticilerinin ve şirketin yönetim kurulunun ABD ihracat kurallarına uyum konusunda Kongre'ye hâlâ açıklama borçlu olduğunu söyledi.

Warren ve Delaware Senatörü Chris Coons, çarşamba günü üst düzey yönetim yetkililerine ortak bir mektup gönderdi.

Mektubun muhatapları şunlardı:

• Ticaret Bakanı Howard Lutnick.

• Dışişleri Bakanı Marco Rubio.

• Beyaz Saray Özel Kalem Müdürü Stephen Miller.

İki senatör, Nvidia'nın gelişmiş YZ çiplerinin Çin'e veya bu çipleri Çin'e yönlendirebilecek kuruluşlara ihracatıyla ilgili bütün belge ve iletişim kayıtlarının korunmasını istedi.

Bu talep, olası Kongre soruşturmalarında kullanılabilecek yazışmaların ve diğer kayıtların muhafaza edilmesini amaçlıyor.

İstihbarat Komitesi: Çin'e hangi çipler ulaştı?

Temsilciler Meclisi İstihbarat Komitesi üyesi Demokrat Josh Gottheimer da Nvidia hakkındaki iddiaların ulusal güvenlik açısından önem taşıdığını belirtti.

CNBC'nin The Exchange programına katılan Gottheimer, YZ teknolojisinin ABD'nin kritik altyapısı ve ulusal güvenliği açısından stratejik bir öneme sahip olduğunu söyledi.

Gottheimer'a göre soruşturmanın yanıtlaması gereken sorulardan biri, hangi gelişmiş çiplerin Çin'e ulaştığı.

Bir diğer önemli konu ise Megaspeed'in ABD ihracat kısıtlamalarını aşarak çipleri başka şirketlere veya Çin'deki alıcılara yönlendirip yönlendirmediği.

Milletvekili, Huang'ın özel ilişkisinin ihracat politikaları ve hassas teknolojilerin korunması açısından sonuçları olup olmadığının da incelenmesini istiyor.

ABD'nin YZ alanındaki teknolojik üstünlüğü, Washington'da ulusal güvenlik politikasının temel unsurlarından biri olarak değerlendiriliyor.

Bu nedenle gelişmiş işlemcilerin Çin'e transferi, yalnızca ticari bir mesele olarak görülmüyor.

Trump'ın yakınındaki teknoloji patronundan Kongre'nin hedefindeki isme

Jensen Huang'ın istifası, Washington'daki siyasi konumu açısından da önemli bir değişime yol açtı.

Nvidia'nın kurucusu, son yıllarda ABD'deki YZ sektörünün en etkili temsilcilerinden biri haline gelmişti.

Huang, Başkan Trump ve yönetimin üst düzey yetkilileriyle kurduğu ilişkiler sayesinde teknoloji sektörünün taleplerini doğrudan Beyaz Saray'a taşıyabiliyordu.

Aynı zamanda Kongre üyeleriyle yaptığı görüşmelerde ABD'nin YZ alanındaki liderliğinin önemini anlatıyordu.

CNBC'ye konuşan ve Huang'ın milletvekilleriyle gerçekleştirdiği özel toplantılara katılmış üst düzey bir Demokrat danışman, eski Nvidia CEO'sunun etkili bir konuşmacı olduğunu belirtti.

Danışmana göre Huang, YZ teknolojisinin neden önemli olduğunu ve ABD'nin bu alandaki liderliğinin neden korunması gerektiğini anlatmakta oldukça başarılıydı.

Huang'ın toplantılarda kendisine ayrılan süreden daha uzun kaldığı ve milletvekillerinin sorularını ayrıntılı biçimde yanıtladığı da aktarıldı.

Aynı danışman, katıldığı toplantılarda Huang'ın ihracat kontrollerine karşı agresif bir lobi faaliyeti yürüttüğünü gözlemlemediğini söyledi.

Buna karşılık Huang, kamuoyuna yaptığı açıklamalarda ABD'nin gelişmiş çip ihracatına yönelik kısıtlamalarına defalarca karşı çıkmıştı.

Bu tutum, bazı Kongre üyelerinin tepkisini çekmişti.

Nvidia'nın Çin politikası yeniden sorgulanıyor

Huang'ın istifasının ardından Nvidia'nın Çin pazarına yönelik stratejisi de yeniden gündeme geldi.

Şirket, ABD'nin ihracat kısıtlamaları ile Çin'deki büyük teknoloji talebi arasında faaliyetlerini sürdürmeye çalışıyor.

Washington, gelişmiş YZ işlemcilerinin Çin'e aktarılmasının askeri ve istihbari uygulamalara katkı sağlayabileceği gerekçesiyle bu alanda çeşitli kontroller uyguluyor.

Nvidia ise ihracat kısıtlamalarının Amerikan teknoloji şirketlerinin küresel rekabet gücünü olumsuz etkileyebileceğini savunuyor.

Huang'ın Washington'daki etkili konumu, şirketin bu görüşlerini siyasi karar vericilere iletmesinde önemli rol oynuyordu.

Ancak son skandal, Nvidia'nın ihracat politikalarının artık daha yoğun bir denetim altında kalmasına neden olabilir.

Özellikle Megaspeed hakkındaki iddialar ve Ticaret Bakanlığı yetkilileriyle temaslara ilişkin haberler, şirketin ihracat kurallarına uyum mekanizmalarının incelenmesine yol açıyor.

Nvidia'da yönetim değişikliği ve siyasi belirsizlik aynı anda yaşanıyor

Huang'ın ayrılmasının ardından Nvidia'nın mali işler direktörü Colette Kress geçici CEO olarak görevlendirildi.

Şirketin yönetim kurulu, kalıcı CEO'nun belirlenmesi için hem içeriden hem dışarıdan adayları değerlendiriyor.

Yeni yönetimin önünde şirketin faaliyetlerini sürdürmenin yanında Washington'daki soruşturmalara yanıt verme sorumluluğu da bulunuyor.

Kongre'nin talep ettiği ifadeler ve belgeler, Nvidia'nın geçmiş ihracat işlemleri ile kamu kurumlarıyla ilişkilerinin daha ayrıntılı incelenmesini sağlayabilir.

Bununla birlikte soruşturmaların ne kadar süreceği ve şirket açısından hangi sonuçları doğuracağı henüz belli değil.

Huang'ın istifasının yarattığı siyasi tartışmalara rağmen bazı milletvekilleri eski CEO'nun ayrılışından üzüntü duyduklarını ifade etti.

Demokrat Senatör John Fetterman, gelişmeleri değerlendirirken yaşananların her açıdan üzücü olduğunu söyledi.

Kongre'nin önündeki kritik takvim

Washington'da Nvidia ile ilgili incelemeler iki ayrı siyasi döneme yayılacak.

Aralık ayında Cumhuriyetçilerin kontrolündeki Kongre komitelerinin Huang, Lutnick ve diğer ilgili isimlerden ifade alması bekleniyor.

Ocak ayında ise Demokratların Kongre'nin her iki kanadında çoğunluğu devralmasıyla soruşturmalarda yeni komite yönetimleri görev yapacak.

Bu süreçte Nvidia'nın ihracat kontrollerine uyumu, Megaspeed hakkındaki iddialar, Ticaret Bakanlığı'nın soruşturmadaki rolü ve şirketin Trump yönetimiyle ilişkileri incelenecek.

Huang'ın istifasıyla başlayan kriz, böylece yalnızca Nvidia'nın kurumsal yönetimiyle sınırlı kalmayıp ABD'nin Çin'e yönelik teknoloji politikalarının da tartışıldığı bir Kongre gündemine dönüşmüş durumda.

Ancak casusluk, ihracat kontrollerinin ihlali ve soruşturmalara müdahale iddialarının hukuken kanıtlanmış olmadığı; Kongre incelemelerinin henüz başlangıç aşamasında bulunduğu önem taşıyor.

CNBC

Güldem Atabay ve Atilla Yeşilada tarafından kaleme alınan GADT Raporlarına abone olmak ister misiniz?

Bize e-mail atın: istanbulanalytics@gmail com

Raporlar ücretlidir, yatırım önerisi içermez.