Gelişmekte olan ekonomiler büyümede geride kaldı: Eylül PMI verileri toparlanma sinyali veriyor

Eylül ayında gelişmekte olan ekonomilerde büyüme hız kesmeden devam etse de gelişmiş ülkelerin performansının gerisinde kaldı. PMI verilerine göre gelişmiş ekonomilerde üretim artışı yaklaşık dört buçuk yılın en yüksek seviyesine ulaşırken, gelişmekte olan piyasalarda büyüme ağustos ayındaki hızını korudu. Bununla birlikte yeni siparişlerdeki artış, iyileşen beklentiler ve görece düşük enflasyon baskısı önümüzdeki aylarda büyümenin hızlanabileceğine işaret ediyor.

Gelişmiş ekonomiler büyümede farkı açıyor

Eylül ayına ilişkin Satın Alma Yöneticileri Endeksi (PMI) verileri, küresel ekonomide gelişmiş ve gelişmekte olan ülkeler arasındaki büyüme farkının belirgin biçimde açıldığını ortaya koydu.

Gelişmekte olan ekonomilerde ticari faaliyetler eylül ayında güçlü artışını sürdürdü. Böylece 2023 yılının başından bu yana devam eden üretim genişlemesi kesintiye uğramadı. Ancak büyüme hızı ağustos ayına kıyasla değişmedi.

İmalat sanayisinde üretim artışı hızlanırken hizmet sektöründeki büyümenin hafif yavaşlaması, toplam ekonomik faaliyetin ivme kazanmasını engelledi.

Gelişmiş ekonomilerde ise çok daha güçlü bir tablo ortaya çıktı. Üretim artışı üst üste dördüncü ay hızlanarak yaklaşık dört buçuk yılın en yüksek seviyesine ulaştı.

PMI verilerine göre gelişmekte olan ülkelerin gelişmiş ekonomilere kıyasla büyüme performansındaki zayıflık, Mayıs 2022'den bu yana en belirgin düzeye çıktı.

Asya ekonomileri elektronik talebiyle öne çıktı

Gelişmekte olan ülkelerin imalat sanayisinde eylül ayında daha olumlu bir görünüm izlendi.

İmalat üretimindeki büyüme dört ayın en yüksek hızına ulaşırken bu iyileşmenin merkezinde Asya ekonomileri yer aldı.

Eylül ayında imalat üretimi en hızlı büyüyen beş gelişmekte olan ekonominin tamamı Asya'da bulunuyordu. Özellikle elektronik ürünlere yönelik güçlü talep, bölgedeki sanayi üretimini destekleyen başlıca unsur oldu.

Asya dışında yalnızca Kolombiya ve Çekya'da imalat üretimi, gelişmekte olan ülkeler ortalamasından daha hızlı büyüdü.

Buna karşılık gelişmekte olan Avrupa ve Latin Amerika ülkelerinde sanayi performansı daha karışık bir görünüm sergiledi.

Brezilya ve Kazakistan'da üretim sert geriledi

Eylül ayında imalat sanayisinde en olumsuz performans Brezilya'da kaydedildi.

Ülkede zayıflayan talep, artan rekabet baskısı, cumhurbaşkanlığı seçimleri öncesindeki belirsizlik ve yükselen üretim maliyetleri sanayi faaliyetlerinde sert daralmaya neden oldu.

Kazakistan'da da imalat üretimi belirgin biçimde geriledi. Ülkede talep koşullarının bozulmaya devam etmesi, üreticilerin faaliyetlerini olumsuz etkiledi.

Bu gelişmeler, gelişmekte olan ekonomiler arasında büyüme performansının giderek farklılaştığını gösterdi.

Elektronik sektöründeki güçlü talep Asya ekonomilerine avantaj sağlarken diğer bölgelerde iç talep zayıflığı ve maliyet baskıları üretimi sınırladı.

Yeni siparişlerdeki artış büyüme için umut veriyor

Gelişmekte olan piyasalarda toplam ekonomik faaliyet eylül ayında hızlanmasa da PMI anketlerinin ileriye dönük göstergeleri daha olumlu bir tablo ortaya koydu.

En dikkat çekici gelişme yeni siparişlerde yaşandı.

Gelişmekte olan ekonomilerde yeni siparişler şubat ayından bu yana en hızlı artışını kaydetti. Bu durum, önümüzdeki dönemde üretimin hızlanabileceğine ilişkin önemli bir sinyal olarak değerlendiriliyor.

İstihdam artışının sınırlı kalması ve üretimin yeni siparişlerdeki yükselişe yetişememesi nedeniyle tamamlanmayı bekleyen iş hacmi de arttı.

Birikmiş işler, üç ay aradan sonra ilk kez yükseliş gösterdi. Artış sınırlı olsa da şirketlerin önümüzdeki aylarda mevcut siparişleri karşılamak için üretimlerini artırmaları gerekebileceğine işaret ediyor.

Şirketlerin gelecek beklentileri iyileşiyor

PMI anketlerinde dikkat çeken bir diğer gelişme, şirketlerin geleceğe yönelik beklentilerindeki toparlanma oldu.

Gelişmekte olan ekonomilerde iş dünyası güveni, temmuz ayında gördüğü altı yılın en düşük seviyesinden uzaklaşmayı sürdürdü.

Eylül ayında şirketlerin gelecek dönem faaliyetlerine ilişkin iyimserliği mayıs ayından bu yana en yüksek düzeye çıktı.

Yeni siparişlerdeki hızlanma ve iş dünyası güvenindeki iyileşme birlikte değerlendirildiğinde, gelişmekte olan ekonomilerde büyümenin önümüzdeki aylarda ivme kazanma potansiyeli taşıdığı görülüyor.

Ancak bu beklentilerin gerçekleşmesi, sipariş artışının kalıcı olmasına ve şirketlerin üretim kapasitelerini genişletebilmesine bağlı olacak.

Enflasyon baskısı gelişmiş ülkelere göre daha düşük

Gelişmekte olan ekonomiler açısından olumlu gelişmelerden biri de enflasyon baskılarının görece sınırlı kalması oldu.

Eylül ayında üreticilerin girdi maliyetleri bir önceki aya göre hafifçe daha hızlı yükseldi. Bununla birlikte maliyet artışlarının hızı, COVID-19 salgını sonrasındaki dönem ortalamasına yakın seyretti.

Gelişmiş ekonomilerde görülen tarihsel olarak yüksek maliyet artışlarıyla karşılaştırıldığında, gelişmekte olan piyasalardaki enflasyon baskılarının daha ılımlı olduğu gözlendi.

Şirketlerin satış fiyatlarındaki artış da sınırlı kaldı.

PMI verilerine göre gelişmekte olan ekonomilerde nihai satış fiyatları eylül ayında 2026 yılının en düşük hızında yükseldi.

Bu tablo, maliyet ve fiyat baskılarının kontrol altında kalmasının önümüzdeki dönemde ekonomik faaliyetleri destekleyebileceğine işaret ediyor.

Önümüzdeki aylarda büyüme hızlanabilir

Eylül PMI verileri, gelişmekte olan ekonomilerin büyüme performansında gelişmiş ülkelerin gerisinde kaldığını gösteriyor.

Bununla birlikte görünüm tamamen olumsuz değil.

Asya'da elektronik talebinin desteklediği güçlü imalat üretimi, yeni siparişlerdeki hızlanma, birikmiş iş hacmindeki artış ve şirketlerin iyileşen beklentileri büyümenin önümüzdeki aylarda güçlenebileceğini düşündürüyor.

Görece düşük enflasyon baskısı da bu toparlanmayı destekleyebilecek bir diğer unsur olarak öne çıkıyor.

Sonuç olarak, gelişmekte olan ekonomiler eylül ayında büyüme yarışında geride kalsa da PMI verilerinin ileriye dönük göstergeleri yılın son çeyreği için daha olumlu bir tablo çiziyor.

S&P Global