İris Cibre: Borsa’da varlık kaçışı ile çöküş arasında bir görünüm

Finans uzmanı İris Cibre’nin MKK verileri üzerinden yaptığı analize göre Borsa İstanbul’da eylül ayında yatırımcı portföylerinde olağanüstü sert bir değişim yaşandı. Yaklaşık 364,7 bin yatırımcının hesabı sembolik seviyelere gerilerken, 10 milyon TL üzerindeki portföylerde para çıkışı ve değer kaybının toplamı 1,94 trilyon TL’ye ulaştı. Cibre tabloyu, “Varlık kaçışı ve çöküşü arası bir görünüm” sözleriyle değerlendirdi.

Borsa İstanbul’da fon krizi ve sert satış dalgasının ardından yatırımcı portföylerinde yaşanan erimenin boyutları Merkezi Kayıt Kuruluşu (MKK) verilerine yansıdı.

Phoenix Danışmanlık kurucusu ve finans uzmanı İris Cibre, MKK'nın pay senedi yatırımcılarının portföy büyüklüklerine ilişkin eylül ayı verilerini inceleyerek piyasadaki değişimin son derece sıra dışı olduğuna dikkat çekti.

Cibre’nin analizinde yatırım fonları hariç, doğrudan pay senedi portföyleri esas alındı.

Finans uzmanı, pay senedi verilerini takip etmeye başladığından bu yana ilk kez bu kadar sert bir tabloyla karşılaştığını belirtti.

Cibre: İlk defa böyle şok edici bir manzarayla karşılaştım

Cibre sosyal medya hesabından yaptığı değerlendirmede şöyle dedi:

“Pay senedi verilerini takip etmeye başladığımdan beri ilk defa böyle şok edici bir manzara ile karşılaştım.”

Eylül ayında bir önceki aya göre hesabındaki varlıkları fiilen sıfırlanan yatırımcıların sayısının 364,7 bine ulaştığını belirten Cibre, bu rakamın yorumlanmasında önemli bir ayrıntıya dikkat çekti.

Veri, hesabındaki bütün parayı çekerek hesabını tamamen kapatan yatırımcıları kapsamıyor.

Buna karşılık zarar ederek veya parasının büyük bölümünü çekerek hesabında 0,1 TL ile 1.000 TL arasında sembolik bakiye bırakan yatırımcıları içeriyor.

Dolayısıyla rakam doğrudan 364 bin kişinin tüm parasını borsada kaybettiği anlamına gelmiyor. Veriler, bu yatırımcıların portföylerinin zarar veya para çekişi sonucunda sembolik seviyelere gerilediğini gösteriyor.

364 bin hesap sembolik seviyelere geriledi

Cibre'nin paylaştığı verilere göre eylül ayında 1.000 TL'nin üzerinde portföye sahip bütün yatırımcı gruplarında yatırımcı sayısı azaldı.

Buna karşılık en düşük üç portföy grubundaki yatırımcı sayısında çok sert artış görüldü.

0-1 TL portföy aralığındaki yatırımcı sayısı 50 bin 234 kişi arttı.

2-100 TL aralığındaki yatırımcı sayısı 65 bin 553 kişi yükseldi.

101-1.000 TL aralığında ise yatırımcı sayısındaki artış 248 bin 915 kişi oldu.

Bu üç grubun toplamında 364 bin 702 yatırımcı, bir ay içerisinde 1.000 TL'nin altındaki portföy gruplarına geçti.

Cibre bu hareketi yatırımcıların önemli bölümünün zarar etmesi veya piyasadan para çekmesiyle açıklıyor.

Büyük portföylerde 1,94 trilyon TL’lik erime

Verilerin en çarpıcı bölümü ise yüksek varlıklı yatırımcı grubunda ortaya çıktı.

Portföy büyüklüğü 10 milyon TL ve üzerinde olan yatırımcıların sayısı eylül ayında 7 bin 640 kişi azaldı.

Bu gruptaki toplam portföy değerindeki düşüş ise 1 trilyon 942 milyar 808 milyon TL’ye, yani yaklaşık 1,94 trilyon TL’ye ulaştı.

Ancak bu rakamın tamamını doğrudan borsadan çıkan para olarak değerlendirmek doğru değil.

Cibre'nin analizi, rakamı “para çıkışı veya zarar” olarak tanımlıyor. Dolayısıyla 1,94 trilyon TL, hem yatırımcıların piyasadan çektiği sermayeyi hem de hisse fiyatlarındaki düşüş nedeniyle oluşan portföy değer kayıplarını içeriyor.

Buna rağmen rakam, eylül ayında büyük portföylerde yaşanan hareketin boyutunu ortaya koyuyor.

Küçük ve orta yatırımcıda 230 milyar TL

10 milyon TL'nin altındaki portföy gruplarında da önemli bir küçülme yaşandı.

Cibre'nin hesaplamasına göre bu kategorilerde çıkış yapan veya zarar eden yatırımcıların sayısı toplam 97,4 bin kişi oldu.

Bu grubun toplam portföy değerindeki düşüş veya para çıkışı ise yaklaşık 230 milyar TL olarak hesaplandı.

Böylece büyük yatırımcılarla küçük ve orta ölçekli yatırımcılar arasında son derece dikkat çekici bir fark ortaya çıktı.

10 milyon TL'nin üzerindeki hesaplarda yaklaşık 1,94 trilyon TL'lik hareket yaşanırken, bunun altındaki bütün portföy gruplarında toplam rakam 230 milyar TL düzeyinde kaldı.

Bu tablo, eylül ayındaki portföy değer kaybı ve sermaye hareketinin çok büyük bölümünün yüksek tutarlı hesaplarda yoğunlaştığını gösteriyor.

“Varlık kaçışı ve çöküşü arası”

Cibre ortaya çıkan tabloyu şu sözlerle özetledi:

“Yatırımcı sayısındaki düşüş her portföy diliminde çok güçlü. Ama asıl çarpıcı olan, 10 milyon TL üzerindeki para çıkışı ve zarar tutarının 1,94 trilyon TL’ye ulaşması ve bunun sadece 7.640 yatırımcıya ait olmasıdır.”

Cibre, 10 milyon TL altındaki yatırımcı grubunda 97,4 bin kişinin portföyünün küçüldüğünü veya piyasadan çıktığını, bu gruptaki toplam kayıp ve çıkışın 230 milyar TL olduğunu belirterek tabloyu:

“Varlık kaçışı ve çöküşü arası bir görünüm”

sözleriyle değerlendirdi.

Fon krizi sonrasında gözler yatırımcı davranışında

Veriler, Borsa İstanbul'un fon krizinin ardından yaşadığı sert satışların yatırımcı tabanındaki etkisini de ortaya koyuyor.

Özellikle 1.000 TL'nin üzerinde portföye sahip bütün gruplarda yatırımcı sayısının gerilemesi, eylül ayında yalnızca hisse fiyatlarının değil, yatırımcıların piyasadaki pozisyonlarının da ciddi biçimde değiştiğine işaret ediyor.

Bununla birlikte MKK portföy kırılımları tek başına ne kadar paranın gerçekten borsadan çıktığını ve ne kadarının fiyat düşüşlerinden kaynaklanan değer kaybı olduğunu ayırmaya yetmiyor.

Bu nedenle 1,94 trilyon TL'lik büyük portföy erimesini doğrudan “sermaye çıkışı” olarak okumak yerine, Cibre'nin de yaptığı gibi para çıkışı ile portföy zararı toplamı olarak değerlendirmek gerekiyor.

Yine de eylül verilerinin verdiği mesaj çarpıcı: Yatırımcılar portföy basamaklarında hızla aşağı inerken, özellikle yüksek tutarlı hesaplarda olağanüstü büyük bir değer kaybı ve/veya para çıkışı gerçekleşti.

Fon krizinin ardından önümüzdeki dönemde en kritik göstergelerden biri, bu eğilimin geçici kalıp kalmayacağı ve yatırımcıların Borsa İstanbul'a yeniden dönüp dönmeyeceği olacak.