Madenlere Kim Sahip ve Enerjiyi Kim Güvenceye Alıyor? Washington ve Pekin 3 Sahada Nüfuz Yarışında

ABD ile Çin arasındaki jeopolitik rekabet haritası genişliyor. Doğal kaynaklar ve enerji merkezleri, küresel güç dengelerini yeniden çizen stratejik nüfuz kozlarına dönüşüyor.

Kuzey Kutbu'nun buzullarından Afrika kıtasındaki madenlere ve Pasifik Okyanusu sularına kadar iki süper güç, yalın ticari anlaşma mantığının ötesine geçen amansız bir yarış yürütüyor. Bu yarış; doğrudan ulusal güvenlik, askeri konuşlanma ve siyasi egemenlik konularına temas ediyor.

Kuzeyin en uç noktasında ABD Başkanı Donald Trump, Grönland Adasında petrol, doğalgaz ve maden arama çalışmalarına başlanacağını açıklayarak adanın zenginliklerinden yararlanmayı, ABD'nin olası saldırılara karşı savunulmasında hayati önem taşıyan stratejik konumuyla birleştirdi.

ABD'nin hamlesi yalnızca kutup bölgesiyle sınırlı kalmadı; Trump'ın, Tayvan'ın Alaska eyaletinde kurulması planlanan doğalgaz boru hattı üretiminin %30'unu 20 yıl boyunca satın almasını içeren en büyük anlaşmalardan birini duyurmasıyla Pasifik Okyanusu'na kadar uzandı.

Çin'den Tepki

Tayvan'a yönelik bu hamle, adayı kendi topraklarının ayrılmaz bir parçası olarak gören Pekin'in tepkisini çekti. Çin Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Mao Ning, Taipei'nin dış ilişkilerinin "Tek Çin" ilkesine uygun olarak yürütülmesi gerektiğini vurguladı.

Çinli sözcü, Demokratik İlerleme Partisi yönetiminin ekonomik ve ticari ortaklıklar kılıfı altında "bağımsızlık" elde etme girişimlerinin başarıya ulaşamayacağını belirtti.

Öte yandan Çin, Afrika kıtasındaki konumunu güçlendirdi. Devlet Başkanı Şi Cinping, Botsvana Devlet Başkanı ile yaptığı görüşmede, ülkesinin Afrika madencilik sektörünü desteklemeye tamamen hazır olduğunu ilan etti.

Çin lideri, kıtanın kaynaklarının yalnızca Afrika halklarına ait olduğunu vurgulayarak siyasi bir mesaj verdi ve Afrika'nın uluslararası jeopolitik rekabetlerin sahası ve kurbanı haline getirilmemesi konusunda uyarıda bulundu.

Coğrafi olarak birbirinden uzak bu üç saha, iki süper güç arasındaki kapsamlı çatışmanın derinliğini yansıtıyor. Bu çatışmanın temel soruları şunlar etrafında dönüyor:

• Kritik madenlere kim sahip?

• Enerji arzının güvenliğini kim sağlıyor?

• Uluslararası ortaklık şartlarını belirleme gücüne kim sahip?

Washington'ın, yapay zeka, mikroçipler ve kuantum bilişimle bağlantılı Çin'deki ABD yatırımlarına kısıtlamalar ve bildirim şartları getirdiği; Pekin'in ise veri, madenler ve teknoloji gibi sektörleri ulusal güvenlik meselesi olarak ele aldığı hatırlatılıyor.