Fransa'da borç krizi alarmı: 10 yıllık tahvil faizi 24 yıl sonra yüzde 5'i aştı

Fransa'da siyasi istikrarsızlık, büyüyen bütçe açığı ve giderek şiddetlenen sokak protestoları finansal piyasalarda alarm zillerini çaldırıyor. Ülkenin 10 yıllık devlet tahvili faizi, 2002 yılından bu yana ilk kez yüzde 5 seviyesini aşarken, Fransız ve Alman tahvilleri arasındaki faiz farkı 15 yılın zirvesine çıktı. Hükümet 2027 bütçesinde 54 milyar euroluk harcama kesintisine hazırlanıyor. Ancak parçalanmış parlamento, yaklaşan cumhurbaşkanlığı seçimleri ve toplumsal huzursuzluk, Fransa'nın kamu maliyesini düzeltme çabalarını giderek zorlaştırıyor.

Fransa tahvillerinde tarihi satış: Faiz yüzde 5'i geçti

Euro Bölgesi'nin ikinci büyük ekonomisi Fransa'da devlet tahvillerine yönelik satış baskısı hızlandı.

Fransa'nın gösterge niteliğindeki 10 yıllık devlet tahvili (OAT) faizi, çarşamba günü Paris saatiyle 11.30'dan kısa süre önce yüzde 5 seviyesini aşarak 2002 yılından bu yana en yüksek düzeyine ulaştı.

Tahvil faizi daha sonra yaklaşık 6 baz puanlık günlük artışla yüzde 4,9794 seviyesine geriledi.

Fransız tahvillerindeki yükseliş, yatırımcıların ülkenin borçlarını sürdürülebilir biçimde yönetebilme kapasitesine ilişkin endişelerinin arttığını gösteriyor.

Piyasalardaki temel sorun, Fransa'nın yüksek kamu borcu ve bütçe açığını azaltacak önlemleri siyasi istikrarsızlık ortamında hayata geçirip geçiremeyeceği.

Tahvil faizlerinin yükselmesi, devletin yeni borçlanmalarında daha yüksek maliyetlerle karşılaşması anlamına geliyor. Bu durum, zaten ciddi bütçe sorunları yaşayan ülkelerde mali dengeleri daha da zorlaştırabiliyor.

Bütçe açığı yüzde 5,1: AB, Paris'ten kemer sıkma istiyor

Fransa, Avrupa Birliği'nin aşırı açık prosedürü kapsamında bulunuyor.

Ülkenin bütçe açığı geçen yılın sonunda gayrisafi yurt içi hasılanın yüzde 5,1'ine ulaşmıştı.

AB, Paris yönetiminden açığı zaman içinde yüzde 3 seviyesine yaklaştırmasını istiyor.

Ancak bunun için kamu harcamalarında önemli kesintiler yapılması gerekiyor.

Başbakan Sébastien Lecornu, 2027 bütçesinde 54 milyar euro, yaklaşık 60,6 milyar dolar tutarında harcama kesintisi hedeflediğini açıkladı.

Hükümetin önündeki temel güçlük, bu ölçekteki tasarruf önlemlerini siyasi açıdan bölünmüş parlamentodan geçirebilmek.

Milletvekilleri bütçe üzerinde uzlaşmaya çalışırken yatırımcılar, hükümetin gerekli mali disiplin önlemlerini uygulayabilecek yeterli siyasi desteğe sahip olmadığından endişe ediyor.

Hükümet bütçeyi parlamentoyu aşarak geçirebilir

Fransa'da bütçe görüşmeleri son yıllarda siyasi krizlerin başlıca kaynaklarından biri haline geldi.

Geçen yıl uzlaşma sağlanamaması üzerine Başbakan Lecornu, şubat ayında olağan yasama sürecini aşan anayasal mekanizmaları kullanarak bütçeyi parlamentoda oylama yapılmadan yürürlüğe sokmuştu.

Fransa Maliye Bakanı Roland Lescure, çarşamba günü RTL radyosuna yaptığı açıklamada hükümetin gelecek yılın bütçesini geçirmek için aynı yönteme yeniden başvurabileceğini söyledi.

Lescure, bütçenin yasal süre içinde kabul edileceğine inandığını belirterek başka seçenekleri olmadığını vurguladı.

Hükümetin gerektiğinde başvurabileceği anayasal güvenceler bulunduğunu ifade etti.

Bunların başında Fransız Anayasası'nın 49.3. maddesi geliyor.

Söz konusu düzenleme, başbakanın belirli koşullar altında bir yasa tasarısını Ulusal Meclis'te oylamaya sunmadan kabul ettirmesine olanak tanıyor. Ancak bu yöntem, hükümete karşı güvensizlik önergesi verilmesi riskini de beraberinde getiriyor.

Fransa'da önceki hükümetler bütçe anlaşmazlıkları nedeniyle görevlerini kaybetmişti.

Lecornu da başbakanlık görevine geldikten bir aydan kısa süre sonra bütçe konusundaki siyasi ayrılıklar nedeniyle istifa etmiş, ancak Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron tarafından birkaç gün sonra yeniden atanmıştı.

Dolayısıyla bütçenin anayasal yetkiler kullanılarak geçirilmesi mümkün olsa bile siyasi istikrarın sağlanacağı garanti değil.

Sokak protestoları şiddetlendi: Zarar yüz milyonlarca euro

Fransa'nın mali sorunlarına geniş çaplı toplumsal huzursuzluk da eşlik ediyor.

Geçen ay Paris'te öğrencilerin başlattığı protestolar, hayat pahalılığına ve hükümet politikalarına yönelik genel hoşnutsuzluğun etkisiyle ülke çapına yayıldı.

Gösteriler giderek sertleşirken hafta sonunda çok sayıda kentte şiddet olayları, yağmalama ve çatışmalar yaşandı.

Yetkililer, olayların neden olduğu maddi zararın yüz milyonlarca euroya ulaşabileceğini tahmin ediyor.

Protestolar, hükümetin kamu harcamalarını azaltma çabalarını daha da karmaşık hale getiriyor.

Bir tarafta yatırımcılar ve Avrupa Birliği bütçe açığının azaltılmasını talep ederken, diğer tarafta hayat pahalılığından şikâyet eden toplum kesimleri yeni tasarruf önlemlerine tepki gösteriyor.

Bu durum, Fransa'nın ekonomik sorunlarının giderek daha belirgin bir siyasi ve toplumsal boyut kazandığını ortaya koyuyor.

Fransız ve Alman tahvilleri arasındaki fark 15 yılın zirvesinde

Piyasalarda Fransa'ya ilişkin risk algısının en önemli göstergelerinden biri, Fransız ve Alman devlet tahvillerinin faizleri arasındaki fark.

Almanya'nın tahvilleri Euro Bölgesi'nde güvenli borçlanma araçları arasında kabul edildiğinden, iki ülke arasındaki faiz farkı yatırımcıların Fransa için talep ettiği ek risk primini gösteriyor.

Eylül sonundan bu yana hızla yükselen bu fark 159,4 baz puana ulaşarak son 15 yılın en yüksek seviyesine çıktı.

Bu gelişme, yatırımcıların Fransa'nın kamu maliyesini düzeltme kapasitesine ilişkin şüphelerinin belirgin biçimde arttığına işaret ediyor.

Fransız tahvillerindeki satış baskısı euroyu da olumsuz etkiledi.

Avrupa ortak para birimi, dolar karşısında yüzde 0,2'ye varan değer kaybıyla 1,1214 seviyesine gerilerken G10 para birimlerinin çoğundan daha zayıf performans gösterdi.

Fransa'daki gelişmeler böylece yalnızca ülkenin borçlanma maliyetlerini değil, Euro Bölgesi'nin genel risk algısını da etkilemeye başladı.

TD Bank: Bütçe geçse bile piyasa baskısı sürebilir

Toronto Dominion Bank İngiltere ve Avrupa faiz stratejisti Pooja Kumra, yatırımcıların dikkatinin yaklaşan bütçe oylamalarına çevrildiğini belirtti.

Kumra'ya göre bütçe süreci devam ederken Fransız tahvillerindeki risk primleri baskı altında kalabilir.

Ancak sorun yalnızca bütçenin kabul edilip edilmemesi değil.

Kumra, bütçe geçirilse bile yatırımcıların Fransa'daki mali yönetim sorunları ve siyasi parçalanmadan endişe etmeye devam edeceğini ifade etti.

Bu değerlendirme, piyasalardaki güven kaybının tek bir bütçe anlaşmasıyla giderilemeyebileceğine işaret ediyor.

Yatırımcıların asıl görmek istediği, Fransa'nın orta vadede bütçe açığını ve borç yükünü azaltabilecek istikrarlı bir ekonomik program uygulaması.

Deutsche Bank: Belirsizlik cumhurbaşkanlığı seçimlerine kadar sürebilir

Deutsche Bank Üst Yöneticisi Christian Sewing de Fransa'daki mali ve siyasi istikrarsızlığın endişe verici olduğunu söyledi.

Sewing, piyasalardaki oynaklığın gelecek yıl yapılacak cumhurbaşkanlığı seçimlerine kadar devam edebileceği uyarısında bulundu.

Seçimlerin mevcut favorilerinden sağcı siyasetçi Marine Le Pen, bu ay yaptığı açıklamada iktidara gelmesi halinde bütçe açığını 18 ay içinde GSYH'nin yüzde 3'ünün altına indirebileceğini savundu.

Ancak eleştirmenler, Le Pen'in önerdiği tasarruf önlemlerinin bu hedefe ulaşmak için yeterli olup olmadığını sorguluyor.

Dolayısıyla Fransa'da yalnızca mevcut hükümetin değil, seçim sonrası oluşabilecek yeni yönetimin de kamu maliyesini nasıl düzelteceği belirsizliğini koruyor.

Siyasi parçalanmanın devam etmesi halinde, hangi hükümet göreve gelirse gelsin kapsamlı mali reformları hayata geçirmek zor olabilir.

Küresel tahvil faizlerindeki yükseliş Fransa'yı daha fazla vurabilir

Fransız tahvillerini tehdit eden bir diğer unsur da küresel faiz ortamı.

Bloomberg stratejistlerine göre ABD ve Almanya gibi büyük ekonomilerde uzun vadeli tahvil faizlerinin yükselmesi, Fransız tahvillerindeki satış baskısını artırabilir.

Fransız devlet tahvilleri, diğer büyük ülkelerin tahvil faizlerindeki hareketlere karşı yüksek duyarlılık gösteriyor.

ABD ve Almanya'da bütçe açıkları ile enflasyon endişeleri uzun vadeli faizleri yukarı iterse Fransa'nın borçlanma maliyetleri de daha fazla artabilir.

Üstelik Fransa, kendi siyasi ve mali riskleri nedeniyle bu küresel yükselişten diğer ülkelere kıyasla daha olumsuz etkilenebilir.

Bu nedenle Fransız tahvilleri hem ülkeye özgü siyasi belirsizliklerden hem de uluslararası tahvil piyasalarındaki gelişmelerden kaynaklanan çift yönlü bir baskıyla karşı karşıya.

ANALİZ: Fransa'nın sorunu yalnızca yüksek borç değil, siyasi yönetilebilirlik

Fransa'da 10 yıllık tahvil faizinin yüzde 5'i aşması, ülkenin kamu maliyesine ilişkin endişelerin yeni bir aşamaya ulaştığını gösteriyor.

Ancak mevcut tabloyu yalnızca yüksek bütçe açığıyla açıklamak yeterli değil.

Fransa'nın önünde birbirini güçlendiren dört temel sorun bulunuyor:

• Mali açık: Bütçe açığının GSYH'nin yüzde 5,1'ine ulaşması, önemli harcama kesintilerini gerekli kılıyor.

• Siyasi parçalanma: Hükümetin 54 milyar euroluk tasarruf programını parlamentodan geçirmesi güçleşiyor.

• Toplumsal huzursuzluk: Hayat pahalılığına yönelik protestolar, kemer sıkma politikalarının siyasi maliyetini artırıyor.

• Piyasa baskısı: Yükselen tahvil faizleri borçlanma maliyetlerini artırırken, yatırımcıların güvenini yeniden kazanmayı zorlaştırıyor.

Bu sorunlar birbirini besleyebilir.

Hükümet mali disiplini sağlayamazsa tahvil faizleri yüksek kalabilir. Tahvil faizlerinin yükselmesi ise kamu borcunun finansman maliyetini artırarak bütçe üzerindeki baskıyı daha da ağırlaştırabilir.

Öte yandan sert harcama kesintileri, zaten protestolarla karşı karşıya bulunan hükümetin toplumsal desteğini zayıflatabilir.

Bu nedenle Fransa'nın önündeki temel sınav, mali disiplin ile siyasi ve toplumsal istikrar arasında sürdürülebilir bir denge kurabilmek.

Sonuç olarak Fransa henüz bir borç ödeme krizinde değil. Ancak 10 yıllık tahvil faizinin 24 yılın zirvesine, Almanya ile faiz farkının ise 15 yılın en yüksek düzeyine çıkması, piyasaların ülkenin mali ve siyasi yönetim kapasitesine ilişkin giderek daha yüksek risk primi talep ettiğini gösteriyor.

CNBC, Bloomberg

Güldem Atabay ve Atilla Yeşilada tarafından kaleme alınan GADT Raporlarına abone olmak ister misiniz?

Bize e-mail atın: istanbulanalytics@gmail com

Raporlar ücretlidir, yatırım önerisi içermez.