İklim değişikliği cüzdanları da eritiyor: Hanelere yıllık yüzlerce dolarlık ek fatura

Dünyada kayıtlara geçen en sıcak 11 yılın ardından iklim değişikliğinin faturası artık yalnızca kuraklık, yangın ve sellerle ölçülmüyor. Araştırmalar, yükselen sigorta primlerinden gıda fiyatlarına, vergilerden ücret ve verimlilik kayıplarına kadar iklim değişikliğinin hane bütçelerini doğrudan etkilediğini gösteriyor. MIT ve UCLA araştırmacılarına göre iklim değişikliği ortalama bir Amerikan hanesine şimdiden yılda yaklaşık 900 dolarlık ek maliyet getiriyor.

İklim değişikliğinin ekonomik etkileri giderek daha görünür hale geliyor. Sıcak hava dalgaları, orman yangınları ve kuraklık gibi aşırı hava olaylarının yarattığı doğrudan hasarların yanında, daha yüksek fiyatlar ve daha düşük gelirler üzerinden hanehalklarının cüzdanlarına ulaşan ikinci bir maliyet ortaya çıkıyor.

MIT Sloan School of Management ve UCLA School of Law tarafından hazırlanan 2026 tarihli bir araştırmaya göre iklim değişikliği ortalama bir Amerikan hanesinin yıllık giderlerini yaklaşık 900 dolar artırmış durumda.

ABD'deki her 10 ilçeden birinde ise yıllık ek maliyet 1.300 doların üzerine çıkıyor.

Araştırmacılar, bu maliyetlerin iklim değişikliğinin yaşanmadığı varsayımsal bir dünyada ortaya çıkmayacağını hesaplıyor.

En büyük kalemlerden biri konut sigortası

İklim değişikliğinin aile bütçesine getirdiği maliyetin önemli bölümü konut sigortasından kaynaklanıyor.

Araştırmaya göre Amerikan hanelerinin ortalama konut sigortası maliyeti iklim değişikliğinin etkileri nedeniyle yaklaşık 600 dolar daha yüksek.

Ancak fatura bununla sınırlı değil.

Aşırı hava olayları sonrasında yapılan afet harcamaları eyalet ve federal bütçeler üzerinde baskı yaratırken, orman yangınlarından kaynaklanan dumanın sağlık üzerindeki etkileri de kamu harcamalarını artırıyor.

Bunun sonucunda vergi mükellefleri doğrudan veya dolaylı biçimde daha yüksek maliyetlerle karşılaşıyor.

Araştırmacılar durumu şöyle özetliyor:

“İklim konusunda hareketsizlik yalnızca çevresel bir başarısızlık değil; her Amerikan hanesi üzerinde bir vergi gibi çalışıyor.”

Dünya ekonomisine yıllık 38 trilyon dolarlık fatura riski

İklim değişikliğinin ekonomik etkileri yalnızca ABD ile sınırlı değil.

Almanya'daki Potsdam İklim Etkileri Araştırma Enstitüsü tarafından 2024 yılında yayımlanan bir çalışma, tarım, altyapı, sağlık ve verimlilik üzerindeki iklim kaynaklı zararların 2050 yılına kadar dünya ekonomisine yıllık 38 trilyon dolara mal olabileceğini tahmin ediyor.

Ancak araştırmacıların üzerinde giderek daha fazla durduğu soru, gelecekte oluşabilecek zararlardan önce iklim değişikliğinin bugünkü gelirleri ne ölçüde aşağı çektiği.

Arizona Üniversitesi ekonomi profesörü Derek Lemoine, küresel sıcaklık artışının ABD'deki gelirleri iklim değişikliğinin yaşanmadığı bir senaryoya kıyasla yaklaşık %12 azalttığını tahmin ediyor.

Lemoine'e göre mevcut maliyetleri doğru hesaplayamadan gelecekteki ekonomik zararlara ilişkin güvenilir tahminler yapmak da son derece güç.

Bir yerdeki sıcak hava dalgası başka bölgelerde gelirleri düşürüyor

İklim değişikliğinin ekonomi üzerindeki etkisi yalnızca aşırı hava olayının yaşandığı bölgeyle sınırlı kalmıyor.

Modern ekonomilerin ticaret ve tedarik zincirleriyle birbirine bağlı olması, bir bölgedeki iklim şokunun binlerce kilometre uzaktaki şirket ve tüketicilere ulaşmasına neden oluyor.

Lemoine bunu ABD'deki mısır üretimi üzerinden açıklıyor.

Şiddetli sıcaklık ve kuraklık mısır üretimini azaltırsa ürünün fiyatı yükseliyor. Ancak maliyet artışı yalnızca çiftçileri veya doğrudan mısır tüketicilerini etkilemiyor.

Mısırı yem olarak kullanan hayvancılık şirketlerinden gıda üreticilerine kadar geniş bir tedarik zincirinin maliyetleri yükseliyor.

Şirketlerin maliyetlerinin artması da bu işletmelere bağlı çalışanların ve diğer şirketlerin gelirleri üzerinde baskı yaratabiliyor.

Ren Nehri Almanya ekonomisini vuruyor

Benzer bir mekanizma Avrupa'nın en büyük ekonomisi Almanya'da da görülüyor.

Avrupa'nın en yoğun kullanılan iç su ticaret güzergâhı olan Ren Nehri'ndeki rekor düşük su seviyeleri, taşımacılık kapasitesini ciddi biçimde sınırladı.

Kiel Dünya Ekonomisi Enstitüsü'nün temmuz ayında yaptığı değerlendirmeye göre düşük su seviyeleri Almanya'nın 2026'nın üçüncü çeyreğindeki ekonomik üretimini %0,2'ye kadar azaltabilir.

İklim değişikliğiyle bağlantılı uzun süreli kuraklığın etkisiyle Ren Nehri'nin bazı bölümlerinde gemilerin taşıma kapasitesi normal seviyenin %15'ine kadar geriledi.

Ren, Hollanda'daki Rotterdam Limanı'nı Batı Almanya'nın sanayi merkezlerine bağladığı için taşımacılıktaki aksaklıklar çok daha geniş bir ekonomik alana yayılıyor.

Avustralya'da kişi başına 15 bin dolarlık üretim kaybı hesabı

Avustralya'da yapılan başka bir araştırma ise iklim değişikliğinin tek tek doğal afetlerden ziyade uzun vadeli ekonomik etkisini ölçmeye çalıştı.

New South Wales Üniversitesi İklim Riski ve Müdahale Enstitüsü araştırmacısı Timothy Neal'ın ortak yazarı olduğu çalışmaya göre küresel ısınma, New South Wales eyaletindeki ekonomik üretimi 2024 yılında iklim değişikliğinin olmadığı senaryoya kıyasla ortalama %18 azalttı.

Araştırmacıların hesaplamasına göre bu kayıp kişi başına yaklaşık 21.288 Avustralya doları, yani yaklaşık 15 bin ABD doları düzeyinde.

Neal, iklim değişikliğinin olmadığı bir senaryoda tüketicilerin daha düşük gıda fiyatlarıyla karşılaşacağını ve yoksulluğun daha düşük olacağını savunuyor.

Kuraklığın maliyeti ekonominin tamamına yayılıyor

Araştırma, New South Wales'in bazı bölgelerinde 2010'lu yılların ortası ve sonlarında yaşanan kuraklıkların eyalet genelindeki üretkenliği 10 milyar Avustralya dolarına kadar düşürdüğünü hesaplıyor.

Daha düşük tarımsal üretim ve çiftçi gelirleri, artan su maliyetleri ve devlet desteğine duyulan ihtiyacın yükselmesi ilk aşamadaki etkileri oluşturdu.

Ancak ekonomik maliyet zaman içinde gıda fiyatları, sigorta primleri ve altyapı bakım giderleri üzerinden ekonominin diğer bölümlerine yayıldı.

Araştırmaya göre bu gelişmeler mevcut ekonomik baskıları ağırlaştırırken bölgeler arasındaki gelir ve servet farklılıklarının da büyümesine katkıda bulunuyor.

2026 sıcak hava dalgalarının Avrupa'ya faturası: 180 milyar euro

İklim değişikliğinin ekonomik maliyetlerini azaltmanın yollarından biri daha dayanıklı altyapıya yatırım yapmak.

New South Wales Net Zero Commission'da görev yapan ekonomist Frank Jotzo, iklim değişikliğiyle mücadelenin yalnızca çevresel değil, ekonomik bir politika olarak da görülmesi gerektiğini savunuyor.

Karayollarının, demiryollarının ve deniz taşımacılığı altyapısının aşırı sıcaklıklara ve diğer iklim olaylarına dayanıklı hale getirilmesi bu yatırımlar arasında bulunuyor.

Ancak bu yatırımların da bir fırsat maliyeti var. Jotzo'ya göre iklim değişikliği olmasaydı söz konusu kaynaklar başka ekonomik amaçlar için kullanılabilirdi.

Buna rağmen adaptasyon yapılmamasının maliyeti çok daha büyük olabilir.

Kaynakta aktarılan bir analize göre 2026'da Avrupa'da yaşanan sıcak hava dalgalarının ekonomik maliyeti yaklaşık 180 milyar euroya ulaştı. Bu rakam, Avrupa Birliği'nin yılın tamamı için öngörülen ekonomik büyümesine yaklaşık olarak eşit.

Aşırı sıcak çalışanların verimliliğini de azaltıyor

İklim değişikliğinin daha az görünür maliyetlerinden biri işgücü verimliliği.

Aşırı sıcaklarda çalışanların daha hızlı yorulması, uyku kalitesinin bozulması ve sağlık sorunlarının artması üretkenliği aşağı çekiyor.

Bu nedenle iklim değişikliğine uyum yalnızca yolların veya enerji sistemlerinin güçlendirilmesini değil, hastane ve sağlık sistemlerinin de artan sıcaklıklara hazırlanmasını gerektiriyor.

Şehirlerde yeşil alanların artırılması ve “ısı adası” etkisinin azaltılması gibi uygulamalar da gelecekteki ekonomik kayıpların sınırlandırılması açısından önem taşıyor.

Adaptasyonun kendisi de pahalı

Ancak iklim değişikliğine uyum sağlamak ücretsiz değil.

Derek Lemoine, adaptasyon yatırımlarının kendi başına oldukça maliyetli olduğuna ve doğru planlanmadığı takdirde gelir kayıplarını daha da artırabileceğine dikkat çekiyor.

Üstelik küresel ekonominin birbirine bağlı yapısı nedeniyle yalnızca belirli bölgelerin korunması yeterli olmayabilir.

Bir ülkedeki altyapı sıcak hava dalgalarına dayanıklı hale getirilse bile ticaret yaptığı başka bir ülkedeki tarım, enerji veya ulaşım sisteminin zarar görmesi ekonomik maliyeti yine tedarik zinciri üzerinden taşıyabilir.

Bu nedenle araştırmacılar, hem iklim değişikliğine uyum yatırımlarının hem de küresel ısınmaya yol açan emisyonların hızla azaltılmasının birlikte yürütülmesi gerektiğini savunuyor.

Jotzo'nun uyarısı ise iklim değişikliğinin günlük ekonomik yaşam üzerindeki etkisini özetliyor:

“Kontrolsüz iklim değişikliği ücretler ve verimlilik üzerinde kalıcı bir yük yaratacaktır.”

Son araştırmaların ortaya koyduğu tablo, iklim değişikliğinin yalnızca gelecekte ortaya çıkabilecek bir çevre sorunu olmadığını gösteriyor. Sigorta primlerinden gıda fiyatlarına, vergilerden ücretlere ve işgücü verimliliğine kadar iklim değişikliğinin ekonomik faturası şimdiden hanehalklarının bütçelerine yansıyor.

Deutsche Welle