İTO Başkanı Avdagiç'ten Ekonomi Yönetimine Çağrı: İhracatçıya Kredi Sınırı Kaldırılmalı

İstanbul Ticaret Odası (İTO) 22’nci döneminin ilk meclis toplantısında iş dünyasına seslenen İTO Başkanı Şekib Avdagiç, Türkiye ekonomisinin mevcut görünümüne ve reel sektörün öncelikli beklentilerine dair kritik değerlendirmelerde bulundu. Kredi büyüme sınırlarının kaldırılması çağrısı yapan Avdagiç, kur ile enflasyon arasındaki makasın ihracatçıların rekabet gücünü zorladığına dikkat çekti.

Reel Sektörün Çözüm Beklediği Üç Temel Başlık

Ekonomim'den Merve Yiğitcan'ın haberine göre, Türkiye ekonomisinin bir yanda dezenflasyon mücadelesi verirken diğer yanda yüksek finansman maliyetleri, rekabet gücü kaybı ve enerji ithalatı kaynaklı kırılganlıklarla karşı karşıya olduğunu ifade eden Avdagiç, iş dünyasının çözüm önerilerini üç ana başlıkta topladı: “Birincisi enflasyonun kalıcı biçimde düşürülememesi ve finansman maliyetlerinin üretim üzerindeki baskısını sürdürmesi, reel sektörü zorluyor. Öncelikli meselemiz budur. Çözüm olarak, para politikasında güvenilirliği korurken, kamu harcamalarında verimliliği ve mali disiplini güçlendirmek gerekiyor. Krediyi genel talep artışından ziyade ihracat, teknoloji, verimlilik ve yeşil dönüşüm yatırımlarına yönlendirmek lazım. İkincisi sanayide maliyet baskısı ve verimlilik açığı, rekabet gücümüzü aşındırıyor. Bu tablo otomasyon, dijitalleşme, Ar-Ge, nitelikli iş gücü, yerli ara malı üretimi ve ölçek ekonomilerini destekleyen uzun vadeli yatırım ortamının bir an önce tesisini zorunlu kılıyor. Üçüncü olarak enerji ithalatı ve dış finansman ihtiyacı, küresel şoklardan etkilenmemize yol açıyor. Yenilenebilir enerji, depolama ve şebeke yatırımlarının hızlandırılması, enerji verimliliği, ihracat pazarlarının çeşitlendirilmesi ve uzun vadeli doğrudan yatırımların çekilmesi bu kırılganlığı azaltabilecektir.”

Para Politikasında Kritik Eşik ve Kredi Sınırları

Ekonomi yönetimindeki adımların üretim üzerindeki etkilerini değerlendiren Avdagiç, faiz indirimlerinin sahaya yansıması için kredi kısıtlamalarının esnetilmesi gerektiğini vurguladı. Sürecin hassasiyetine işaret eden İTO Başkanı, “Erken ve hızlı gevşeme, kur ve fiyatlama davranışı üzerinden dezenflasyon kazanımlarını aşındırabilir. Uzun süren yüksek faiz ise kredi maliyetlerini, yatırım ve işletme sermayesi yükünü artırıp üretim kapasitesini zorluyor. Reel sektördeki görünüm, sıkı finansal koşulların üretim üzerindeki etkisinin giderek daha da belirginleştiğine işaret ediyor” dedi.

Merkez Bankası'nın ekim ayındaki 100 baz puanlık faiz indirimine rağmen finansmana erişim sorununun sürdüğünü belirten Avdagiç, beklentilerini şöyle aktardı: “TCMB, 22 Ekim’de politika faizini 100 baz puan indirerek yüzde 36'ya çekti. Ne var ki finansmana erişim, tek başına faiz oranını indirme meselesiyle ilişkili olmuyor. Kredi büyüme sınırları devam ettiği sürece, faiz indirimlerinin etkisi sembolik kalıyor. Finansman maliyetleri üretim üzerindeki baskısını sürdürürken reel sektörün beklentisi, KOBİ kredilerinde büyüme sınırının artırılması değil, ilk aşamada ihracatçı firmalar için kaldırılmasıdır”

Avdagiç, faiz indirim sürecinin devamlılığına dair öngörülerini ise şu sözlerle paylaştı: “Burada önemli bir nokta var. Merkez Bankası, faiz indirim kararında, enflasyonun ana eğiliminde yavaşlamaya ve iç talepte zayıflamaya işaret etti. Böylece jeopolitik gelişmelerin enerji fiyatları üzerinden enflasyon için yukarı yönlü risk oluşturduğunu vurguladı. Bu çerçevede faiz indirimlerinin devamının, yalnızca yıllık enflasyonun düşmesine değil, aylık fiyat artışlarının, beklentilerin ve kur geçişkenliğinin birlikte kontrol altına alınmasına bağlı olacağı görülüyor”

Konuşmasının son bölümünde döviz kuru ile enflasyon arasındaki uyumsuzluğa geniş yer ayıran Avdagiç, rakamlarla mevcut tabloyu özetledi: “2026 yılının ilk 10 ayında TÜFE yüzde 27,5, Yİ-ÜFE yüzde 25,4 arttı. İki endeksin ortalaması yüzde 26,5'e ulaştı. Aynı dönemde dolar yalnızca yüzde 16,1, Euro ise yüzde 10,8 arttı. Kur sepetindeki ortalama artış yüzde 13,4'te kaldı. Yani kur, enflasyonun neredeyse yarısı kadar arttı”

Bu durumun son üç yıldır kronikleştiğini hatırlatan Avdagiç, geçmiş yılların verilerine de değindi: “Bu kürsüde pek çok defa dile getirdiğimiz üzere, bu tablo yeni değil. 2024'ün ilk 10 ayında fiyatlar ortalama yüzde 33,5 artarken kur sepeti yalnızca yüzde 14,4 yükseldi ve 19 puanlık bir fark oluştu. 2025'te ise Euro, parite etkisiyle yüzde 33'e yakın bir artış gösterdi. Ancak dolar yüzde 18,8'de kaldı ve sepet ortalaması yine yüzde 27,2'lik enflasyon ortalamasının altında gerçekleşti.”

İhracat pazarlarında tutunabilmek için maliyet-kur dengesinin acilen sağlanması gerektiğini belirten İTO Başkanı, sözlerini şöyle noktaladı: “Bu dengesizlik maalesef yıllardır devam ediyor, maliyetlerimiz Türk lirası cinsinden kurdan çok daha hızlı artıyor. Bu durum, döviz cinsinden bakıldığında üretimin her geçen yıl pahalılaştığı anlamına geliyor. Dış pazarlardaki rekabet gücümüzü korumak için bu tabloyu değiştirmemiz, kur ve enflasyon arasındaki dengeyi sağlamamız şart”