Irak ekonomisi çöküyor, ihracatımız tehdit altında

Mart 2026 itibarıyla küresel enerji piyasalarını ve bölgesel dengeleri sarsan İran-ABD savaşı, Orta Doğu’nun en büyük petrol üreticilerinden biri olan Irak’ı tam anlamıyla bir ekonomik felakete sürükledi. Financial Times’ın son verileri ve saha analizleri, Irak ekonomisinin sadece "sallantıda" olmadığını, yapısal bir çöküşün eşiğine geldiğini kanıtlıyor. Ancak bu yangın sadece Bağdat ile sınırlı kalmıyor; Türkiye’nin 20 milyar dolara yaklaşan ticaret hacmi ve bölgedeki stratejik konumu, bu finansal bulaşıcılığın en büyük kurbanı olma riskiyle karşı karşıya.

İşte petrol ihracatının çöküşünden Türkiye’nin ihracat devine yönelecek "resesyon şokuna" kadar krizin tüm derinliği: IRAK EKONOMİSİNDE BÜYÜK ÇÖKÜŞ: PETROL DURDU, TÜRKİYE İÇİN İHRACAT ŞOKU KAPIDA 1. Hürmüz Çıkmazı: Petrol İhracatında %90’lık "Kara Delik" Irak, dünyanın en çok petrole bağımlı ülkelerinden biri. Bütçe gelirlerinin %92’sini ham petrol satışlarından sağlayan ülke için Hürmüz Boğazı’nın İran tarafından fiilen kapatılması, devletin "şah damarının" kesilmesi anlamına geldi.

İhracatın Serbest Düşüşü: Savaş öncesinde günlük 3,4 milyon varil seviyesinde olan ihracat, bugün 250 bin varile kadar geriledi. Bu, bir devletin nakit akışının neredeyse tamamen kesilmesidir.

Depolama ve Üretim Krizi: Irak’ın güneyindeki Basra terminallerinden sevkiyat yapılamadığı için depolama tankları kritik doluluk seviyelerine ulaştı. Bu durum, kuyuların kapatılmasına ve üretimin dörtte üç oranında kısılarak sektörün fiziksel bir atalete girmesine neden oldu.

Finansal Hasar Raporu: Uzmanlar, sevkiyatın durması nedeniyle Irak’ın şimdiden 5,4 milyar dolar doğrudan gelir kaybettiğini tahmin ediyor. Günlük net zarar ise 128 milyon dolar seviyesinde.

2. Türkiye-Irak Ticareti: 20 Milyar Dolarlık "Sınır Ötesi" Risk

Türkiye için Irak, sadece bir komşu değil; Almanya ve ABD’nin ardından en büyük üçüncü, Orta Doğu’da ise birinci ihracat pazarıdır. Yıllık hacmi 15-20 milyar doları bulan bu devasa ticaret hattı, şimdi Irak’taki "likidite krizi" nedeniyle büyük bir tehdit altında.

İhracatın Kompozisyonu: Türkiye’nin Irak’a olan yaklaşık 13 milyar dolarlık ihracat sepeti; gıda, ilaç, inşaat malzemeleri ve mobilya gibi "reel sektörün" kalbi olan kalemlerden oluşuyor. Irak’ın alım gücünün çökmesi, Anadolu’daki binlerce KOBİ için siparişlerin iptal edilmesi ve hakedişlerin tahsil edilememesi riskini doğuruyor.

Gıda Güvenliği ve Sosyal Patlama: Irak, temel gıda maddelerinin %90’ını ithal ediyor ve bu alanda Türkiye en büyük tedarikçi. Bağdat’ta kamu maaşlarının ödenememesi (Mayıs 2026 itibarıyla bekleniyor), halkın temel gıdaya erişimini kısıtlayarak Türkiye’den giden mallara olan talebi bıçak gibi kesebilir.

Lojistik Çöküşü: Habur Sınır Kapısı üzerinden her gün geçen binlerce tır, bölge ekonomisinin en büyük dişlisi. Irak’taki iç piyasanın daralması, lojistik sektöründe büyük bir atıl kapasite ve işsizlik dalgası yaratacaktır.

3. Tek Nefes Borusu: Kerkük-Ceyhan Hattı ve Teknik Sınırlar

Irak yönetimi, Hürmüz’ün kapanmasıyla birlikte çaresizce gözünü kuzeye, Türkiye üzerinden Akdeniz’e açılan boru hattına çevirdi. Ancak "tek çıkış" olarak görülen bu hat, Irak’ın devasa bütçe açığını kapatmaktan çok uzak.

Kapasite ve Güvenlik: 1,6 milyon varil kapasiteli Kerkük-Ceyhan hattı, geçmişteki saldırılar ve teknik ihmaller nedeniyle uzun süredir atıl durumdaydı. Şu an sadece 250 bin varil kapasiteyle çalışabiliyor.

Tenuous (Pamuk İpliği) Anlaşma: Bağdat ile Erbil arasındaki yetki tartışmaları ve Türkiye ile olan tahkim süreçleri, bu hattın istikrarlı bir şekilde kullanılmasını zorlaştırıyor. Washington’un baskısıyla sağlanan mevcut iş birliği, her an kopabilecek bir siyasi zeminde ilerliyor.

Yetersiz Gelir: Hattın kapasitesi 500 bin varile çıkarılsa bile, bu miktar Irak’ın kamu personelinin maaşlarını, sosyal yardımlarını ve enerji ithalatını karşılamaya yetmeyecek.

4. Enerji Paradoksu: Kendi Gazını Yakıp Komşudan Gaz İthal Etmek

Irak’ın kronikleşen yönetim başarısızlıkları, savaş döneminde "milli güvenlik zaafiyetine" dönüştü.

Üçte Bir Bağımlılık: Irak elektrik şebekesinin üçte biri İran’dan gelen gaza bağlı. Savaş nedeniyle bu akışın kesilmesi, özellikle kavurucu yaz sıcakları öncesinde ülkeyi karanlıkta bırakma riski taşıyor.

Flaring (Gaz Yakma) Utancı: Irak, her yıl 18 milyar metreküpten fazla doğalgazı sahalarda yakarak havaya savuruyor (Rusya ve İran'ın ardından dünya üçüncüsü). Bu miktar, İran'dan ithal ettiği gazın iki katından fazla ve tüm ülkenin elektrik ihtiyacını karşılamaya yetecek düzeyde. Bu plansızlık, bugün Irak’ı enerjisiz, Türkiye’yi ise enerji ithalatı nedeniyle tahsilat yapamayan bir ticaret ortağıyla baş başa bıraktı.

5. Türkiye İçin "Bölgesel Resesyon" Senaryosu Ekonomistler, Irak’ta yaşanacak bir mali çöküşün Türkiye’nin özellikle Güneydoğu Anadolu bölgesinde bir resesyonu tetikleyebileceği konusunda uyarıyor: Sınır Ticaretinin Durması: Gaziantep, Şırnak ve Mardin gibi illerimiz, Irak pazarının lokomotifi konumunda. Bağdat’ın ithalat yapamaz hale gelmesi, bu illerdeki organize sanayi bölgelerinde üretim duraksamalarına yol açabilir.

Finansal Bulaşıcılık: Türk bankacılık sistemi ve ihracat sigorta mekanizmaları (Eximbank), Irak ile iş yapan firmaların "batık kredi" (NPL) riskini yakından izlemek zorunda kalacak.

Cari Dengeye Etki: Türkiye’nin cari açığını kapatmada önemli bir yer tutan Irak’tan gelen döviz akışı, savaşın etkisiyle ciddi bir sekteye uğrayacaktır.

Sonuç: Bir Felaketin Anatomisi

Irak'ın son yirmi yılda ekonomisini çeşitlendirememesi ve altyapıya yatırım yapmaması, bugün hem kendi halkını hem de en büyük ticari ortağı olan Türkiye’yi bir uçurumun kenarına getirdi. Brent petrolün 100 doların üzerine çıkması normalde Irak için bir "mali kalkan" olması gerekirken, sevkiyat yollarının kapalılığı nedeniyle bu yüksek fiyatlar Irak’a sadece "maliyet" olarak dönüyor.

Irak'taki bu kriz, Türkiye için sadece bir "komşuda yangın" meselesi değil; reel sektörden lojistiğe, bankacılıktan enerji güvenliğine kadar uzanan devasa bir ihracat resesyonu riskidir. Bağdat’ta maaşların ödenemediği o gün, Türkiye’deki fabrikaların çarkları da bir o kadar yavaşlayacaktır.

FT, al Shawaq news, ParaAnaliz haber masası