Big Mac Endeksi'nde Türkiye 25 yılın zirvesinde

Hayat pahalılığı küresel ortalamanın üzerine çıktı Özet: Eski TCMB Başekonomisti Prof. Dr. Hakan Kara'nın paylaştığı Big Mac verileri, Türkiye'nin dolar bazında son 25 yılın en pahalı dönemine ulaştığını gösteriyor. The Economist'in verilerine göre Türkiye'de Big Mac fiyatı dünya ortalamasının belirgin şekilde üzerine çıkarken, ekonomistler bunu yüksek enflasyonun döviz kurunu geride bırakmasının bir göstergesi olarak değerlendiriyor.

Türkiye'de son yıllarda hızla yükselen gıda ve hizmet fiyatları, uluslararası fiyat karşılaştırmalarının en bilinen göstergelerinden biri olan Big Mac Endeksi'ne de yansıdı.

Bilkent Üniversitesi öğretim üyesi ve eski Merkez Bankası Başekonomisti Prof. Dr. Hakan Kara'nın paylaştığı grafiğe göre, Türkiye'de Big Mac fiyatı dünya ortalamasına kıyasla son 25 yılın en yüksek seviyesine ulaştı. Kara, "Big Mac sandviç fiyatlarına göre Türkiye, dünyaya kıyasla son 25 yılın en pahalı noktasında" değerlendirmesinde bulundu.

Dünya ortalamasını belirgin şekilde aştı The Economist'in Big Mac verilerine dayanan grafikte, Türkiye'deki Big Mac'in dolar cinsinden fiyatı Temmuz 2026 itibarıyla yaklaşık 6,8 dolar seviyesine yükselirken, dünya ortalaması yaklaşık 5 dolar civarında bulunuyor.

Böylece Türkiye'deki fiyat, küresel ortalamanın yaklaşık yüzde 35-40 üzerine çıkmış durumda. Veriler, özellikle 2023 sonrasında Türkiye ile dünya ortalaması arasındaki makasın hızla açıldığını ortaya koyuyor.

Ucuz Türkiye dönemi tersine döndü Grafik, birkaç yıl öncesine kadar tamamen farklı bir tabloya işaret ediyor.

2018-2021 döneminde TL'deki sert değer kaybı nedeniyle Türkiye'de Big Mac'in dolar bazındaki fiyatı 2 doların altına kadar gerilemiş, dünya ortalamasının oldukça altında kalmıştı.

Ancak sonraki dönemde yüksek enflasyonun döviz kurundaki artışı aşmasıyla birlikte tablo tersine döndü.

2022 sonrasında fiyatlar hızla yükseldi.2023'te dünya ortalamasına yaklaştı.2024'ten itibaren küresel ortalamanın üzerine çıktı.2026'da ise son 25 yılın en yüksek göreli seviyesine ulaştı.

Neden pahalılaştı?

Ekonomistler, dolar bazında yaşanan bu yükselişi yalnızca kur hareketleriyle açıklamıyor.

Son yıllarda; gıda fiyatlarındaki artış,kira ve enerji maliyetleri,işçilik giderleri,lojistik ve işletme maliyetleri,döviz kurunun enflasyonun gerisinde kalması, Türkiye'deki ürün ve hizmetlerin yabancı para cinsinden de pahalılaşmasına yol açtı. Bu nedenle Türkiye, geçmişte sahip olduğu "dolar bazında ucuz ülke" avantajını önemli ölçüde kaybetmiş görünüyor.

Big Mac Endeksi neyi gösteriyor?

1986'dan bu yana The Economist tarafından yayımlanan Big Mac Endeksi, farklı ülkelerde aynı ürünün fiyatını karşılaştırarak para birimlerinin satın alma gücü hakkında fikir vermeyi amaçlıyor.

Endeks tek başına enflasyonu veya refah düzeyini ölçmüyor. Vergi sistemi, kira maliyetleri, ücretler, şirketlerin fiyatlandırma stratejileri ve rekabet koşulları da fiyatları etkiliyor. Buna rağmen, ülkeler arasındaki göreli fiyat düzeylerini karşılaştırmak için en yaygın kullanılan göstergelerden biri olmayı sürdürüyor.

Sonuç Big Mac Endeksi'nin işaret ettiği tablo, Türkiye'de son yıllarda yaşanan fiyat artışlarının yalnızca TL bazında değil, dolar bazında da belirgin hale geldiğini gösteriyor. Bu durum, yüksek enflasyon karşısında döviz kurunun daha sınırlı yükseldiği mevcut ekonomik görünümün bir sonucu olarak değerlendiriliyor. Her ne kadar Big Mac Endeksi kapsamlı bir hayat pahalılığı ölçütü olmasa da, Türkiye'nin uluslararası fiyat seviyesindeki değişimi göstermesi açısından dikkat çekici bir referans niteliği taşıyor.

Kaynak: KARAR