İran Savaşı Endişesi TCMB Rezervlerini Zorluyor

İran’daki savaşın yarattığı jeopolitik riskler ve finansal piyasalardaki dalgalanma, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın (TCMB) rezervlerinde son günlerde dikkat çekici bir düşüşe yol açtı. Analitik bilançoya göre mart ayının ilk günlerinde brüt rezervlerde yaklaşık 9,4 milyar dolar , swap hariç net rezervlerde ise yaklaşık 11,9 milyar dolarlık gerileme yaşandı. Altın fiyat etkisi hariç tutulduğunda yıl başından bu yana swap hariç net rezervlerdeki düşüş 19 milyar doların üzerine çıktı.

Rezervlerde Mart Başında Sert Gerileme

TCMB verilerine göre 27 Şubat haftasında rezervlerde artış görülse de mart ayının ilk günlerinde tablo hızla değişti.

Haftalık verilere göre: Brüt rezervler 206,1 milyar dolardan 210,3 milyar dolara çıktı Net rezervler 91,9 milyar dolara yükseldi Swap hariç net rezervler 78 milyar dolara ulaştı Bu artışın önemli bir bölümü altın fiyatlarındaki yükselişten kaynaklandı. Altın fiyat etkisinin yaklaşık 3,75 milyar dolar pozitif katkı yaptığı hesaplandı.

Altın fiyat etkisi hariç tutulduğunda ise tablo farklı görünüyor: Brüt rezervlerde artış yalnızca 430 milyon dolar Net rezervlerde 830 milyon dolar düşüş Swap hariç net rezervlerde 1,1 milyar dolar gerileme İran Gerilimi Mart Başında Rezervleri Eritti TCMB’nin Analitik Bilançosu üzerinden yapılan hesaplamalara göre, mart ayının ilk üç iş gününde rezervlerde ciddi bir düşüş yaşandı.

4 Mart itibarıyla tahmini değişim şöyle: Brüt rezervlerde 9,4 milyar dolar düşüş Net rezervlerde yaklaşık 12,5 milyar dolar düşüş Swap hariç net rezervlerde 11,9 milyar dolar düşüş Bu dönemde altın fiyat etkisinin 0,7 milyar dolar negatif olduğu hesaplanıyor.

Altın etkisi hariç tutulduğunda swap hariç net rezervlerdeki düşüş yaklaşık 11,2 milyar dolar seviyesine ulaşıyor.

Yılbaşından bu yana altın etkisi hariç tutulduğunda swap hariç net rezervlerdeki toplam düşüş 19 milyar doların biraz üzerine çıktı.

Döviz Mevduatları Yeniden Artıyor

Kur ve jeopolitik risklerdeki artışın bir diğer yansıması döviz mevduatlarındaki yükseliş oldu.

Parite etkisinden arındırılmış verilere göre döviz mevduatları haftalık bazda 2,1 milyar doların üzerinde arttı.

Bu artışın dağılımı şöyle: Hanehalkı: yaklaşık 811 milyon dolar alım Şirketler: yaklaşık 1,3 milyar dolar alım 2025 yılı başından bu yana döviz mevduatlarında toplam artış 27 milyar dolara ulaştı.

KKM Gerilemesi Devam Ediyor

Kur korumalı mevduat (KKM) sisteminde çözülme süreci sürüyor.

Ağustos 2023’te ulaşılan zirveden bu yana KKM bakiyelerinde: 3,4 trilyon TL yaklaşık 136,9 milyar dolar azalma gerçekleşti.

23 Ağustos 2025 itibarıyla bireysel yatırımcılar için yeni hesap açılması ve yenileme işlemlerinin durdurulması sonrasında sistemde yalnızca sınırlı bir bakiye kaldı.

Dolarizasyon Oranı Gerilemiş Ama Hâlâ Yüksek

Döviz mevduatları ve KKM birlikte değerlendirildiğinde toplam mevduatlar içindeki pay %41,6 seviyesinde bulunuyor.

Bu oran: Ağustos 2023’te %68,4 ile zirveye çıkmıştı.

Dolayısıyla dolarizasyon önemli ölçüde gerilese de finansal sistemde hâlâ yüksek seviyelerde bulunuyor.

TL Mevduatlar Artmaya Devam Ediyor

TL mevduatlar ise haftalık bazda 39 milyar TL artarak toplamda 16,5 trilyon TL’nin üzerine çıktı.

Bu artış, bankacılık sisteminde TL likiditesinin güçlü kalmaya devam ettiğini gösteriyor.

Döviz Kredilerinde Hızlı Büyüme

Finansal sistemde dikkat çeken bir diğer gelişme ise döviz kredilerindeki hızlı büyüme .

Son haftada döviz kredileri 1,1 milyar dolar arttı .

Mart 2024’ten bu yana: Döviz kredileri yaklaşık %52,5 büyüdü Toplam artış 71 milyar dolar oldu Stok büyüklüğü 205 milyar dolara ulaştı Bu hızlı artış, şirketlerin döviz cinsinden finansmana yöneldiğini gösteriyor.

Yabancı Yatırımcıların Tahvil Satışı

27 Şubat haftasında yabancı yatırımcılar devlet iç borçlanma senetlerinde (DİBS) yaklaşık 210 milyon dolarlık net satış gerçekleştirdi.

Son iki haftada tahvillerde toplam 1,2 milyar dolarlık çıkış yaşandı.

Buna karşın: Hisse senetlerinde 65 milyon dolar net alım Eurobondlarda 37 milyon dolar net alım gerçekleşti.

Yabancı yatırımcıların hisse senedi piyasasına ilgisi ise sürüyor. Son 13 haftada toplam giriş 3,2 milyar doların üzerine çıktı.

Para Piyasası Fonlarında Sert Çıkış

Para piyasası fonlarında (MMF) da dikkat çekici hareketler yaşandı.

27 Şubat haftasında fon büyüklüğü 151 milyar TL artarak 1,7 trilyon TL’yi aştı.

Ancak mart ayının ilk günlerinde: Fon büyüklüğü 1,7 trilyon TL’den 1,5 trilyon TL’nin altına indi 240 milyar TL’nin üzerinde çıkış gerçekleşti Serbest şemsiye fonlar altında bulunan para piyasası fonlarının büyüklüğü de 138 milyar TL azalarak 1,15 trilyon TL’ye geriledi.

Yatırım Fonlarında Döviz Ağırlığı Artıyor

Döviz cinsinden yatırım fonlarının toplam büyüklüğü haftalık bazda 529 milyon dolar artarak 79,5 milyar dolara ulaştı.

Bu rakam: 2024 başında 25 milyar dolar 2025 başında 50 milyar dolar seviyesindeydi.

Yatırım fonları dahil edildiğinde finansal sistemde dolarizasyon oranı %43,5’ten %43,8’e yükseldi.

Piyasalar Jeopolitik Riski Fiyatlıyor

İran savaşı nedeniyle artan jeopolitik riskler ve küresel enerji fiyatlarındaki yükseliş Türkiye piyasalarında kur ve rezerv baskısını artırıyor .

Rezervlerde mart ayı başında görülen sert düşüş, finansal piyasalarda riskten kaçışın hızlandığını gösteren önemli bir sinyal olarak değerlendiriliyor.

Önümüzdeki dönemde jeopolitik gelişmelerin seyri, Türkiye’nin döviz rezervleri ve finansal istikrar açısından belirleyici olmaya devam edecek.

Kaynak: Gedik Yatırım, TCMB verileri, Analitik Bilanço hesaplamaları Atilla Yeşilada ve Güldem Atabay tarafından kaleme alınan özel raporlarımıza abone olmak ister misiniz? Raporlarımız kurumsal müşterilere yöneliktir. Abonelik ücretlidir. Koşulları öğrenmek için bize e-mail atın: istanbulanalytics@gmail.com