Bloomberg: Fon skandalı finans bürokrasisinin zirvesine uzandı

BDDK Başkanı Kavcıoğlu istifasını istedi, üç üst düzey isim tutuklandı

Türkiye'de eylül ayında patlak veren fon skandalının etkileri finans sektörünün en üst kademelerine ulaştı. Bloomberg'in haberine göre BDDK Başkanı Şahap Kavcıoğlu, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'dan istifasını kabul etmesini istedi. Aynı gün eski Takasbank Genel Müdürü Yunus Arıncı, Adil Katılım Bankası'nın kurucularından Ali Paşlı ve OMG Capital Advisors Yönetim Kurulu Başkanı Ömer Murat Gülkan tutuklandı. Bank of America, krizin sistemik bir risk yaratmasını beklemese de güven kaybının ve ekonomik faaliyet üzerindeki olumsuz etkilerinin belirginleştiği uyarısında bulundu.

Bloomberg: Fon skandalı Türkiye'nin finans yönetimini sarsıyor

Türkiye'de yatırım fonları üzerinden gerçekleştirildiği iddia edilen piyasa manipülasyonlarına ilişkin soruşturma, finans sektörünün üst yönetim kademelerine kadar genişledi.

Bloomberg'in haberine göre, Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) Başkanı Şahap Kavcıoğlu çarşamba günü görevinden ayrılmak istediğini açıkladı.

Kavcıoğlu'nun açıklaması, soruşturma kapsamında üç üst düzey finans yöneticisinin daha tutuklandığı gün geldi.

Eylül ayında bazı yatırım fonlarının yatırımcıların geri ödeme taleplerini karşılayamamasıyla görünür hale gelen kriz, aradan geçen sürede Türkiye'nin sermaye piyasaları, finansal kurumları ve düzenleyici kuruluşları üzerinde ciddi etkiler yarattı.

Savcılık, bazı yatırım fonlarının görece az bilinen şirketlerin hisselerini satın alarak fiyatlarını yapay biçimde yükselttiği, ardından bu değerlemeler üzerinden işlem yaptığı iddialarını araştırıyor.

Soruşturma kapsamında çok sayıda finans yöneticisi ve kamu görevlisi hakkında işlem yapıldı.

Bloomberg'in aktardığı gelişmeler, krizin yalnızca fon yönetim şirketleriyle sınırlı kalmadığını, finansal sistemin denetiminden sorumlu kurumların yönetimlerine de uzandığını gösteriyor.

Şahap Kavcıoğlu istifasını Cumhurbaşkanı Erdoğan'a sundu

BDDK Başkanı Şahap Kavcıoğlu, X hesabından yaptığı açıklamayla Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'dan istifasını kabul etmesini istedi.

Bloomberg'in haberinin yayımlandığı sırada Erdoğan'ın bu talebi kabul edip etmediği henüz belli değildi.

Dolayısıyla Kavcıoğlu'nun istifa talebinin açıklanması, görevden ayrılma sürecinin tamamlandığı anlamına gelmiyor.

Daha önce Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Başkanlığı yapan Kavcıoğlu, 2023 yılından bu yana BDDK'nın başında bulunuyordu.

Fon soruşturmasında adı çeşitli iddialarla gündeme gelen Kavcıoğlu hakkında, Bloomberg'in aktardığı bilgilere göre herhangi bir suçlama yöneltilmiş değil.

BDDK ise haber kuruluşunun yorum talebine yanıt vermedi.

Kavcıoğlu'nun istifa talebi, aynı gün yerel basında yayımlanan ve fon skandalına ilişkin suçlamalara yanıt verdiği röportajın ardından geldi.

“BDDK'nın fon işiyle uzaktan yakından ilgisi yok”

Kavcıoğlu, Sözcü yazarı İsmail Saymaz'a verdiği röportajda BDDK'nın fon soruşturmasıyla bağlantılı olduğu yönündeki iddiaları reddetmişti.

Kurumun Türkiye'nin en saygın finansal kuruluşlarından biri olduğunu savunan Kavcıoğlu, yatırım fonlarının faaliyetlerinin bankacılık düzenleme ve denetleme kurumunun doğrudan sorumluluk alanında bulunmadığını söylemişti.

“BDDK'nın fon işiyle uzaktan yakından ilgisi yok.”

Kavcıoğlu, Tera ve Pusula bağlantılı şirket yöneticileriyle görüştüğünü kabul etmiş ancak bu temasların finansal sıkıntıların diğer kuruluşlara ve müşterilere yayılmasını önlemek amacıyla gerçekleştirildiğini savunmuştu.

Aynı röportajda, AK Partili Savcı Sayan'ın 35 milyar TL finansman karşılığında 20 milyar TL talep ettiği yönündeki iddiasını da reddetmişti.

Kavcıoğlu, Sayan hakkında suç duyurusunda bulunduğunu açıklamıştı.

Soruşturma kapsamında kendisine de sorular yöneltilip yöneltilmeyeceği sorusuna ise şu yanıtı vermişti:

“Bize de sorarlar, bizimle ilgili de başkalarıyla ilgili de.”

Bu açıklamalar ile istifa talebinin aynı gün gündeme gelmesi, BDDK'nın fon skandalındaki düzenleyici sorumluluklarına ilişkin tartışmaları yeniden öne çıkardı.

Ancak Kavcıoğlu hakkında resmi bir suçlama bulunmadığı özellikle belirtiliyor.

Eski Takasbank Genel Müdürü Yunus Arıncı tutuklandı

Anadolu Ajansı'nın aktardığına göre soruşturma kapsamında eski Takasbank Genel Müdürü Yunus Arıncı tutuklandı.

Arıncı, Türkiye'nin sermaye piyasalarında takas, saklama ve ilgili finansal altyapı hizmetlerini sağlayan Takasbank'ın yöneticiliğini yürütüyordu.

Bu ayın başında görevinden ayrılan Arıncı'nın tutuklanması, soruşturmanın sermaye piyasalarının temel altyapı kurumlarına kadar uzandığını ortaya koydu.

Takasbank, Borsa İstanbul'da gerçekleştirilen işlemlerin takası ve sermaye piyasası varlıklarının saklanması açısından önemli bir konumda bulunuyor.

Fon skandalında yatırım fonlarının varlıkları, takas işlemleri ve finansman ilişkileri tartışma konusu olmuştu.

Arıncı'nın hangi somut suçlamalarla tutuklandığı Anadolu Ajansı'nın aktardığı haberde belirtilmedi.

Takasbank da Bloomberg'in yorum talebine yanıt vermedi.

Adil Katılım Bankası'nın kurucularından Ali Paşlı da tutuklandı

Soruşturma kapsamında tutuklanan bir diğer isim, dijital katılım bankacılığı alanında faaliyet gösteren Adil Katılım Bankası'nın kurucularından Ali Paşlı oldu.

Katılım bankaları, faizsiz finans ilkelerine dayanan bankacılık ürünleri sunuyor.

Paşlı'nın tutuklanması, fon skandalı soruşturmasının portföy yönetim şirketlerinin ötesinde bankacılık sektöründeki bazı isimleri de kapsadığını gösterdi.

Ancak Anadolu Ajansı'nın haberinde Paşlı'ya yöneltilen suçlamaların ayrıntıları paylaşılmadı.

Bu nedenle tutuklama kararından hareketle Paşlı'nın hangi işlemler nedeniyle soruşturmaya dahil edildiğine ilişkin kesin bir değerlendirme yapmak mümkün değil.

Adil Katılım Bankası da Bloomberg'in konuya ilişkin sorularını yanıtlamadı.

OMG Capital Başkanı Ömer Murat Gülkan tutuklandı

Tutuklanan üçüncü isim ise OMG Capital Advisors Yönetim Kurulu Başkanı Ömer Murat Gülkan oldu.

Gülkan'ın tutuklanması, soruşturmadaki dikkat çekici gelişmelerden biri olarak öne çıktı.

Bloomberg'in haberine göre Gülkan, fon piyasasındaki şüpheli manipülasyon iddialarına karşı kamuoyu önünde eleştiriler yönelten isimler arasında bulunuyordu.

Buna rağmen soruşturma kapsamında tutuklandı.

Anadolu Ajansı'nın aktardığı bilgilerde Gülkan hakkındaki somut suçlamalar açıklanmadı.

OMG Capital Advisors da Bloomberg'in yorum talebine yanıt vermedi.

Tutuklama kararı, Gülkan'ın suçlu bulunduğu anlamına gelmiyor. Soruşturmanın ilerleyen aşamalarında kendisine yöneltilen suçlamaların ve delillerin açıklığa kavuşması bekleniyor.

Soruşturma siyasetçilere ve üst düzey düzenleyicilere uzandı

Bloomberg, son haftalarda fon soruşturmasının siyasetçiler ve üst düzey finans bürokratlarını da kapsayacak şekilde genişlediğini bildirdi.

Habere göre soruşturma kapsamında tutuklananlar arasında şu görevlerde bulunan kişiler de yer alıyor:

• AK Parti'nin genel başkan yardımcılarından biri.

• Borsa İstanbul'un üst düzey yöneticisi.

• BDDK başkan yardımcısı.

• Eski Takasbank Genel Müdürü Yunus Arıncı.

• Adil Katılım Bankası'nın kurucularından Ali Paşlı.

• OMG Capital Advisors Başkanı Ömer Murat Gülkan.

Haberde, soruşturmanın finansal piyasaların farklı kademelerinde görev yapan kişilere uzandığı vurgulandı.

Adalet Bakanı Akın Gürlek de geçen hafta yaptığı açıklamada soruşturma kapsamında organize bir suç ağı tespit edildiğini ileri sürmüştü.

Gürlek, söz konusu ağın piyasa manipülasyonu faaliyetlerinde bulunduğunu ve bağlantılarının finans bürokrasisinin üst kademelerine kadar uzandığını söylemişti.

Bakanın açıklamaları, soruşturma makamlarının iddialarını yansıtıyor. İlgili kişilerin hukuki sorumluluklarının belirlenmesi ise yargı sürecine bağlı.

Fon skandalı nasıl başladı?

Türkiye'de fon skandalı, eylül ayının ortalarında bazı büyük portföy yönetim şirketlerinin yatırımcıların geri ödeme taleplerini karşılayamamasıyla görünür hale geldi.

Savcılık soruşturmasına göre bazı yatırım fonları, Borsa İstanbul'da işlem gören ve piyasa derinliği sınırlı şirketlerin hisselerini yoğun biçimde satın aldı.

Bu işlemler sonucunda bazı hisselerin fiyatlarının yapay biçimde yükseltildiği iddia ediliyor.

Hisse fiyatlarındaki artışlar, ilgili fonların portföy değerlerine de yansıdı.

Ancak yatırımcıların fonlardan çıkmak istemesi ve piyasa koşullarının değişmesiyle birlikte, söz konusu varlıkların kayıtlarda görünen değerlerinden nakde çevrilmesi güçleşti.

Bazı fonların geri ödeme taleplerini karşılayamaması üzerine düzenleyici kurumlar müdahale etti.

Yetkililer, toplam 131 yatırım fonunun tasfiyesine karar verdi.

Bloomberg'in haberine göre krizden yaklaşık 500 bin yatırımcı etkilendi.

Adalet Bakanı Akın Gürlek, soruşturmaya konu işlemleri daha önce saadet zincirine benzeyen bir yapı olarak nitelendirmişti.

Ancak soruşturmanın kapsamındaki bütün fonların aynı yöntemle yönetildiği veya bütün yatırımcı kayıplarının aynı işlemlerden kaynaklandığı sonucuna varmak mümkün değil.

Borsa İstanbul'da iki ayda yüzde 25'i aşan kayıp

Fon skandalı, Borsa İstanbul'da da sert fiyat hareketlerine yol açtı.

Bloomberg'in aktardığı verilere göre BIST Tüm Endeksi, iki aylık dönemde yüzde 25'in üzerinde değer kaybetti.

Fonların portföylerinde bulunan hisselerin satılması ve yatırımcıların riskli varlıklardan uzaklaşması, piyasadaki baskıyı artırdı.

Özellikle likiditesi sınırlı hisselerde satışların fiyatlar üzerindeki etkisi daha belirgin hale geldi.

Fonların tasfiye edilmesi, portföylerdeki varlıkların nakde çevrilmesi ve yatırımcılara geri ödeme yapılması süreçleri de piyasa açısından önem taşıyor.

Bu gelişmeler yalnızca doğrudan fon yatırımcılarını değil, Borsa İstanbul'daki diğer yatırımcıları da etkileyebilecek fiyat hareketleri yarattı.

Bununla birlikte borsa endeksindeki toplam düşüşün tamamını doğrudan fon skandalına bağlamak mümkün değil. Aynı dönemde genel piyasa koşulları da hisse fiyatları üzerinde etkili olmuş olabilir.

Bank of America: Sistemik risk beklemiyoruz ama güven kaybı belirginleşiyor

Fon skandalının ekonomik etkilerine ilişkin değerlendirmeler de giderek önem kazanıyor.

Bank of America Securities ekonomistleri, salı günü yayımladıkları raporda krizin sistemik bir finansal riske dönüşmesini beklemediklerini belirtti.

Ancak banka, güven kaybının ve ekonomik faaliyet üzerindeki olumsuz etkilerin daha görünür hale geldiği uyarısında bulundu.

BofA ekonomistlerine göre fon krizi, zaten yavaşlamakta olan iç talep üzerinde ilave baskı yaratıyor.

Türkiye'de sıkı finansal koşullar kredi büyümesini sınırlandırırken, fon skandalının yarattığı belirsizlik de ekonomik faaliyet üzerinde olumsuz etkiler oluşturuyor.

Banka, fon krizinin finansal sistemin bütününü tehdit eden bir sorun olarak değerlendirilmemesi gerektiğini belirtmekle birlikte, reel ekonomi üzerindeki dolaylı sonuçlarına dikkat çekti.

Bu değerlendirme, skandalın yalnızca sermaye piyasalarındaki yatırımcı kayıplarıyla sınırlı kalmadığını gösteriyor.

Finansal güvenin zayıflaması, tasarruf ve yatırım kararları üzerinden ekonomik faaliyetleri de etkileyebiliyor.

BVeri: Güvenin yeniden sağlanması için denetim sistemi de değişmeli

BVeri danışmanlık şirketinin kurucusu Banu Kıvcı Tokalı, Bloomberg'e yaptığı değerlendirmede fon krizinin çözümünün yalnızca suçlanan kişilere yönelik idari ve hukuki işlemlerle sınırlı tutulamayacağını söyledi.

Tokalı'ya göre finansal piyasalara kalıcı güvenin yeniden kazandırılması için düzenleyici ve denetleyici çerçevenin de ele alınması gerekiyor.

“Fon krizinin çözümü, yalnızca krizden sorumlu piyasa katılımcılarına yönelik idari ve hukuki işlemlerle sınırlı değil. Güvenin kalıcı biçimde yeniden sağlanması için sektörün düzenleme ve denetim çerçevesini de kapsıyor.”

Bu değerlendirme, fon skandalının ardından Türkiye'deki finansal gözetim mekanizmalarının etkinliğine ilişkin tartışmalara dikkat çekiyor.

Soruşturma kapsamında kişisel sorumlulukların belirlenmesi ile benzer olayların tekrarlanmasını önleyecek kurumsal düzenlemeler yapılması, birbirinden ayrı ancak bağlantılı başlıklar olarak öne çıkıyor.

Uyarılar neden dikkate alınmadı?

Bloomberg'in haberinde, fon skandalından aylar önce piyasalardaki olağan dışı hareketlere ilişkin uyarılar yapıldığı da belirtildi.

Habere göre borsa müfettişleri, çeşitli dönemlerde şüpheli fiyat hareketlerine dikkat çekmişti.

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek de geçen yılın sonlarında yaptığı bir konuşmada piyasadaki olağan dışı hareketleri gündeme getirmişti.

Buna rağmen skandalın eylül ayında geniş çaplı bir krize dönüşmesi, erken uyarıların neden yeterli sonuç vermediği sorusunu ortaya çıkardı.

Bloomberg'e konuşan Macro Hive Strateji Başkanı Simon Quijano-Evans, finansal risklerin kamuoyunda özgürce tartışılabilmesinin önemine dikkat çekti.

Quijano-Evans'a göre yaşananların boyutu, analistlerin ve medya kuruluşlarının riskleri ortaya çıkmadan önce dile getirebilmesinin ne kadar önemli olduğunu gösteriyor.

“Gördükleri risklere dikkat çektikleri için olumsuz sonuçlarla karşılaşmaktan korkmamalılar.”

Quijano-Evans, böyle bir ortamın yeterince oluşmamasının krizin yıllar içinde herkesin gözü önünde büyümesine imkân vermiş olabileceğini savundu.

Finansal güvenin yeniden inşası gündemde

Bloomberg'in haberinde aktarılan son gelişmeler, fon skandalının Türkiye'nin finansal sisteminde geniş kapsamlı sonuçlar doğurmaya devam ettiğini gösteriyor.

BDDK Başkanı Şahap Kavcıoğlu'nun istifa talebi, eski Takasbank Genel Müdürü Yunus Arıncı ve diğer üst düzey finans yöneticilerinin tutuklanması, soruşturmanın ulaştığı kurumsal boyutu ortaya koyuyor.

Diğer taraftan yatırım fonlarının tasfiyesi, borsadaki kayıplar ve yatırımcıların geri ödeme süreçleri de devam eden sorunlar arasında bulunuyor.

Bank of America'nın değerlendirmesi, krizin sistemik risk yaratmasının beklenmediğini ancak ekonomik faaliyet ve güven üzerinde baskı oluşturduğunu gösteriyor.

Güldem Atabay ve Atilla Yeşilada tarafından kaleme alınan GADT Raporlarına abone olmak ister misiniz?

Bize e-mail atın: istanbulanalytics@gmail com

Raporlar ücretlidir, yatırım önerisi içermez.