Bloomberg’den ABD’ye tahvil faizi uyarısı: Felaketin eşiğinde

ABD’de uzun vadeli tahvil faizlerinin yükselişi kamu borcunun sürdürülebilirliğine ilişkin endişeleri büyütüyor. Bloomberg Opinion’a göre, federal hükümetin yıllık net faiz ödemelerinin 1 trilyon dolara ulaşması ve 10 yıllık tahvil faizinin %5’i aşması, borç-faiz sarmalını tehlikeli bir noktaya taşıyor. Washington’ın mali disiplin için zamanı hızla daralıyor.

Küresel tahvil piyasalarında uzun vadeli faizlerin yükselmesi yalnızca ABD’ye özgü değil. Ancak Bloomberg Opinion’a göre sorunun merkezinde giderek bozulan kamu maliyesi bulunurken, bu konuda en büyük risklerden biri ABD’de birikiyor.

ABD ekonomisi tam istihdama yakın koşullarda çalışmasına rağmen federal bütçe açığı GSYH’nin yaklaşık %6’sı düzeyinde.

Daha da önemlisi, federal hükümetin net faiz ödemeleri yıllık 1 trilyon dolara ulaşmış durumda. Bu rakam hükümetin yaptığı toplam borçlanmanın yaklaşık yarısına karşılık geliyor.

Bu nedenle tahvil faizlerindeki her yeni yükseliş, bütçe açığını büyüterek daha fazla borçlanmayı gerekli hale getirebilir.

Tehlikeli döngü: Faiz yükseliyor, borç artıyor

Bloomberg’in dikkat çektiği temel risk, ABD’nin kendi kendini besleyen bir borç-faiz sarmalına girmesi.

Mekanizma oldukça basit:

Tahvil faizleri yükseldikçe hükümetin borçlanma maliyeti artıyor. Faiz harcamalarındaki yükseliş bütçe açığını büyütüyor. Daha büyük açık daha fazla Hazine tahvili ihracını gerektiriyor. Artan tahvil arzı ve mali sürdürülebilirlik endişeleri ise faizleri daha da yukarı itiyor.

Böylece yüksek faiz ile artan kamu borcu birbirini besleyen bir döngü oluşturuyor.

Kongre Bütçe Ofisi’nin (CBO) mevcut politikaların devamını esas alan son projeksiyonlarına göre, kamunun net borcu bu yıl GSYH’nin %101’i düzeyindeyken 2056 yılında %175’in üzerine çıkabilir.

Üstelik bu tahmin oldukça iyimser varsayımlara dayanıyor.

Projeksiyonlarda ciddi bir resesyon yaşanmayacağı ve ABD 10 yıllık tahvil faizinin %4,5’in altında kalacağı varsayılıyor.

Oysa 10 yıllık tahvil faizi geçen ay %5’i aştı.

Bloomberg’e göre her faiz artışı kamu maliyesi görünümünü biraz daha bozuyor; bozulan mali görünüm ise tahvil faizleri üzerinde yeni yukarı yönlü baskı yaratıyor.

ABD borç sarmalına mı giriyor?

Bloomberg Opinion’a göre mevcut dinamik açık biçimde sürdürülemez.

Asıl soru ise borç sarmalının başlayıp başlamadığı ve eğer başladıysa hâlâ kontrol altına alınıp alınamayacağı.

En arzu edilen çözüm kuşkusuz daha hızlı ekonomik büyüme.

Daha büyük ve daha zengin bir ekonomi daha yüksek kamu borcunu taşıyabilir. Ancak hükümetlerin yalnızca politika tercihleriyle istedikleri ölçüde büyüme yaratamadıkları geçmişte defalarca görüldü.

Üstelik kamu maliyesi kritik derecede kırılgan hale geldikten sonra normal koşullarda büyümeyi destekleyebilecek politikalar bile ters etki yaratabilir.

Altyapı yatırımları veya şirket yatırımlarını ve işgücü arzını teşvik edecek vergi indirimleri uzun vadede büyümeyi artırabilir. Ancak kısa vadede bunların tamamı kamu borçlanmasını yükseltebilir.

Eğer bir borç sarmalı zaten oluşmaya başladıysa, bu tür politikalar sorunu çözmek yerine hızlandırabilir.

Sert kemer sıkma da çözüm olmayabilir

Bununla birlikte Bloomberg, çok hızlı bir mali sıkılaştırmanın da önemli riskler taşıdığı uyarısında bulunuyor.

Washington’ın aniden sert bir kemer sıkma programına yönelmesi ekonomik büyümeyi ciddi biçimde yavaşlatabilir. Bu durumda kamu borcunun GSYH’ye oranı beklenen ölçüde düşmeyebilir, hatta ekonomik daralma nedeniyle mali görünüm daha da kötüleşebilir.

Bu nedenle gerekli olan, ani ve sert bir mali konsolidasyon yerine kademeli bütçe disiplini.

Ancak bunun borç sarmalı başladıktan sonra değil, önce yapılması gerekiyor.

Bloomberg’e göre ABD’nin karşı karşıya olduğu temel problem tam da burada: Zaman hızla tükeniyor.

YZ ABD'yi kurtarabilir mi?

Daha iyimser senaryoda çözüm YZ (yapay zekâ) kaynaklı verimlilik artışından gelebilir.

YZ ekonomide güçlü bir verimlilik sıçraması yaratırsa, ABD ekonomisinin büyüme potansiyeli ve dolayısıyla daha yüksek kamu borcunu taşıma kapasitesi artabilir.

Bloomberg Economics, YZ’nin ABD verimliliğini resmi istatistiklerde görülenden daha fazla artırmış olabileceğini hesaplıyor.

Ancak bu senaryonun da önemli riskleri bulunuyor.

YZ’nin ekonomik etkisi ne kadar büyük olursa işgücü piyasasında yaratabileceği dönüşüm de o kadar sert olabilir. Teknolojinin bazı işlerin ortadan kalkmasına neden olması işsizliği artırabilir ve hükümet üzerindeki sosyal harcama baskısını yükseltebilir.

Bunun yanında YZ yatırımlarına yönelik olağanüstü sermaye akışı bir yatırım balonu yaratmış olabilir.

Bu balonun sönmesi, hatta daha kötü senaryoda patlaması halinde ekonomik büyüme kısa vadede sert biçimde yavaşlayabilir.

Böyle bir şok, zaten kırılgan hale gelen kamu maliyesi açısından çok daha ciddi sonuçlar yaratabilir.

Bloomberg: Kriz çok uzakta olmayabilir

Bloomberg Opinion’ın uyarısı oldukça sert.

Washington kamu borcu sorununu ertelemeye devam ederse, bugün hâlâ uygulanabilecek kademeli ve kontrollü mali disiplin politikalarının ileride yeterli olmama riski var.

Bu durumda piyasaların zorladığı çok daha hızlı ve acı verici önlemler gündeme gelebilir.

Bloomberg’e göre böyle bir krizin sanıldığı kadar uzakta olmayabileceği ihtimali artık göz ardı edilmemeli.

ABD tahvil piyasasındaki son hareketler bu nedenle yalnızca Fed politikası veya enflasyon beklentileri üzerinden okunmamalı.

Uzun vadeli faizlerin yükselişinin arkasında giderek daha fazla ABD kamu borcunun sürdürülebilirliği ve Washington’ın mali disiplin eksikliği bulunuyor.

Eğer bu sorun çözülmezse, yükselen tahvil faizleri bütçe açığını büyütürken artan borçlanma ihtiyacı da faizleri daha yukarı taşıyabilir.

Ve Bloomberg’in asıl uyarısı tam olarak bu: ABD henüz mali bir krizde olmayabilir, ancak borç-faiz sarmalını durdurmak için sahip olduğu zaman hızla azalıyor.