İran Hürmüz'de tanker saldırılarını artırdı: Petrol sevkiyatında savaşın en tehlikeli dönemi

İran'ın Hürmüz Boğazı'ndan geçen petrol tankerlerine yönelik saldırıları savaşın başlangıcından bu yana en yüksek seviyeye ulaştı. Ekim ayının ilk haftasında 11, ikinci haftasında ise en az 5 tanker hedef alındı. Tahran, petrol ihracatındaki toparlanmayı engellemeye çalışırken Devrim Muhafızları saldırıları bölge geneline yaymakla tehdit etti. Yemen'de ise Suudi Arabistan destekli güçler Babülmendep Boğazı'nın Husilerden temizlendiğini açıkladı.

Ortadoğu'da enerji taşımacılığına yönelik tehditler giderek büyüyor. İran, Hürmüz Boğazı'ndan geçen ticari gemilere yönelik saldırılarını artırırken, petrol tankerleri neredeyse her gün füze veya diğer mühimmatlarla hedef alınıyor.

Birleşmiş Milletler'e bağlı Uluslararası Denizcilik Örgütü'nün (IMO) verilerine göre 4 Ekim'de sona eren haftada Hürmüz Boğazı'ndan geçen 11 tanker saldırıya uğradı.

Bu rakam, şubat ayı sonunda başlayan İran savaşından bu yana ticari gemilere yönelik en yoğun haftalık saldırı dalgası olarak kaydedildi.

İçinde bulunduğumuz haftada da en az beş tanker hedef alındı.

Pazartesi günü Hürmüz'den geçen On Peace adlı tankere bir mühimmat isabet etmesi sonucunda 12 denizci yaralandı.

Deniz güvenliği şirketi Marisks'e göre yaralanan denizciler Hindistan vatandaşıydı. Tankerin sahibi ise Birleşik Arap Emirlikleri merkezli bir şirket.

IMO verileri, temmuz ayından bu yana gemilere yönelik saldırılarda en az dokuz denizcinin hayatını kaybettiğini gösteriyor.

İran'ın hedefi petrol ihracatındaki toparlanmayı durdurmak

Saldırıların zamanlaması dikkat çekiyor.

Ortadoğu'dan ham petrol ihracatı, ABD donanmasının tankerleri Umman kıyıları boyunca oluşturulan güzergâhtan geçirmeye başlamasının ardından eylül ayında savaş öncesi seviyelerine toparlandı.

Ancak İran, tankerlerin bu güzergâhı kullanmasını engellemek ve enerji taşımacılığı üzerindeki baskısını artırmak amacıyla saldırılarını yoğunlaştırıyor.

Bahreyn merkezli, ABD müttefiki ülkelerin askerî unsurlarından oluşan Ortak Denizcilik Bilgi Merkezi (JMIC), perşembe günü yayımladığı uyarıda İran'ın temel amacının stratejik deniz geçişlerinde varlığını hissettirmek ve ticari gemiler üzerindeki baskıyı sürdürmek olduğunu belirtti.

Denizcilik istihbaratı ve risk yönetimi şirketi Windward'ın kıdemli analisti Michelle Wiese Bockmann ise petrol sevkiyatının devam etmesine rağmen bunun olağanüstü yüksek güvenlik riskleri altında gerçekleştiğine dikkat çekti.

Bockmann'a göre petrol akışı tamamen kesilmiş değil. Ancak mevcut koşullarda sevkiyatın sürdürülebilirliği ciddi soru işaretleri taşıyor.

Denizcilik sektörünün önde gelen yayınlarından Lloyd's List'in genel yayın yönetmeni Richard Meade de perşembe günkü değerlendirmesinde mevcut durumu şöyle özetledi:

"Bu, sürdürülebilir bir yeni normal değil."

Devrim Muhafızları LPG tankerini vurduğunu açıkladı

İran Devrim Muhafızları Ordusu (IRGC), cuma günü Hürmüz Boğazı'nın güneyinde izinsiz olduğunu ileri sürdüğü bir güzergâhı kullanan sıvılaştırılmış petrol gazı (LPG) tankerini vurduğunu duyurdu.

İran'ın Tasnim Haber Ajansı tarafından yayımlanan açıklamada, Natwit şirketine ait olduğu belirtilen NV Sunshine adlı geminin hedef alındığı bildirildi.

Devrim Muhafızları Deniz Kuvvetleri, saldırının ardından geminin makine dairesi ve sevk sisteminde büyük bir yangın çıktığını ileri sürdü.

Tahran yönetimi ayrıca İran'ın onaylamadığı deniz güzergâhlarını kullanan gemilerin yalnızca Hürmüz'de değil, bölgenin diğer kesimlerinde de takip edilerek hedef alınabileceği uyarısında bulundu.

Bu açıklama, İran'ın enerji taşımacılığı üzerindeki baskıyı Hürmüz Boğazı'nın dışına taşıma ihtimalini gündeme getirdi.

İran'ın amacı, uluslararası ticari gemilerin hangi güzergâhları kullanabileceği üzerinde fiilî kontrol kurmak olarak değerlendiriliyor.

BAE açıklarında bir gemi daha vuruldu

İngiltere Deniz Ticareti Operasyonları Kurumu (UKMTO) da cuma günü Birleşik Arap Emirlikleri açıklarında yeni bir saldırı ihbarı aldığını açıkladı.

Kurumun bildirdiğine göre olay, BAE'deki Al Jazeera'nın yaklaşık 13 deniz mili batısında meydana geldi.

Birden fazla kaynaktan gelen bilgilere göre gemiye kimliği belirlenemeyen bir mühimmat isabet etti ve yangın çıktı.

Yangının daha sonra söndürüldüğü bildirildi.

Ancak mürettebatın durumu, gemide meydana gelen hasar ve olası çevresel etkiler hakkında henüz kesin bilgi bulunmuyor.

Yetkililer olayla ilgili incelemelerini sürdürüyor.

Babülmendep'te Husilere karşı ilerleme

Hürmüz'de İran'ın saldırıları yoğunlaşırken, Kızıldeniz'in güneyindeki Babülmendep Boğazı'nda farklı bir askerî gelişme yaşanıyor.

Suudi Arabistan destekli Yemen hükümet güçleri, Husilerin döşediği kara ve deniz mayınlarını temizlemek amacıyla bölgede geniş çaplı operasyonlar yürütüyor.

Güney Devleri Tugayları'na bağlı mühendislik birlikleri, Dhubab bölgesinde ve askerî üslerin çevresinde yüzlerce mayının etkisiz hale getirildiğini gösteren görüntüler yayımladı.

Koalisyon deniz kuvvetlerinin de Husilere ait silah depolarını, patlayıcı yüklü insansız deniz araçlarını ve deniz mayını stoklarını hedef aldığı bildiriliyor.

Husiler daha önce stratejik deniz güzergâhına mayın döşedikleri yönündeki iddiaları reddetmişti.

Ancak hükümet güçlerinin ilerlemesiyle birlikte bölgede geniş çaplı mayınlama faaliyetlerine ilişkin yeni bulgular ortaya çıktığı belirtiliyor.

Suudi Arabistan: Babülmendep Husilerden temizlendi

Suudi Arabistan'ın Yemen Büyükelçisi Muhammed el-Cabir, 9 Ekim'de yaptığı açıklamada, "Yemen'in Şafağı Operasyonu" kapsamında Babülmendep Boğazı'nın Husilerden temizlendiğini duyurdu.

Büyükelçinin açıklamasına göre hükümet yanlısı güçler sahil şeridinde Moha'ya kadar ilerledi.

Husi unsurlarının ise kıyı bölgelerinden iç kesimlerdeki yüksek arazilere çekildiği bildirildi.

Ancak kıyıdaki askerî kontrolün değişmesi, deniz taşımacılığı açısından bütün risklerin ortadan kalktığı anlamına gelmiyor.

Bölgede döşenmiş mayınların temizlenmesi ve deniz güvenliğinin kalıcı biçimde sağlanması zaman alabilir.

Babülmendep Boğazı, Kızıldeniz üzerinden Süveyş Kanalı'na ulaşan ticari gemiler açısından kritik önem taşıyor.

Dolayısıyla Hürmüz ve Babülmendep'teki gelişmeler, dünya enerji ticaretinin iki stratejik geçiş noktasındaki risklerin aynı anda yüksek kaldığını gösteriyor.

Trump'ın açıklaması petrol piyasasını sakinleştirdi

Deniz taşımacılığındaki saldırılara rağmen petrol fiyatları cuma günü görece sakin seyretti.

ABD Başkanı Donald Trump'ın 3 Kasım ara seçimlerinden önce İran'a yeni bir saldırı düzenlenmeyeceğini açıklaması, piyasalardaki kısa vadeli arz endişelerini hafifletti.

Trump ayrıca İran ile savaşı sona erdirmeye yönelik görüşmelerin verimli geçtiğini söyledi.

ABD Başkanı, dizel piyasasına ilişkin henüz ayrıntılarını açıklamadığı yeni bir adım üzerinde çalıştığını ve federal benzin vergisinin geçici olarak askıya alınmasını değerlendirdiğini de belirtti.

Cuma günü Brent petrol vadeli işlemleri 19 sent yükselişle varil başına 104,47 dolara, ABD Batı Teksas petrolü (WTI) ise 36 sent artışla 91,85 dolara ulaştı.

Çin'in Altın Hafta tatili sırasında kısa süreliğine durdurduğu rafine petrol ürünü ihracatını yeniden başlatmayı planladığına ilişkin haberler de petrol fiyatları üzerindeki baskıyı artırdı.

Reuters'ın kaynaklarına dayandırdığı habere göre dünyanın en büyük petrol ithalatçısı Çin, rafine ürün ihracatına yeniden hazırlanıyor.

Petrol akıyor ama güvenlik maliyeti büyüyor

Hürmüz Boğazı'nda yaşanan gelişmeler, küresel enerji piyasasında önemli bir ayrışmaya işaret ediyor.

ABD donanmasının eskortları sayesinde Ortadoğu'dan petrol ihracatı savaş öncesi seviyelerine yaklaşırken, ticari gemilere yönelik saldırılar savaşın en yüksek düzeyine ulaşmış durumda.

Bu nedenle sevkiyat hacimlerinin toparlanması, enerji taşımacılığındaki risklerin azaldığı anlamına gelmiyor.

İran'ın saldırıları sigorta maliyetlerini, navlun fiyatlarını ve gemi işletmecilerinin güvenlik harcamalarını yüksek tutuyor.

Tahran'ın saldırıları bölge geneline yayma tehdidi de mevcut güzergâhların güvenliğini sorgulatıyor.

Öte yandan Babülmendep'te Husilerin kıyıdaki kontrolünün gerilemesi, Kızıldeniz taşımacılığı açısından olumlu bir gelişme olabilir. Ancak mayın tehdidi ve devam eden çatışmalar nedeniyle güvenliğin tamamen sağlandığını söylemek için erken.

Sonuç olarak petrol piyasasında kısa vadeli fiyat rahatlaması yaşansa da Hürmüz'de tankerlerin neredeyse her gün hedef alınması, küresel enerji arzının hâlâ ciddi bir güvenlik tehdidi altında olduğunu gösteriyor.

Trump'ın ara seçimler öncesinde askerî operasyonlara ara verme kararı petrol fiyatlarını sakinleştirebilir. Ancak İran'ın deniz taşımacılığına yönelik saldırıları devam ettiği sürece bu rahatlamanın kalıcı olup olmayacağı belirsizliğini koruyacak.

Turkiye Today, ParaAnaliz