Çin ekonomisinde alarm zilleri: Temmuzda tüketim, yatırım ve sanayi aynı anda yavaşladı

Çin ekonomisinde temmuz verileri, büyümenin yalnızca emlak sektöründeki krizden değil, tüketimden yatırıma, kredilerden istihdama kadar giderek daha geniş bir alana yayılan sorunlardan etkilendiğini gösterdi.

Dünyanın ikinci büyük ekonomisinde perakende satışlar beklentilerin oldukça altında kalırken, sanayi üretimi hız kesti. Kentsel sabit sermaye yatırımlarındaki daralma derinleşti, işsizlik yükseldi. Daha da dikkat çekici olan ise hanehalkı ve şirketlerin yeni borç almak yerine kredi geri ödemeye yönelmesi oldu.

Temmuz tablosu, Pekin yönetiminin yılın ikinci yarısında ekonomiye daha güçlü destek vermesi yönündeki baskıyı artırıyor.

Tüketici frene bastı

Çin Ulusal İstatistik Bürosu verilerine göre perakende satışlar temmuzda yıllık bazda yalnızca %0,6 arttı. Reuters anketinde beklenti %1,5 artış yönündeydi. Haziranda büyüme %1 seviyesindeydi.

Tüketimdeki yavaşlama yılın geneline de yayılıyor. Goldman Sachs verilerine göre nominal perakende satış büyümesi yılın ilk yarısında yalnızca %1,3 oldu. Geçen yılın aynı döneminde oran %5 düzeyindeydi.

Daha önce tüketimi destekleyen devlet teşviklerinin bazı harcamaları öne çekmesi, bugün ters yönde çalışıyor.

Hizmet tüketimi nispeten daha dirençli. Resmî verilere göre yılın ilk yedi ayında hizmet perakende satışları %5 artarken, mal satışlarındaki artış yalnızca %1,1 oldu.

Sanayi üretimi de hız kaybetti

Çin'in uzun süredir ekonominin zayıf iç talep tarafını telafi eden sanayi sektörü de temmuzda ivme kaybetti.

Sanayi üretimi yıllık bazda %4,5 arttı. Beklenti %4,8 seviyesindeydi. Haziranda üretim %5,3 büyümüştü.

Fabrika ve inşaat faaliyetlerindeki zayıflama daha önce PMI verilerine de yansımış, resmî imalat PMI'ı şubat ayından bu yana ilk kez daralma bölgesine gerilemişti.

Buna karşılık yüksek teknoloji sektörleri güçlü kalmayı sürdürüyor. Yüksek teknoloji imalatındaki büyüme %13,8, ekipman imalatında ise %9,7 olarak gerçekleşti. Lityum bataryalar, endüstriyel robotlar ve 3D yazıcılar gibi ürünlere yönelik ihracat talebi ekonominin az sayıdaki güçlü alanlarından biri olmaya devam ediyor.

Yatırımlarda tarihi daralma

Temmuz verilerinin en zayıf taraflarından biri yatırımlar oldu.

Gayrimenkul ve altyapıyı da içeren kentsel sabit sermaye yatırımları yılın ilk yedi ayında geçen yılın aynı dönemine göre %6,7 daraldı. Piyasa beklentisi %6 düşüş yönündeydi.

İlk altı ayda daralma %5,7 seviyesindeydi.

Alt kalemler de sorunun yalnızca emlakla sınırlı olmadığını gösteriyor:

• Gayrimenkul yatırımları %19,2 geriledi.

• Altyapı yatırımları %3,6 düştü.

• İmalat yatırımları %1,7 daraldı.

• Buna karşılık yüksek teknoloji yatırımları %5 büyüdü.

Çin'de kentsel yatırımlar geçen yıl onlarca yıl sonra ilk kez yıllık bazda daralmıştı. Bu yılki veriler ise gerilemenin daha da derinleştiğini gösteriyor.

Tsinghua Üniversitesi ekonomi profesörü Li Daokui, toplam yatırımlardaki geri çekilmenin şiddetini “benzeri görülmemiş” olarak nitelendiriyor.

Emlak krizi hâlâ ekonominin ayağındaki pranga

Çin'in yıllardır devam eden gayrimenkul krizi ekonominin üzerindeki en büyük yüklerden biri olmayı sürdürüyor.

Yılın ilk yedi ayında emlak yatırımlarındaki %19,2'lik daralmaya ek olarak, 70 büyük kentte yeni konut fiyatları temmuzda yıllık %3,2 düştü.

Böylece konut fiyatlarındaki yıllık gerileme 36'ncı aya ulaştı.

Konut sektöründeki zayıflık yalnızca inşaat yatırımlarını değil, hanehalkının servet algısını, mortgage talebini ve dolayısıyla tüketimi de baskılıyor.

En büyük alarm kredi verilerinden geliyor

Aktivite verileri zayıf, ancak Çin ekonomisinin geleceği açısından belki de daha önemli sinyal kredi piyasasından geliyor.

Temmuz ayında yeni yuan kredileri 340 milyar yuan net daralma gösterdi. Haziranda 1,61 trilyon yuan yeni kredi yaratılmıştı.

Hanehalkı temmuzda 460,3 milyar yuan, şirketler ise 130 milyar yuan net kredi geri ödemesi gerçekleştirdi.

Bu, serinin başladığı 2002'den bu yana görülen en büyük aylık net kredi geri ödemesi oldu.

Toplam kredi büyümesi %5,1'e gerileyerek tarihi düşük seviyeye inerken, M2 para arzındaki büyüme de %7,7'ye düştü.

Buradaki sorun yalnızca faizlerin seviyesi değil. Hanehalkı ve şirketlerin yeni kredi almak yerine borçlarını azaltmayı tercih etmesi, geleceğe yönelik güven eksikliğine işaret ediyor.

Faiz indirimleri kredi maliyetini düşürebilir; ancak tek başına şirketleri yatırım yapmaya veya tüketicileri borçlanmaya ikna etmeyebilir.

İşsizlik yükseliyor, gençlerde tablo daha ağır

Kentsel işsizlik oranı hazirandaki %5 seviyesinden temmuzda %5,2'ye yükseldi.

Ancak bazı araştırmalar gerçek tablonun resmî verilerden daha kötü olabileceğine işaret ediyor.

Li Daokui'nin ekibi tarafından gerçekleştirilen özel bir araştırmada, son iki yıldır işsiz olduğu için resmî işgücü anketlerinin dışında kalan kişiler de hesaba katıldığında geniş tanımlı işsizlik oranının temmuz itibarıyla %10,2 olduğu hesaplandı.

Araştırmaya göre yaklaşık 24 milyon uzun süreli işsizin yarısından fazlası 16-24 yaş grubunda.

Resmî genç işsizlik oranı da haziranda %14,9'a yükselmişti.

Deflasyon tehlikesi yeniden gündemde

Zayıf talebin bir başka sonucu fiyatlarda görülüyor.

Tüketici enflasyonu temmuzda %0,5'e gerilerken, gıda ve enerji hariç çekirdek enflasyon %0,9 seviyesinde gerçekleşti.

Üretici fiyatlarındaki artışın da %4,1'den %3,5'e yavaşlaması, fiyat baskılarının yeniden zayıfladığına işaret ediyor.

Çin'in geçen yıl ağustos-ekim döneminde doğrudan deflasyon yaşadığı düşünüldüğünde, iç talepteki mevcut zayıflığın devam etmesi fiyatlar üzerinde yeni bir aşağı yönlü baskı yaratabilir.

İhracat ve YZ ekonomiyi ne kadar taşıyabilir?

Çin ekonomisinin en önemli dayanaklarından biri ihracat ve küresel YZ (yapay zekâ) yatırım döngüsüne bağlı sanayi üretimi oldu.

Yüksek teknoloji ve ekipman üretimindeki çift haneli büyüme, ekonominin tamamındaki zayıflığın bir bölümünü telafi ediyor.

Ancak temmuz rakamlarının verdiği mesaj, ihracat ve teknoloji yatırımlarının giderek daha fazla yük taşımak zorunda kaldığı yönünde.

İç tüketim güçlenmez, emlak sektörü istikrara kavuşmaz ve özel sektör yeniden yatırım iştahı kazanmazsa ihracatın tek başına sürdürülebilir bir büyüme modeli oluşturması zor.

Pekin'den yeni teşvik beklentisi

Pinpoint Asset Management Başkanı ve Başekonomisti Zhiwei Zhang, son verilerin ekonomide aşağı yönlü risklerin arttığını gösterdiğini ve Çin Merkez Bankası'ndan faiz indirimi beklentisini güçlendirdiğini belirtiyor.

Oxford Economics Kıdemli Ekonomisti Sheana Yue ise temmuz sonundaki Politbüro toplantısının ardından mali harcamaların hızlandırılmasının aktiviteyi desteklemesini bekliyor.

Ancak Yue, yılın ikinci yarısında yalnızca sınırlı bir toparlanma öngörüyor ve 2026 büyüme tahminini %4,8'de tutuyor.

Çin ekonomisi ikinci çeyrekte yıllık %4,3 büyümüştü. İlk çeyrekte büyüme %5 seviyesindeydi. Böylece ilk yarı büyümesi %4,7 olarak gerçekleşti.

Çin artık yalnızca bir “emlak krizi” yaşamıyor

Temmuz rakamlarının en önemli mesajı, Çin'deki yavaşlamanın artık sadece gayrimenkul sektörünün hikâyesi olmaktan çıkması.

Tüketim zayıflıyor, yatırımlar küçülüyor, kredi talebi çöküyor, işsizlik yükseliyor ve sanayi üretimi ivme kaybediyor.

Buna karşılık teknoloji üretimi ve ihracat dirençli kalmayı sürdürüyor.

Yılın son çeyreğine girerken üç gösterge özellikle yakından izlenmeli: kredi talebinin yeniden canlanıp canlanmayacağı, Pekin'in emlak sektöründe küçük ve parça parça önlemlerin ötesine geçip geçmeyeceği ve büyüme hedefinin yeni teşviklerle desteklenip desteklenmeyeceği.

Çin açısından asıl tehlike düşük büyümenin kendisinden çok, hanehalkı ve şirketlerin geleceğe güvenmeyerek aynı anda harcamaktan, yatırım yapmaktan ve borçlanmaktan kaçınmaya başlaması.

CNBC, Linked-In