Çin’de enflasyon yeniden soğuyor: İran savaşının petrol şoku etkisini kaybediyor

Çin’de üretici ve tüketici enflasyonu temmuz ayında beklentilerin üzerinde yavaşlarken, İran savaşının tetiklediği petrol şokunun fiyatlar üzerindeki etkisinin azalmaya başladığı görüldü. Ancak enflasyondaki gerileme Beijing açısından tamamen iyi haber değil. İç talebin hâlâ zayıf olması, Çin ekonomisinin uzun süredir mücadele ettiği deflasyon riskinin yeniden gündeme gelebileceğine işaret ediyor. Buna karşılık dış ticaret cephesinde çok daha güçlü bir tablo var: YZ ve yeşil teknoloji talebinin desteğiyle ihracat temmuzda yüzde 23,9 arttı.

Çin ekonomisinde İran savaşının ardından yükselen enerji maliyetlerinin yarattığı enflasyon baskısı hafiflemeye başladı.

Çin Ulusal İstatistik Bürosu’nun pazar günü açıkladığı verilere göre üretici fiyat endeksi (ÜFE) temmuz ayında geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 3,5 yükseldi.

Piyasa beklentilerinin altında kalan artış, haziran ayındaki yüzde 4,1 seviyesine göre belirgin bir yavaşlamaya işaret etti.

Böylece Çin’de üretici enflasyonu, İran savaşının şubat sonunda başlamasından bu yana ilk kez hız kaybetti.

Çin ÜFE'si, üç yılı aşkın süre devam eden düşüşün ardından petrol fiyatlarındaki savaş kaynaklı yükselişin etkisiyle mart ayında yeniden pozitif bölgeye geçmişti.

Tüketici enflasyonu yüzde 0,5’e geriledi Fiyatlardaki soğuma tüketici tarafında daha da belirgin.

Haziran ayında yüzde 1 olan yıllık tüketici enflasyonu temmuzda yüzde 0,5’e geriledi.

Gıda ve enerji gibi oynak kalemlerin dışarıda bırakıldığı çekirdek tüketici enflasyonu da yüzde 1’den yüzde 0,9’a düştü.

Veriler ilk bakışta küresel enerji şokunun Çin ekonomisi üzerindeki etkisinin hafiflediğini gösteriyor.

Ancak Çin açısından düşük enflasyonun farklı bir anlamı daha var.

Ülke, yakın zamana kadar tarihinin en uzun deflasyon dönemlerinden biriyle mücadele ediyordu. İran savaşının yarattığı petrol ve diğer emtia fiyatlarındaki artış bu tabloyu geçici olarak tersine çevirmişti.

Şimdi savaş kaynaklı maliyet baskılarının azalmasıyla birlikte Çin’in temel sorunu olan zayıf iç talep yeniden ön plana çıkıyor.

Fabrikalar maliyet artışını tüketiciye aktaramıyor Çin ekonomisinin temel problemlerinden biri hanehalkı tüketiminin yeterince güçlü olmaması.

Petrol, çip ve metal fiyatlarının küresel ölçekte yükselmesi fabrikaların üretim maliyetlerini artırmasına rağmen şirketler bu maliyetleri nihai tüketiciye tam olarak yansıtamıyor.

Bunun sonucunda sektörler arasında önemli bir kârlılık ayrışması ortaya çıktı.

Enerji ve hammadde üreticilerinin kârları yükselirken, tekstil ve hazır giyim gibi nihai tüketiciye yakın sektörlerde şirket kârları ciddi baskı altında kalıyor.

Bu durum Çin’deki enflasyon probleminin büyük ölçüde talep tarafındaki zayıflıktan kaynaklandığını gösteriyor.

Petrol şokunun etkisi azalıyor Haziran ve temmuz aylarında petrol fiyatlarında çok sert hareketler yaşanmasına rağmen ortalama enerji maliyetleri yılın önceki döneminde görülen zirvelerden gerilemeye başladı.

Bu da Çin’in üretici fiyatlarına yansıyor.

ABD Başkanı Donald Trump, İran ile Umman arasında Hürmüz Boğazı konusunda yürütülen görüşmelerin ilerlediğini açıklarken, Tahran da yeni deniz geçiş rotası üzerinde Umman ile anlaşmaya “çok yakın” olduğunu bildirdi.

Bununla birlikte İran, Hürmüz’ün tamamen açılması için ABD’nin kabul etmesini istediği yeni şartlar ortaya koyuyor.

Dolayısıyla enerji piyasalarındaki jeopolitik risk ortadan kalkmış değil.

Ancak petrol şokunun ilk dönemindeki kadar yoğun maliyet baskısı Çin ekonomisinde şimdilik görülmüyor.

Deflasyon endişesi yeniden gündeme gelebilir Ekonomistler uzun süredir Çin’de kalıcı deflasyonun ekonomik büyümeye zarar verebileceği konusunda uyarıyor.

Fiyatların düşeceği beklentisi tüketicilerin harcamalarını ertelemesine yol açabiliyor. Bu da şirketlerin gelirlerini ve kâr marjlarını aşağı çekerken yatırımların ve istihdamın zayıflamasına neden oluyor.

Bu nedenle Çin açısından hedef yalnızca enflasyonu düşük tutmak değil, ekonominin sağlıklı biçimde büyümesini sağlayacak ölçüde fiyat artışı yaratabilmek.

Temmuz verilerindeki yavaşlama, İran savaşının yarattığı enerji şoku ortadan kalktığında Çin’in yeniden çok düşük enflasyon veya deflasyon ortamına dönme ihtimalini gündeme getiriyor.

Domuz eti fiyatlarında düşüş yavaşladı Verinin ayrıntılarında ise bazı olumlu sinyaller bulunuyor.

Çin tüketim sepetinde önemli ağırlığa sahip domuz eti fiyatlarının yıllık düşüş hızı yavaşladı.

Bu gelişme, ülkedeki domuz yetiştiriciliği sektöründe uzun süredir devam eden arz fazlasının azalmaya başladığına işaret ediyor.

Buna karşılık turizm hizmetlerinin fiyatları geriledi.

Yerel basına göre yaz tatili dönemindeki yurtiçi turizm harcamaları beklentilerin altında kaldı. Otel ve uçak bileti fiyatlarının geçen yılın altında seyretmesi de tüketici talebindeki zayıflığın bir başka göstergesi oldu.

İç talep zayıf ama ihracat patlıyor Enflasyon rakamlarının verdiği zayıf iç talep mesajına karşılık Çin dış ticaretinde çok daha farklı bir tablo ortaya çıkıyor.

Temmuz ayında ülkenin ihracatı yıllık bazda yüzde 23,9 arttı.

Böylece ihracat artışı üst üste ikinci ay yüzde 20’nin üzerinde gerçekleşti.

İthalat ise yüzde 27,5 yükseldi.

Çin temmuz ayında 112,5 milyar dolarlık dış ticaret fazlası verdi ve mevcut eğilim korunursa yıllık ticaret fazlasının geçen yılki rekor seviyeyi aşması bekleniyor.

Üstelik güçlü dış ticaret performansı, büyük limanlarda tayfun ve aşırı yağışların yol açtığı aksamalara rağmen gerçekleşti.

YZ yatırımları Çin ihracatını taşıyor Dış ticaretteki güçlü performansın arkasındaki en önemli faktörlerden biri küresel YZ yatırım döngüsü.

Dünya genelinde veri merkezleri, yarı iletkenler, elektronik ekipman ve enerji altyapısına yapılan dev yatırımlar Çin’in teknoloji bağlantılı ihracatına güçlü talep yaratıyor.

Elektrikli araçlar ve diğer yeşil teknoloji ürünleri de ihracatı desteklemeye devam ediyor.

Böylece Çin ekonomisinde giderek belirginleşen iki farklı hikâye ortaya çıkıyor: İçeride tüketici talebi ve fiyatlar zayıf, dışarıda ise YZ ve ileri teknoloji talebi ihracatı güçlü tutuyor.

Bu ayrışma, Beijing'in ekonomi politikasındaki temel ikilemi de ortaya koyuyor.

Çin'in iki yüzlü ekonomik tablosu Temmuz verileri Çin ekonomisinin mevcut durumunu oldukça net özetliyor.

Bir tarafta İran savaşının yarattığı petrol şokunun azalması üretici maliyetlerini aşağı çekiyor. Bu gelişme şirketler açısından olumlu görünse de tüketici talebinin hâlâ yeterince güçlü olmaması, deflasyon tehlikesinin ortadan kalkmadığını gösteriyor.

Diğer tarafta Çin'in ihracat makinesi son derece güçlü çalışıyor.

YZ yatırımları, elektronik ürünler, elektrikli araçlar ve yeşil teknolojiler dış talebi desteklerken ihracat büyümenin temel motorlarından biri olmayı sürdürüyor.

Bu nedenle Çin ekonomisinin önümüzdeki dönemdeki temel sorusu petrol fiyatlarının düşüp düşmeyeceğinden çok, ihracattaki olağanüstü performansın zayıf iç talebi ne kadar süre telafi edebileceği olacak.

Eğer Hürmüz’de kalıcı bir anlaşma sağlanır ve petrol fiyatları daha da gerilerse Çin’de maliyet enflasyonu hızla düşebilir. Ancak Beijing iç tüketimi aynı anda canlandıramazsa, bu kez eski sorun yeniden kapıyı çalabilir: Deflasyon.

Bloomberg