Elektrik Faturalarına Örtülü Zam: 2027'de 6,5 Milyon Abone Devlet Desteğini Kaybedebilir

Özet: Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunun (EPDK) elektrik tüketiminde yıllık destek sınırını 4 bin kilovatsaatten (kWh) 3 bin kWh'e düşürmesi, milyonlarca hanenin elektrik faturasını artırabilecek. 1 Ocak 2027'de yürürlüğe girecek düzenlemeyle yaklaşık 6,5 milyon mesken abonesinin yüksek tüketimli tüketici kapsamına girmesi bekleniyor. Elektrik Mühendisleri Odası (EMO), dört kişilik bir ailenin temel ihtiyaçları için yıllık 2 bin 760 kWh elektrik tükettiğine dikkat çekerek uygulamayı “örtülü zam” olarak nitelendirdi.

Elektrikte yeni dönem: Destek sınırı 3 bin kWh'e düşüyor

Türkiye'de elektrik faturalarının hesaplanmasında önemli bir değişiklik yapılıyor. EPDK'nın yeni düzenlemesiyle, mesken aboneleri için yıllık son kaynak tüketim limiti 2027 yılından itibaren 3 bin kWh'e indiriliyor.

Mevcut uygulamada 2026 yılı için 4 bin kWh olan sınırın yüzde 25 azaltılması, daha fazla hanenin devlet destekli elektrik tarifesinin dışına çıkmasına yol açacak.

Düzenlemenin temel amacı, enerji sübvansiyonlarının daha düşük tüketimli abonelere yönlendirilmesi ve yüksek tüketim yapan hanelerin elektrik maliyetlerini daha fazla üstlenmesi olarak açıklanıyor.

Ancak meslek örgütleri ve muhalefet temsilcileri, yeni sınırın yalnızca yüksek gelirli veya lüks tüketim yapan aboneleri değil, sıradan aileleri de etkileyeceğini savunuyor.

Özellikle kalabalık aileler, yaz aylarında klima kullananlar ve kışın elektrikli ısıtmayla ısınan haneler açısından yeni uygulamanın fatura yükünü artırabileceği belirtiliyor.

6,5 milyon abone etkilenebilir

EPDK'nın paylaştığı bilgilere göre Türkiye'de yaklaşık 44,2 milyon mesken elektrik abonesi bulunuyor.

Yeni düzenleme kapsamında yaklaşık 6,5 milyon abonenin yüksek tüketimli tüketici grubuna girmesi bekleniyor.

Bu rakam, toplam mesken abonelerinin yüzde 14,7'sine karşılık geliyor.

Başka bir ifadeyle, yaklaşık her yedi mesken abonesinden biri yeni tüketim sınırından etkilenebilecek.

Yıllık 3 bin kWh tüketim sınırı, aylık ortalama 250 kWh elektrik kullanımına karşılık geliyor.

Ancak bu sınır, her ay 250 kWh tüketildiğinde otomatik olarak daha yüksek tarife uygulanacağı anlamına gelmiyor. Son kaynak tüketim limiti yıllık tüketim üzerinden değerlendiriliyor.

Yüksek tüketimli tarifeye geçişin de sınırın aşıldığı ayı takip eden üçüncü ayın ilk gününden itibaren gerçekleşmesi öngörülüyor.

Tedarikçisiyle ikili anlaşması bulunmayan ve belirlenen koşulları karşılayan aboneler, bu takvime göre son kaynak tedarik tarifesine geçirilecek.

Destek sınırı yıllar içinde sürekli düşürüldü

Elektrikte son kaynak tüketim limitleri son yıllarda önemli ölçüde aşağı çekildi.

Aktarılan verilere göre tüketim sınırındaki değişim şöyle gerçekleşti:

• 2020: 7 milyon kWh

• 2023: 1 milyon kWh

• 2025: 5 bin kWh

• 2026: 4 bin kWh

• 2027: 3 bin kWh

Önceki yıllardaki yüksek limitler ile son dönemde mesken abonelerine uygulanan sınırlar farklı tüketici grupları ve düzenleme kapsamları içerdiğinden, tarihsel rakamların birebir karşılaştırılmasında bu ayrımın dikkate alınması gerekiyor.

Bununla birlikte 2025-2027 döneminde mesken aboneleri açısından belirlenen eşiklerin hızla aşağı çekilmesi, destek kapsamından çıkabilecek hane sayısını artırıyor.

Elektrik Mühendisleri Odası: Dört kişilik ailenin temel tüketimi zaten sınıra yakın

Elektrik Mühendisleri Odası, düzenlemeye sert tepki gösterdi.

EMO'ya göre dört kişilik bir ailenin asgari yaşam koşullarında ihtiyaç duyduğu elektrik miktarı aylık en az 230 kWh.

Bu da yıllık 2 bin 760 kWh tüketim anlamına geliyor.

Dolayısıyla yeni 3 bin kWh sınırı, EMO'nun hesapladığı temel tüketim miktarının yalnızca 240 kWh üzerinde bulunuyor.

Aylık ortalamaya çevrildiğinde bu fark sadece 20 kWh.

EMO, söz konusu temel tüketim hesabının aydınlatma, buzdolabı, çamaşır makinesi, bulaşık makinesi ve televizyon gibi standart ev aletlerini kapsadığını belirtiyor.

Üstelik bu hesaplamaya elektrikli ısınma, klima veya elektrikli sıcak su kullanımı dahil değil.

Odaya göre bu nedenle yıllık 3 bin kWh sınırı, yalnızca olağanüstü yüksek elektrik tüketen konutları değil, standart ailelerin yaşadığı evleri de kapsayabilecek.

Klima ve elektrikli ısıtıcı kullananlar daha fazla etkilenebilir

Yeni düzenlemenin özellikle mevsimsel elektrik tüketimi yüksek hanelerde etkili olması bekleniyor.

Yaz aylarında klima kullanımının yaygın olduğu bölgelerde elektrik tüketimi belirgin biçimde artabiliyor.

Kış aylarında elektrikli ısıtıcı kullanan haneler de benzer bir riskle karşı karşıya.

Elektrikli şofben veya termosifon kullanan ailelerde ise sıcak su ihtiyacı nedeniyle tüketim yükseliyor.

EMO, bu tür zorunlu tüketimlerin yıllık 3 bin kWh sınırının aşılmasına yol açabileceğini belirtti.

Oda, elektrikli ısıtma ve soğutmanın bazı haneler için tercih değil, zorunluluk olduğuna dikkat çekti.

Bu nedenle tüketim miktarının tek başına hane halkının gelir düzeyini veya ödeme gücünü göstermediğini savundu.

EMO: “2027'yi karanlığa gömecek”

Elektrik Mühendisleri Odası, düzenlemeyi “örtülü zam” olarak nitelendirerek geri çekilmesini istedi.

Oda, milyonlarca hanenin ulusal tarifeden çıkarılarak piyasa koşullarına daha duyarlı fiyatlarla karşı karşıya kalacağını ileri sürdü.

EMO'ya göre ekonomik sıkıntıların ve hayat pahalılığının ağırlaştığı bir dönemde elektrik faturalarının yükselmesi, özellikle düşük ve orta gelirli aileler açısından yeni bir yük oluşturacak.

Oda, ödeme güçlüğü yaşayan vatandaşların elektrik tüketimini kısmak zorunda kaldığını belirterek, enerji maliyetlerindeki piyasa dalgalanmalarının hanelere yansıtılmasına karşı çıktı.

EMO'nun açıklamasında, yeni tüketim sınırının dört kişilik bir ailenin asgari elektrik ihtiyacına çok yakın olması nedeniyle uygulamanın yeniden değerlendirilmesi gerektiği vurgulandı.

Muhalefet: Faturaların büyük bölümü dağıtım bedeli

Düzenlemeye yönelik eleştiriler yalnızca tüketim sınırlarıyla sınırlı değil.

YENİ Parti İzmir Milletvekili Ednan Arslan, elektrik faturalarında dağıtım bedelinin ulaştığı seviyeye dikkat çekti.

Arslan'ın verdiği örneğe göre aylık 239 kWh elektrik tüketen bir meskenin 774 TL tutarındaki faturasının yaklaşık 580 TL'sini dağıtım bedeli oluşturuyor.

Bu hesaplamaya göre vatandaşın ödediği her 100 TL'nin yaklaşık 75 TL'si dağıtım bedeline karşılık geliyor.

Arslan, elektrik dağıtım bedelinin Aralık 2022'de kWh başına 0,33 TL olduğunu, günümüzde ise 2,42 TL'ye ulaştığını belirtti.

Bu iki rakam arasındaki artış yaklaşık yüzde 633 düzeyinde.

Milletvekili, aynı dönemde emekli aylıkları ve çalışan ücretlerinin benzer oranda artmadığını savundu.

İktidarın elektrik tüketimine sağlanan devlet desteğini öne çıkardığını, buna karşılık dağıtım maliyetlerindeki artışın vatandaşın faturasını büyüttüğünü ileri sürdü.

Arslan, yeni tüketim sınırının hane halkının üzerine ilave mali yük bindireceğini belirtti.

Elektrik faturaları iki katına mı çıkacak?

Yeni düzenlemeyle ilgili en önemli sorulardan biri, yüksek tüketimli gruba geçen abonelerin faturalarının ne kadar artacağı.

Muhalefet temsilcileri, yıllık 3 bin kWh sınırının aşılması halinde bazı abonelerin faturalarının iki katına çıkabileceğini savunuyor.

Ancak her abonenin faturasının otomatik olarak iki katına çıkacağı söylenemez.

Fatura artışının büyüklüğü, tüketim miktarına, geçerli son kaynak tedarik tarifesine, piyasa fiyatlarına ve diğer fatura bileşenlerine bağlı olacak.

Ayrıca yıllık tüketim sınırının aşılmasıyla daha yüksek tarifenin uygulanmaya başlaması arasında belirli bir geçiş süresi bulunuyor.

Bu nedenle yeni düzenlemenin her hane üzerindeki mali etkisi aynı olmayacak.

Bununla birlikte mevcut devlet desteğinden yararlanan bir abonenin destek kapsamından çıkarılması, genel tarife fiyatları değişmese bile ödediği elektrik tutarını artırabilecek.

Düzenlemenin “örtülü zam” olarak nitelendirilmesinin temel nedeni de bu.

Devlet desteği kimlere verilecek?

Enerji yönetiminin savunduğu yaklaşım, elektrik sübvansiyonlarının daha hedefli hale getirilmesine dayanıyor.

Bu çerçevede düşük tüketimli abonelerin desteklenmeye devam edilmesi, yüksek tüketimli abonelerin ise elektrik maliyetlerini daha fazla üstlenmesi amaçlanıyor.

Ancak EMO'nun eleştirisi, elektrik tüketiminin gelir düzeyiyle her zaman doğrudan bağlantılı olmamasına dayanıyor.

Örneğin büyük bir evde yaşayan yüksek gelirli bir hane ile kalabalık bir aile ya da elektrikle ısınmak zorunda olan düşük gelirli bir hane benzer tüketim miktarlarına ulaşabilir.

Bu durumda yalnızca yıllık kWh tüketimine dayalı bir sınır, farklı ekonomik koşullardaki aboneleri aynı kategoriye yerleştirebilir.

Düzenlemenin sosyal etkilerine ilişkin tartışmalar da bu noktada yoğunlaşıyor.

1 Ocak 2027'de yeni dönem başlıyor

Yeni son kaynak tüketim limitinin 1 Ocak 2027 itibarıyla yürürlüğe girmesi öngörülüyor.

EPDK'nın verdiği rakamlara göre yaklaşık 6,5 milyon mesken abonesi düzenlemeden etkilenebilecek.

Elektrik Mühendisleri Odası ise yeni sınırın temel aile tüketimine çok yakın olduğu gerekçesiyle kararın geri çekilmesini istiyor.

Muhalefet temsilcileri, elektrik dağıtım bedellerindeki artışı ve destek kapsamının daraltılmasını eleştiriyor.

Enerji yönetimi ise yüksek tüketimli abonelere verilen sübvansiyonların azaltılması ve enerji tasarrufunun teşvik edilmesi hedefini öne çıkarıyor.

Sonuç olarak, elektrik birim fiyatlarında genel bir zam yapılmasa bile destek kapsamından çıkarılan milyonlarca abonenin faturasında artış yaşanabilecek. Yeni düzenlemenin hanelere gerçek maliyeti, 2027'de uygulanacak tarifeler ve abonelerin yıllık tüketim düzeyleriyle netleşecek.

KARAR, Cumhuriyet, ParaAnaliz

Güldem Atabay ve Atilla Yeşilada tarafından kaleme alınan GADT Raporlarına abone olmak ister misiniz?

Bize e-mail atın: istanbulanalytics@gmail com

Raporlar ücretlidir, yatırım önerisi içermez.