Kudret Ayyıldır - GCM Araştırma Müdürü: Fed'in Ekim Stratejisinde Gözler İstihdam Verilerinde

Fed, 16 Eylül toplantısında politika faizini 25 baz puan artırarak %3,75–4,00 aralığına yükseltirken, para politikasında fiyat istikrarı odağını korudu. Fed karar metninde ekonomik aktivitenin sağlam bir hızda genişlediği, istihdam artışının işgücü büyümesiyle uyumlu seyrettiği ve işsizlik oranının sınırlı değişim gösterdiği belirtilirken, enflasyonun halen yüksek seyretmesi dikkat çekti.

Eylül toplantısının ardından gözler 28 Ekim tarihindeki FOMC toplantısına çevrilirken, piyasa beklentilerinde son bir haftada dikkat çekici bir değişim izlendi. CME FedWatch verilerine göre bir hafta önce 28 Ekim toplantısında 25 baz puanlık yeni bir faiz artışı ihtimali %57,3 ile ana senaryo konumundayken, raporun hazırlandığı an itibarıyla bu olasılık %37,6’ya geriledi. Buna karşılık Fed’in mevcut %3,75–4,00 hedef aralığını koruma ihtimali %42,7’den %62,4’e yükselerek piyasanın yeni ana senaryosu haline geldi.

Bu değişim, Eylül ayı istihdam verilerinin piyasa açısından taşıdığı anlamı da farklılaştırmaktadır. Önceki dönemde güçlü istihdam verilerinin yaklaşan faiz artışına teyit sağlayıp sağlamayacağı tartışılırken, mevcut süreçte temel soru Fed’in Eylül ayında gerçekleştirdiği sıkılaşmanın ardından ek bir faiz artışına ihtiyaç duyup duymayacağıdır.

Bu nedenle açıklanacak Eylül ayı Tarım Dışı İstihdam, İşsizlik Oranı ve Ortalama Saatlik Kazançlar verileri; ABD işgücü piyasasının gücünü koruyup korumadığı, ücret kaynaklı enflasyon baskılarının seyri ve Fed’in 28 Ekim toplantısına ilişkin piyasa beklentilerinin hangi yönde değişebileceğini anlamlandırabilmek açısından önem taşımaktadır.

Teorik olarak beklentilerin belirgin üzerinde gerçekleşecek istihdam ve ücret göstergeleri, Fed’in ek sıkılaşma ihtimalini destekleyerek faiz artışı beklentisinin yeniden güç kazanmasına neden olabilir. Buna karşılık istihdam artışının yavaşlaması, işsizlik oranında yükseliş ya da ücret baskılarında zayıflama görülmesi, mevcut faiz seviyesinin korunacağı yönündeki ana senaryoyu destekleyebilir.

Burada istihdam raporlarımızda sürekli vurguladığımız önemli ayrımı tekrar hatırlatmakta fayda vardır. Makroekonomik veriler sonrasında yatırımcıların kısa vadeli fiyatlama davranışı ile Fed’in para politikası karar mekanizması aynı değildir. Fed ekonomik göstergeleri bir bütün halinde değerlendirirken, finansal piyasalarda tek bir veri dahi beklentilerde ve varlık fiyatlarında hızlı değişimler yaratabilmektedir.

Eylül ayı Tarım Dışı İstihdam verisine ilişkin 73 ekonomist ve analistin tahminde bulunduğu görülmektedir. En yüksek tahmin 180 bin, en düşük tahmin 35 bin seviyesinde oluşurken, piyasa medyan beklentisi 85 bin olarak şekillenmiştir.

Bir önceki ay 162 bin kişilik istihdam artışı gerçekleştiği dikkate alındığında, mevcut piyasa beklentisi istihdam yaratma hızında belirgin bir yavaşlamaya işaret etmektedir. Bununla birlikte tahminlerin 35 bin ile 180 bin gibi geniş bir aralıkta dağılması, istihdam piyasasının gücüne ilişkin görüş farklılıklarının devam ettiğini göstermektedir.

Tahmin performansı açısından öne çıkan ilk 10 katılımcının beklentileri de genel piyasa tahminini desteklemektedir. İlk 10 tahminde sonuçlar 50 bin ile 180 bin arasında değişirken, tahminlerin medyanı 75 bin, ortalaması ise 88 bin seviyesindedir. Özellikle 88 bin kişilik ortalamanın genel piyasa medyan beklentisi olan 85 bine oldukça yakın olması, ana beklentinin güçlü tahmin performansına sahip katılımcılar tarafından da büyük ölçüde teyit edildiğini göstermektedir.

Bununla birlikte tahmin aralığının genişliği, manşet veride beklentiden sapmanın büyüklüğünü piyasa fiyatlaması açısından önemli hale getirmektedir. Özellikle tahmin bandının dışına taşabilecek sonuçlar, Fed beklentilerinin daha hızlı revize edilmesine ve kısa vadeli varlık fiyatlarında oynaklığın artmasına neden olabilir.

Tarihsel Eylül Performansı Ne Söylüyor?

Eylül aylarına ilişkin tarihsel veriler incelendiğinde, mevcut 85 bin kişilik piyasa beklentisinin yakın dönem gerçekleşmelerinin altında kaldığı görülmektedir.

Pandemi sonrası dönemde görülen sıra dışı istihdam artışlarının uzun dönem ortalamalarını yukarı taşıması sebebiyle, mevcut dönemi daha dengeli bir şekilde değerlendirebilmek adına medyan değerleri dikkate alacağız.

Son üç yılın Eylül ayı Tarım Dışı İstihdam medyanı 155 bin, son beş yıllık dönemin medyanı 156 bin, son sekiz yıllık dönemin medyanı ise 176 bin olarak hesaplanmaktadır. Bu çerçevede 85 bin kişilik piyasa beklentisinin üç, beş ve sekiz yıllık Eylül ayı medyan değerlerinin belirgin biçimde altında bulunması, piyasanın önceki yıllara kıyasla daha sınırlı bir istihdam artışını fiyatladığını göstermektedir. Ayrıca geçtiğimiz yılın ikinci yarısından itibaren istihdam verilerinde izlenen aşağı yönlü revizyonlar ve mevcut makroekonomik görünüm çerçevesinde istihdam artışının daha dalgalı bir seyir izlemesi, geçmiş yıllara kıyasla daha sınırlı istihdam kazanımlarının öne çıkmasına neden olmaktadır. Nitekim bir yıl önce Eylül ayında kaydedilen revize edilmiş 76 bin kişilik istihdam artışı da bu görünümü desteklemektedir.

İşsizlik Oranı Daha Dengeli Bir Görünüm Sunuyor

İşsizlik Oranına ilişkin de 73 ekonomist ve analistin tahminde bulunduğu görülmektedir. En yüksek beklenti %4,20, en düşük beklenti %4,00 seviyesinde oluşurken, piyasa medyan tahmini %4,10 seviyesindedir. Ağustos ayında da işsizlik oranının %4,10 olarak gerçekleşmiş olması, piyasanın Eylül ayında işsizlik tarafında önemli bir değişim beklemediğini göstermektedir.

Tahmin performansı açısından öne çıkan ilk 10 ekonomist ve analistin beklentileri de daha belirgin bir ortak görüşe işaret etmektedir. İlk 10 tahminin medyan ve ortalaması %4,10 olurken, tahminlerin büyük bölümü aynı seviyede yoğunlaşmaktadır. Dolayısıyla Tarım Dışı İstihdam tahminlerinde görülen geniş dağılıma kıyasla işsizlik oranında çok daha sınırlı bir tahmin ayrışması bulunmaktadır.

Kaynak olarak GCM Yatırım Raporu kullanılmıştır.Raporun devamını okumak için buraya tıklayınız.