İngiltere'de enflasyon yüzde 3,5'e yükseldi: Faiz artırımı beklentisi güçlenirken kamu borcu 3 trilyon sterlini aştı

İngiltere ekonomisi, İran savaşının tetiklediği enerji fiyatı şoku nedeniyle enflasyon ve kamu borcu baskısıyla karşı karşıya. Eylül ayında yıllık enflasyon yüzde 3,5'e yükselerek beklentileri aşarken, akaryakıt fiyatlarındaki yaklaşık yüzde 30'luk artış dikkat çekti. Piyasalar İngiltere Merkez Bankası'nın kasım ayında faiz artırmasına neredeyse kesin gözüyle bakıyor. Öte yandan kamu borcunun ilk kez 3 trilyon sterlini aşması, 28 Ekim'de açıklanacak bütçe öncesinde hükümetin hareket alanını daraltıyor.

İngiltere'de enflasyon son bir yılın zirvesinde

İngiltere'de tüketici fiyatları eylül ayında yıllık bazda yüzde 3,5 artarak ekonomistlerin beklentilerini aştı.

Reuters anketine katılan ekonomistler, yıllık enflasyonun yüzde 3,4 seviyesinde gerçekleşmesini bekliyordu.

Enflasyon temmuz ayında yüzde 2,9, ağustosta ise yüzde 3,1 olarak kaydedilmişti. Eylül verisiyle birlikte yıllık enflasyon son bir yılın en yüksek seviyesine ulaştı.

İngiltere Ulusal İstatistik Ofisi'nin (ONS) çarşamba günü açıkladığı verilere göre fiyat artışının başlıca nedeni, İran savaşının etkisiyle hızla yükselen akaryakıt maliyetleri oldu.

Enerjide net ithalatçı konumunda bulunan İngiltere, uluslararası petrol ve doğalgaz piyasalarındaki arz şoklarına karşı oldukça kırılgan bir yapıya sahip.

ABD-İran savaşının ardından Hürmüz Boğazı'nda petrol taşımacılığının aksaması, İngiliz ekonomisindeki enflasyonist baskıları daha da artırdı.

Akaryakıt fiyatlarında yüzde 29,8'lik artış

ONS verilerine göre İngiltere'de motorlu taşıt yakıtlarının fiyatları eylül ayında yıllık bazda yüzde 29,8 yükseldi.

Böylece akaryakıt enflasyonu, Rusya'nın Ukrayna'yı işgalinin ardından enerji fiyatlarının hızla arttığı Ağustos 2022'den bu yana en yüksek seviyesine ulaştı.

Enerji maliyetlerindeki yükseliş yalnızca hanehalkının ulaşım harcamalarını artırmakla kalmıyor. Aynı zamanda taşımacılık, üretim ve hizmet sektörlerinde maliyet baskısı yaratarak fiyat artışlarının ekonominin geneline yayılmasına neden oluyor.

Bu gelişme, İngiltere Merkez Bankası'nın enflasyonla mücadele sürecini de zorlaştırıyor.

Enflasyon verisinin açıklanmasının ardından İngiliz sterlini, dolar ve euro karşısında önemli bir değişim göstermezken, İngiltere devlet tahvillerinin getirileri de büyük ölçüde yatay seyretti.

İngiltere Merkez Bankası kasımda faiz artıracak mı?

Beklentilerin üzerindeki enflasyon verisi, İngiltere Merkez Bankası'nın (BoE) gelecek ay faiz artıracağı yönündeki piyasa beklentilerini güçlendirdi.

LSEG verilerine göre yatırımcılar, BoE'nin kasım toplantısında politika faizini 25 baz puan artırarak yüzde 4'e yükseltmesine yüzde 98 olasılık veriyor.

Piyasa katılımcılarının çoğunluğu, aralık ayında da aynı büyüklükte ikinci bir faiz artırımı bekliyor.

Bu senaryonun gerçekleşmesi halinde İngiltere'de politika faizi yıl sonunda yüzde 4,25'e ulaşacak.

İngiltere Merkez Bankası açısından temel sorun, enerji fiyatlarındaki artışın geçici bir şok olmaktan çıkarak hizmet fiyatlarına ve genel enflasyon beklentilerine yayılması.

JPMorgan: Enflasyonda ilkbaharda sağlanan ilerleme kaybedildi

J.P. Morgan Personal Investing yatırım stratejisti Scott Gardner, enflasyondaki son yükselişin yılın ilkbahar aylarında kaydedilen ilerlemeyi ortadan kaldırdığını belirtti.

Gardner'a göre İngiltere Merkez Bankası yalnızca manşet enflasyona değil, fiyat artışlarının ekonominin diğer sektörlerine ne ölçüde yayıldığına da odaklanacak.

Özellikle hizmet enflasyonunun son aylarda hızlanması, enerji maliyetlerindeki yükselişin ikinci tur etkiler yaratmaya başladığı endişesini güçlendiriyor.

Gardner, İngiltere'nin 2021 yılındakinden farklı ekonomik koşullarla karşı karşıya olduğunu, ancak uzayan İran savaşının ülke ekonomisini olumsuz etkileyerek faiz artırımı ihtiyacını güçlendirdiğini ifade etti.

Enerji fiyatlarındaki artışın ücretlere, hizmet fiyatlarına ve işletmelerin fiyatlama davranışlarına yansıması, merkez bankasının enflasyonu kontrol altına almak için daha uzun süre sıkı para politikası uygulamasını gerektirebilir.

İngiltere'nin kamu borcu ilk kez 3 trilyon sterlini aştı

Enflasyondaki yükselişin yanı sıra İngiltere'nin kamu maliyesinden de olumsuz haberler geldi.

ONS verilerine göre ülkenin toplam kamu borcu ilk kez 3 trilyon sterlinin, yaklaşık 4 trilyon doların, üzerine çıktı.

Borç stokunun milli gelire oranı yüzde 94'e ulaşırken, bu oran 1960'lı yıllardan bu yana görülen en yüksek seviyeye işaret ediyor.

İngiltere'nin kamu borcu, Covid-19 salgını sırasında Haziran 2020'de ilk kez 2 trilyon sterlin sınırını aşmıştı.

Aradan geçen yaklaşık altı yılda borç stokunun 1 trilyon sterlinden fazla artması, ülkenin kamu maliyesindeki bozulmanın boyutlarını ortaya koyuyor.

Üstelik yüksek faizler nedeniyle borcun finansman maliyeti de giderek ağırlaşıyor.

İngiltere hükümetinin yıllık borç servisi maliyeti 110 milyar sterlini aşmış durumda.

Bütçe açığı beklentileri aştı

ONS verileri, İngiltere hükümetinin mali yılın ilk altı ayında öngörülenden daha fazla borçlandığını gösterdi.

Nisan-eylül döneminde kamu borçlanması 97,8 milyar sterline ulaştı.

Bu rakam, Bütçe Sorumluluk Ofisi'nin (OBR) mart ayında yaptığı tahminin 6 milyar sterlin üzerinde gerçekleşti.

Yalnızca eylül ayında kamu borçlanması 24,5 milyar sterlin oldu. Bu tutar hem OBR'nin tahminini hem de geçen yılın aynı dönemindeki seviyeyi aştı.

Veriler, 2026-2027 mali yılının ilk beş ayına ilişkin borçlanma rakamlarında yapılan 4 milyar sterlinlik aşağı yönlü revizyona rağmen kamu maliyesindeki bozulmanın sürdüğünü gösteriyor.

Vergi gelirleri, ekonominin enerji şokuna karşı beklenenden daha dirençli kalması sayesinde tahminleri aştı.

Ancak kamu harcamaları daha hızlı yükseldi.

Artan enflasyon, devletin mal ve hizmet alımlarını, sosyal yardım harcamalarını ve borç faizlerini artırarak bütçe üzerindeki baskıyı ağırlaştırdı.

28 Ekim bütçesi öncesinde hükümetin işi zor

İngiltere Maliye Bakanı John Healey, 28 Ekim'de açıklayacağı ilk bütçe öncesinde ciddi bir ikilemle karşı karşıya.

Bir tarafta İran savaşının yükselttiği enerji fiyatları nedeniyle zorlanan hanehalkları ve işletmeler bulunuyor.

Diğer tarafta ise artan kamu borcu, yüksek faiz ödemeleri ve tahvil yatırımcılarının mali disiplin beklentileri var.

Healey, yazılı açıklamasında Orta Doğu ve Avrupa'daki çatışmaların İngiltere dahil dünya genelinde fiyatları yükselttiğini belirtti.

Mali disiplinden taviz vermeden ekonomik büyümeyi desteklemeyi hedeflediklerini söyleyen Healey, ailelere ve işletmelere artan maliyetler karşısında bir miktar rahatlama sağlamaya çalışacaklarını ifade etti.

Ancak enflasyonun yükseldiği ve merkez bankasının faiz artırımına hazırlandığı bir ortamda, hükümetin geniş kapsamlı mali destekler sağlaması giderek zorlaşıyor.

İngiltere ekonomisinde çifte baskı: Enflasyon ve borç

İngiltere ekonomisinin karşı karşıya olduğu temel sorun, enerji kaynaklı enflasyon şokunun zaten kırılgan olan kamu maliyesiyle aynı döneme denk gelmesi.

Akaryakıt fiyatlarındaki yüzde 29,8'lik artış, tüketicilerin satın alma gücünü azaltırken işletmelerin üretim ve taşımacılık maliyetlerini yükseltiyor.

İngiltere Merkez Bankası enflasyonu kontrol altına almak için faiz artırmaya hazırlanırken, yüksek faizler hükümetin borçlanma maliyetlerini daha da ağırlaştırma riski taşıyor.

Kamu borcunun 3 trilyon sterlini aşması ve borç servisinin yıllık 110 milyar sterlinin üzerine çıkması, maliye politikasının hareket alanını daraltıyor.

İngiltere'nin önündeki temel sınav, enflasyonla mücadeleyi sürdürürken ekonomik büyümeyi ve kamu maliyesine duyulan güveni koruyabilmek olacak.

28 Ekim'de açıklanacak bütçe, hükümetin bu zorlu dengeyi nasıl kurmayı planladığını ortaya koyacak.

Güldem Atabay ve Atilla Yeşilada tarafından kaleme alınan GADT Raporlarına abone olmak ister misiniz?

Bize e-mail atın: istanbulanalytics@gmail com

Raporlar ücretlidir, yatırım önerisi içermez.