İran Savaşı Ekonomiyi Vurdu: Fiyatlar Kontrolden Çıktı, Program Alarm Veriyor

Orta Doğu’da üç haftayı geride bırakan savaşın etkileri Türkiye ekonomisinde sert şekilde hissedilmeye başladı. Petrol fiyatlarındaki hızlı yükselişin tetiklediği maliyet artışları, gıda ve akaryakıt fiyatlarında keskin zamlara yol açarken, ekonomistler enflasyon ve büyüme hedeflerinin ciddi şekilde sapacağı uyarısında bulunuyor.

Savaşın İlk Faturası Vatandaşa Kesildi

İran merkezli savaşın başlamasıyla birlikte petrol fiyatlarının 120 dolara yaklaşması, Türkiye’de maliyetleri hızla yukarı çekti.

Akaryakıt fiyatlarındaki artış: Lojistik maliyetlerini yükseltti Üretim maliyetlerini artırdı Zincirleme şekilde gıda fiyatlarına yansıdı Sonuç olarak çarşı ve pazarda fiyatlar kısa sürede kontrolden çıktı.

Sebze Fiyatlarında Şok Artış

Savaşın başladığı 27 Şubat ile 20 Mart arasındaki 21 günlük süreçte özellikle sebze fiyatlarında sert yükseliş yaşandı.

Öne çıkan artışlar: Domates: 55,6 TL’den 87,95 TL’ye yükseldi Patlıcan: 76,6 TL’den 121 TL’nin üzerine çıktı Perakende piyasada ise artış daha da çarpıcı: İstanbul’da patlıcan: 220 TL/kg Sivri biber: 179,95 TL Brokoli: 139,95 TL Salatalık: 109,95 TL Bu artışlar, mevsim ürünlerinde dahi yüzde 100’ü aşan zamlar yaşandığını ortaya koyuyor.

Akaryakıtta 20 Günde 14 Zam

Enerji fiyatlarındaki yükselişin en net yansıması akaryakıtta görüldü.

Benzin: 58,28 TL’den 62,02 TL’ye çıktı Motorin: 60,33 TL’den 71,10 TL’ye yükseldi (%18 artış) Akaryakıt istasyonlarında fiyat tabelalarının sadece 20 günde 14 kez değişmesi , piyasalardaki oynaklığın boyutunu ortaya koydu.

Enflasyon Alarmı: Mart Ayı %5’i Aşabilir

Ekonomistler, artan maliyet baskıları nedeniyle mart ayında aylık enflasyonun %5’in üzerine çıkmasından endişe ediyor.

Bu gelişme: Yıllık enflasyon beklentilerini bozabilir Para politikası üzerinde yeni baskı yaratabilir Mahfi Eğilmez: “Program Çöktü, Revizyon Şart” Ekonomist Mahfi Eğilmez, mevcut Orta Vadeli Program’ın (OVP) artık geçerliliğini yitirdiğini belirterek ekonomi yönetimine kritik uyarılarda bulundu.

Eğilmez’e göre: Petrol fiyat varsayımları tamamen geçersiz hale geldi Risk primi ve faizler yükseliyor Bütçe ve cari denge bozuluyor “Gerçek değişmişken programın değişmemesi artık bir tercih değil, bir hatadır” değerlendirmesinde bulundu.

Petrol Şoku: Cari Açık ve Enflasyona Çifte Darbe

OVP’de 2026 için petrol fiyatı 65 dolar olarak öngörülürken, fiyatların 110 doların üzerine çıkması büyük bir sapmaya işaret ediyor.

Etkileri: Her 10 dolarlık artış cari açığı 3,5–4 milyar dolar artırıyor Enflasyonu 1–1,5 puan yukarı çekiyor Faizler Yükseliyor, Maliyetler Artıyor Türkiye’nin dış borçlanma maliyeti %6,1’den %7’nin üzerine çıkarken, Merkez Bankası da para politikasında sıkılaşmaya gitti.

Politika faizi %37 seviyesinde Gecelik borç verme faizi %40’a yöneldi Borçlanma maliyetleri fiilen 4–5 puan arttı Bu durum hem kamu hem özel sektör için finansman koşullarını zorlaştırıyor.

Büyüme ve Bütçe Hedefleri Risk Altında

Artan maliyetler ve küresel belirsizlikler ekonominin genel görünümünü de bozuyor.

Beklenen sapmalar: Enflasyon: %25 seviyesine revizyon gerekebilir Bütçe açığı: %3,5 yerine %5’in üzerine çıkabilir Cari açık: 22 milyar dolar hedefinin iki katına yaklaşabilir Büyüme: %3,8 hedefi aşağı yönlü revize edilebilir Sonuç: Ekonomide Yeni Bir Denge Arayışı İran savaşıyla tetiklenen enerji şoku, Türkiye ekonomisinde zincirleme bir etki yaratarak fiyatları hızla yukarı çekti.

Mevcut ekonomi programının varsayımları geçerliliğini yitirirken, uzmanlar daha gerçekçi ve güncellenmiş bir politika setine ihtiyaç olduğunu vurguluyor.

Kısa vadede ise: Enflasyon baskısı Faiz artışı Büyümede yavaşlama ekonominin ana gündem maddeleri olmaya devam edecek.

Kaynak: Yerel basın & Mahfi Eğilmez analizleri Atilla Yeşilada ve Güldem Atabay tarafından kaleme alınan özel raporlarımıza abone olmak ister misiniz? Raporlarımız kurumsal müşterilere yöneliktir. Abonelik ücretlidir. Koşulları öğrenmek için bize e-mail atın: istanbulanalytics@gmail.com