Karahan: Savaşların Türkiye Enflasyonuna Etkisi 7 Puana Yaklaştı

TCMB Başkanı Fatih Karahan, savaşların Türkiye’de enflasyona etkisinin bu yıl 7 puana yaklaştığını açıkladı. Karahan, etkinin yalnızca enerji fiyatlarından kaynaklanmadığını; ulaştırma, gıda, gübre, petrokimya ve dayanıklı tüketim malları üzerinden ekonomiye yayıldığını söyledi. OVP’de 2026 yıl sonu enflasyon beklentisi %28,4 olarak belirlenirken, 2029’da yeniden tek haneye inilmesi hedefleniyor.

2027-2029 dönemini kapsayan Orta Vadeli Program’ın (OVP) açıklanmasının ardından gözler enflasyon hedeflerindeki yukarı yönlü revizyona çevrildi.

Programda Türkiye ekonomisinin 2026’daki %3,3’lük büyümenin ardından 2027’de %4,2, 2028’de %4,6 ve 2029’da %5 büyümesi öngörülüyor.

Enflasyonun ise 2026 sonundaki %28,4 seviyesinden 2027’de %22’ye, 2028’de %13,5’e ve 2029’da %9’a gerilemesi hedefleniyor.

OVP toplantısında gazetecilerin sorularını yanıtlayan Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) Başkanı Fatih Karahan, enflasyon hedeflerinin neden yukarı çekildiğine ilişkin önemli açıklamalarda bulundu.

Karahan: Hedefler birlikte belirlendi

TCMB ile OVP’de yer alan enflasyon hedefleri arasındaki ilişkiye değinen Karahan, açıklanan hedeflerin ekonomi yönetimi tarafından birlikte belirlendiğini vurguladı.

Karahan, Merkez Bankası’nın son Enflasyon Raporu’nda 2026 yıl sonu tahminini güncellerken 2027 ve sonrasına ilişkin patikanın OVP sürecinde ele alınacağını daha önce duyurduğunu hatırlattı.

“Bugün yapılan revizyon da aslında bunun bir yansıması” diyen Karahan, yeni hedeflerin para ve maliye politikası arasındaki koordinasyona ilişkin mesaj da içerdiğini söyledi.

Karahan, “Bugün açıklanan hedefler birlikte belirlenmiş hedefler. Dolayısıyla aslında eşgüdümün bundan sonraki süreçte, özellikle yönlendirilen fiyatlarda, daha güçlü olacağı mesajını da içeriyor” dedi.

Geçmiş enflasyon geleceğe sarkıyor

TCMB Başkanı, enflasyon hedeflerindeki yukarı yönlü revizyonun ilk nedeninin geçmiş dönemde hedeflerin üzerinde kalan fiyat artışları olduğunu söyledi.

Bir yıl içerisindeki enflasyon gerçekleşmesinin hedefin üzerinde kalmasının yalnızca o yılı etkilemediğine dikkat çeken Karahan, yüksek enflasyonun sonraki yıllara da taşındığını ifade etti.

Karahan, “Bir yıl içinde enflasyon gerçekleşmesi hedefin üzerinde olduğunda bunun önümüzdeki yıl ve bundan sonraki yıllarda da bir miktar sarkan etkisi oluyor. Dolayısıyla revizyonun bir kısmı bunu yansıtıyor” diye konuştu.

Ancak hedeflerdeki değişikliğin ikinci ve daha dikkat çekici gerekçesini küresel arz şokları ve savaşlar oluşturuyor.

Savaşların enflasyona etkisi 7 puana yaklaştı

Karahan, son yıllarda dünya ekonomisinin karşı karşıya kaldığı arz şoklarının hem sıklığının hem de büyüklüğünün arttığını belirtti.

Pandemiyle başlayan tedarik zinciri sorunlarının ardından ticaret savaşları ve fiziki savaşların küresel fiyat dinamiklerini etkilediğini söyleyen Karahan, bu gelişmelerin Türkiye’deki enflasyon üzerindeki etkisinin de son derece belirgin hale geldiğini ifade etti.

TCMB'nin hesaplamalarına göre savaşların Türkiye enflasyonuna bu yılki etkisi 7 puana yaklaştı.

Karahan, “Nitekim bu yıl da bu etkinin 7 puana yakın olduğunu hesaplıyoruz” dedi.

TCMB Başkanı'na göre bu etki yalnızca petrol ve doğalgaz gibi enerji fiyatlarının doğrudan yükselmesinden kaynaklanmıyor.

Enerjiden ulaştırmaya, gıdadan gübreye yayılıyor

Enerji maliyetlerindeki yükseliş ilk aşamada şirketlerin üretim ve taşımacılık giderlerini artırıyor. Ancak daha sonra bu maliyetler ekonominin diğer alanlarına yayılıyor.

Karahan, enerji maliyetlerindeki artışın ulaştırma hizmetlerine, buradan da gıda dahil çok sayıda ürün grubuna yansıdığını belirtti.

Tarım sektörü de bu zincirin önemli halkalarından biri.

Savaşların gübre gibi tarımsal girdilerin maliyetini artırdığına dikkat çeken Karahan, fiyat baskısının temel mallar, dayanıklı tüketim ürünleri, petrokimya ve kimyaya bağlı ürünlerde de hissedildiğini söyledi.

Karahan, bütün doğrudan ve dolaylı etkiler birlikte değerlendirildiğinde savaşların enflasyona katkısının 7 puana yaklaştığını vurguladı.

Bu değerlendirme, jeopolitik gelişmeler ile Türkiye’nin dezenflasyon süreci arasındaki ilişkinin önemini de ortaya koyuyor. Enerji ve diğer emtia fiyatlarındaki dışsal şoklar, iç talepteki dengelenmenin enflasyona sağladığı desteğin bir bölümünü ortadan kaldırabiliyor.

“Karamsarlığa neden olacak bir revizyon değil”

Karahan, enflasyon tahminlerinde yapılan değişikliğin büyüklüğünü kabul etmekle birlikte, bunun dezenflasyon görünümünden vazgeçildiği şeklinde yorumlanmaması gerektiğini savundu.

“Ciddi bir revizyon ama enflasyon görünümünde karamsarlığa sebep olacak bir revizyon olarak değerlendirmiyoruz” diyen Karahan, para politikasının etkileyebildiği alanlarda daha olumlu sonuçlar görüldüğünü belirtti.

TCMB Başkanı, emtia fiyatları ve döviz kurundaki gelişmelerin temel enflasyona geçişinin geçmiş dönemlere kıyasla daha sınırlı kaldığına dikkat çekti.

Karahan'a göre bu durum iç talepteki dengelenmeyle uyumlu ve sıkı para politikasının fiyatlama davranışları üzerindeki etkisini gösteriyor.

Kira ve eğitimde daha olumlu sinyaller

Türkiye'de dezenflasyonun önündeki en önemli sorunlardan biri hizmet fiyatlarındaki katılık olmaya devam ediyor.

Karahan da hizmet enflasyonundaki direncin sürdüğünü kabul ederken, bazı alt kalemlerde geçmiş yıllara göre daha olumlu gelişmeler görüldüğünü söyledi.

Özellikle kira ve eğitim gibi enflasyon ataletinin yüksek olduğu kalemlerde önceki yıllara kıyasla daha olumlu bir görünüm bulunduğunu ifade etti.

Buna karşılık hizmet enflasyonunun genelinde belirgin bir iyileşme henüz ortaya çıkmış değil.

Karahan, hizmet fiyatlarındaki yatay seyrin özellikle ulaştırma ve haberleşme gruplarından kaynaklandığını, ulaştırmadaki fiyat hareketlerinde ise savaşın etkisinin belirgin olduğunu söyledi.

2026 hedefindeki sapmanın ana nedeni savaş

TCMB Başkanı'nın açıklamalarına göre, 2026 enflasyon hedefindeki büyük yukarı yönlü revizyonun arkasındaki temel dışsal faktör savaşın beklenenden daha ağır ve uzun süreli hale gelmesi.

Karahan, “Bu seneki temel sapmanın sebebi, savaşın hem beklenenden daha şiddetli gerçekleşmiş olması hem de sürecin hâlâ devam ediyor olması” ifadelerini kullandı.

Bu tablo, OVP'nin önümüzdeki üç yıl için ortaya koyduğu dezenflasyon patikasında jeopolitik risklerin önemini artırıyor.

OVP, enflasyonun 2026 sonunda %28,4'ten 2027'de %22'ye ve 2028'de %13,5'e gerilemesini, 2029'da ise %9 ile yeniden tek haneye düşmesini hedefliyor.

Ancak TCMB'nin savaşların mevcut enflasyona yaklaşık 7 puanlık katkı yaptığı yönündeki hesabı, enerji ve emtia fiyatlarının seyri ile jeopolitik gelişmelerin bu hedeflere ulaşılmasında önemli dışsal değişkenler olmaya devam edeceğine işaret ediyor.

KARAR