Fransa’nın borç krizi Avrupa’ya yayılabilir: Tahvil piyasalarında alarm

Fransa’da öğrenci protestoları eğitim sistemindeki sorunların ötesinde, kamu maliyesi üzerindeki giderek ağırlaşan baskıyı gözler önüne seriyor. Kamu borcu 4 trilyon doları aşarken bütçe açığını azaltmaya çalışan hükümet, artan sosyal harcamalar, savunma giderleri ve yükselen faiz maliyetleri arasında sıkışmış durumda. Fransız tahvillerindeki sert satış ise sorunun Euro Bölgesi’nin geri kalanına yayılabileceği endişesini artırıyor.

Avrupa'nın ikinci büyük ekonomisi Fransa, giderek ağırlaşan bir kamu maliyesi sorunuyla karşı karşıya.

Ülke çapında büyüyen öğrenci protestoları ilk bakışta eğitim sistemindeki personel eksikliği, kalabalık sınıflar ve kötüleşen okul altyapısıyla ilgili görünse de taleplerin karşılanması Paris'in zaten zor durumdaki bütçesine yeni yükler getirecek.

Fransa'nın kamu borcu haziran ayında 4 trilyon doların üzerine çıkarak ülke ekonomisinin büyüklüğünü aştı.

Üstelik tahvil faizlerindeki yükseliş nedeniyle bu borcun finansman maliyeti de hızla artıyor.

Geçen yıla kıyasla devletin borç servisi için ödediği tutar milyarlarca dolar yükselmiş durumda.

Devletin harcama yükü büyüyor

Fransa'nın mali sorunlarının temelinde yalnızca yüksek borç bulunmuyor.

Yaşlanan nüfus nedeniyle emeklilik sisteminin maliyeti artarken hükümet aynı zamanda savunma harcamalarını yükseltmek istiyor.

Buna şimdi eğitim sisteminden gelen yeni talepler ekleniyor.

Lise öğrencileri öğretmen ve personel eksikliklerinin giderilmesini, aşırı kalabalık sınıfların azaltılmasını ve kötü durumdaki okul altyapısının yenilenmesini talep ediyor.

Ancak bütün bu talepler daha fazla kamu harcaması anlamına geliyor.

Hükümetin diğer taraftan bütçe açığını hızla azaltması gerekiyor.

Tasarruf politikalarının siyasi bedeli yüksek

Fransa'nın kamu maliyesini düzeltmek için atabileceği adımların siyasi maliyeti ise son derece yüksek.

Ülkede emeklilik yaşının yükseltilmesi girişimi 2023 yılında geniş çaplı protestolara yol açmıştı.

Benzer bir sorun şimdi bütçe politikası açısından yaşanıyor.

Fransız hükümeti geçen hafta bütçe açığını azaltmak amacıyla kapsamlı harcama kesintileri ve vergi artışları önerdi.

Ancak yatırımcılar gelecek yıl yapılacak cumhurbaşkanlığı seçimleri yaklaşırken parlamentonun bu önlemleri sulandırabileceğinden endişe ediyor.

Capital Economics Avrupa Başekonomisti Andrew Kenningham'a göre siyasi takvim, Fransa'nın kamu maliyesini istikrara kavuşturmasını daha da zorlaştırıyor.

Seçimler mali disiplin endişesini artırıyor

Gelecek yıl yapılacak cumhurbaşkanlığı seçimleri de tahvil piyasasının gündeminde.

Yatırımcılar Emmanuel Macron sonrasında kurulacak yönetimin kamu maliyesinde nasıl bir politika izleyeceğini sorguluyor.

Capital Economics'e göre aşırı sağ veya aşırı soldan bir cumhurbaşkanının göreve gelmesi durumunda Fransa'nın mali disipline bağlılığı konusunda yeni soru işaretleri oluşabilir.

Marine Le Pen'in sağcı Ulusal Birlik Partisi son dönemde kamu maliyesini istikrara kavuşturmak amacıyla önemli harcama kesintileri önerdi.

Ancak parti aynı zamanda bütçeye yüksek maliyet getirebilecek vergi indirimlerini de savunuyor.

Kenningham, yatırımcıların seçimlerden sonra “mali popülizmin” güçlenmesinden endişe edeceğini belirterek Fransız tahvillerindeki risk primlerinin seçim öncesinde veya sonrasında daha da yükselebileceği uyarısında bulundu.

Fransız tahvillerinde sert satış

Bu endişeler geçen hafta tahvil piyasasında açık biçimde hissedildi.

Fransız devlet tahvilleri sert satışlarla karşılaşırken faizler hızla yükseldi.

Fransa ile Almanya'nın devlet tahvili faizleri arasındaki fark 2012'den bu yana en yüksek seviyesine çıktı.

Bu farkın açılması, yatırımcıların Fransız devlet tahvillerini tutmak için Almanya'ya kıyasla çok daha yüksek getiri talep ettiğini gösteriyor.

Alman tahvilleri Euro Bölgesi'nin temel güvenli liman varlıklarından biri kabul edildiği için iki ülke arasındaki faiz farkı, Fransa'ya yönelik risk algısının önemli göstergelerinden biri.

Yeni bir Euro Bölgesi borç krizi korkusu

Fransız tahvillerindeki satış dalgası artık yalnızca Paris'in sorunu olarak görülmüyor.

Piyasalarda yüksek borçlu diğer Avrupa ülkelerinin de satış baskısıyla karşılaşabileceği endişesi artıyor.

Bazı analistler mevcut gelişmeler ile 2010'ların başındaki Euro Bölgesi borç krizi arasında paralellik kurmaya başladı.

Oxford Economics Avrupa Başekonomisti Angel Talavera'ya göre Fransa'nın ekonomik büyüklüğü ve finansal sistem açısından taşıdığı önem nedeniyle bulaşma riski oldukça yüksek.

Talavera, Fransa'daki krizin diğer ülkelere yayılması halinde bütün Euro Bölgesi açısından ciddi bir finansal krize dönüşebileceği uyarısında bulundu.

Euro 1,12 doların altını gördü

Fransa kaynaklı endişeler döviz piyasasına da yansıdı.

Euro, dolar karşısında Mayıs 2025'ten bu yana en düşük seviyesine geriledi.

Ortak para birimi 1,12 dolar seviyesinin kısa süreliğine altına indikten sonra yaklaşık bu seviyelerde dengelendi.

Euro Bölgesi'nin ikinci büyük ekonomisinde yaşanan mali sorunların diğer ülkelere yayılabileceği korkusu, para birimi üzerinde de baskı yaratıyor.

Avrupa ekonomisi tam toparlanırken yeni risk

Fransa kaynaklı tahvil şoku, Avrupa ekonomisinin toparlanma işaretleri göstermeye başladığı bir dönemde ortaya çıktı.

Avrupa'da YZ yatırımları, ihracat talebindeki güçlenme ve Almanya'nın artan savunma harcamaları ekonomik aktiviteyi destekliyor.

Son anketler Euro Bölgesi'nde imalat ve hizmet sektörlerinin geçen ay yaklaşık üç buçuk yılın en hızlı büyümesini kaydettiğini gösterdi.

Morgan Stanley ekonomistleri de eylül sonunda yayımladıkları değerlendirmede Avrupa ekonomisinin beklenenden daha dirençli olduğunu ve büyümenin yeniden güçlenmeye başladığını belirtmişti.

Ancak tahvil faizlerinin yükselmeye devam etmesi bu toparlanmayı tehlikeye atabilir.

Yüksek faiz ekonominin tamamına yayılıyor

ING Makroekonomi Başkanı Carsten Brzeski'ye göre hükümetler harcamaları azaltmazsa faiz oranlarının yükselmeye devam etmesi kaçınılmaz olabilir.

Devlet tahvili faizlerindeki yükseliş yalnızca hükümetlerin borçlanma maliyetini artırmıyor.

Tahvil getirileri ekonomideki diğer faiz oranları için de referans oluşturduğu için konut kredilerinden otomobil finansmanına ve şirket yatırımlarına kadar birçok alanda borçlanma maliyetlerini yukarı çekiyor.

Bu durum tüketim ve yatırımların zayıflamasına neden olabilir.

Aynı zamanda hükümetlerin borçlarını çevirmesini pahalılaştırarak bütçe üzerinde daha fazla tasarruf baskısı yaratıyor.

Ortaya böylece tehlikeli bir döngü çıkıyor: Yüksek borç faizleri artırıyor, yüksek faiz borç servisini pahalılaştırıyor, artan borç servisi ise bütçe açığını daha da zorlaştırıyor.

Fransa yalnız değil

Borç sürdürülebilirliğine ilişkin endişeler yalnızca Fransa ile sınırlı değil.

Fransa, Almanya ve İngiltere devlet tahvillerinin getirileri son haftalarda çok yıllı rekor seviyelere yükseldi.

Küresel tahvil piyasalarında yaşanan satış dalgası, yüksek kamu borcunun yıllarca düşük faiz sayesinde yönetilebildiği dönemin sona ermiş olabileceğine ilişkin endişeleri güçlendiriyor.

Capital Economics Euro Bölgesi Başekonomist Yardımcısı Jack Allen-Reynolds, Avrupa'nın kamu maliyesinin hem Euro Bölgesi finans piyasaları hem de reel ekonomi açısından “ciddi riskler” yarattığını belirtiyor.

Fransa Avrupa’nın yeni kırılgan halkası mı?

Fransa'nın sorunu basit bir bütçe açığının ötesine geçmiş durumda.

Hükümet aynı anda kamu borcunu ve bütçe açığını azaltmak, emeklilik sistemini finanse etmek, savunma harcamalarını artırmak ve eğitim gibi kamu hizmetlerindeki sorunları çözmek zorunda.

Bunların büyük bölümü ya harcama kesintileri ya da vergi artışları gerektiriyor.

Her iki seçenek de seçimlere yaklaşılırken ciddi siyasi dirençle karşılaşabilir.

Bu nedenle piyasaların temel sorusu artık Fransa'nın borçlarını ödeyip ödeyemeyeceğinden çok, Paris'in borç dinamiklerini kontrol altına alacak siyasi kararları alıp alamayacağı.

Fransa'nın Euro Bölgesi içindeki büyüklüğü düşünüldüğünde bu sorunun cevabı yalnızca Paris'i değil, Avrupa tahvil piyasalarının tamamını ilgilendiriyor.

CNN