Bessent’in “büyük banka” bilmecesi çözüldü: Hedef Türk bankası değil VTB çıktı

ABD Hazine Bakanı Scott Bessent’in günler öncesinden duyurduğu İran yaptırımlarının hedefindeki “büyük banka” belli oldu. Washington, İran’ın yaptırımları aşmasına yardımcı olmakla suçladığı Rusya’nın en büyük bankalarından VTB’ye yeni İran yaptırımları uyguladı. Açıklama öncesinde ise Türkiye’de sosyal medyada hedefin büyük bir Türk bankası olabileceği yönünde yoğun spekülasyon yaşanmıştı.

ABD Hazine Bakanlığı Yabancı Varlıklar Kontrol Ofisi (OFAC), Rus VTB Bank’ı İran’ın finans sektöründe faaliyet gösterdiği gerekçesiyle Başkanlık Kararnamesi 13902 kapsamında yaptırım listesine aldı.

Böylece Washington’un İran’ın uluslararası finans sistemine erişimini kesmeyi amaçlayan Operation Economic Outcast kampanyası, Rusya’nın en büyük finans kuruluşlarından birine kadar genişledi.

Türkiye neden tedirgin oldu?

Bessent 10 Eylül’de Washington’un pazartesi günü adını açıklamadığı bir “büyük bankaya” yaptırım uygulayacağını söylemişti.

Bu açıklama Türkiye’de özellikle sosyal medyada hedefin bir Türk bankası olabileceği yönünde spekülasyona neden oldu.

Endişenin temelinde zamanlama vardı.

ABD yalnızca birkaç gün önce, 4 Eylül’de Türkiye merkezli Golden Global Yatırım Bankası ve iki iştirakini İran Devrim Muhafızları Kudüs Gücü adına işlemler gerçekleştirdiği iddiasıyla yaptırım listesine almıştı. Golden Global suçlamaları reddetmişti.

Bessent de bu kararın ardından finans kuruluşlarına sert bir mesaj göndererek, “Kim olduğunuzu biliyoruz, nerede olduğunuzu biliyoruz” ifadelerini kullanmıştı.

Ardından 10 Eylül’de yeni hedefin “büyük bir banka” olacağını açıklaması, Golden Global operasyonunun Türkiye’deki daha büyük bankalara genişleyebileceği yorumlarını beraberinde getirdi.

Ancak pazartesi günü açıklanan yaptırım kararıyla hedefin bir Türk bankası değil, Rus VTB olduğu ortaya çıktı.

ABD: VTB İran için milyarlarca dolarlık sistem kurdu

ABD Hazine Bakanlığı’na göre VTB son üç yılda yaptırım altındaki İranlı finans kuruluşlarıyla muhabir banka ilişkileri kurdu.

Washington ayrıca bankanın dondurulmuş İran varlıklarından milyarlarca doların transfer edilmesine yönelik çalışmalar yürüttüğünü ve Rusya-İran ticaretini artırmak amacıyla ruble ve İran riyali cinsinden hesaplara dayanan bir ödeme sistemi oluşturduğunu ileri sürdü.

VTB, 2023 yılında İran’da temsilcilik açan ilk Rus bankası olmuştu. Banka o dönemde Tahran’daki yapılanmanın tam teşekküllü bir şube değil temsilcilik olduğunu vurgulamıştı.

ABD Hazine Bakanlığı ise VTB’nin Ocak 2025’ten itibaren İran’daki faaliyetlerini genişletmek için yeni adımlar attığını öne sürdü.

VTB zaten ABD yaptırımları altındaydı

VTB açısından ABD yaptırımları yeni değil.

Banka, Rusya’nın Ukrayna’daki faaliyetleri nedeniyle 2014’te sektörel yaptırımlara tabi tutulmuş, Şubat 2022’de Rusya’nın Ukrayna’yı işgalinin ardından OFAC tarafından tamamen bloke edilmişti.

Yeni kararın farkı, VTB’nin bu kez İran finans sektörüyle bağlantılı faaliyetleri nedeniyle ayrıca yaptırım kapsamına alınması.

Bu durum VTB ile belirli işlemleri sürdüren üçüncü ülke finans kuruluşları açısından da ek yaptırım riski yaratıyor.

ABD Hazine Bakanlığı, VTB ile ilişkilerini sürdüren yabancı finans kuruluşlarına bu bağlantıları kesmeleri çağrısında bulundu.

Bessent’in “Ekonomik D-Day” kampanyası genişliyor

Bessent, 24 Ağustos’ta başlattığı Operation Economic Outcast kampanyasını İran'ın kalan uluslararası finans kanallarını kesmeyi amaçlayan ekonomik bir “D-Day” olarak tanımlamıştı.

Strateji yalnızca İranlı kuruluşları hedef almıyor. Washington, Tahran ile çalışmaya devam eden yabancı şirket ve finans kuruluşlarını da ABD piyasasına ve finans sistemine erişimlerini kaybetmekle tehdit ediyor.

Türkiye’de Golden Global ve iştiraklerine yönelik yaptırımların ardından, Mısır merkezli Banque Misr’in Birleşik Arap Emirlikleri operasyonları da ABD makamlarının hedefi olmuştu.

Şimdi VTB’nin listeye eklenmesi, Washington’un İran’ın yaptırımları aşmak için kullandığını öne sürdüğü Türkiye, Körfez ülkeleri ve Rusya merkezli finans kanallarına yönelik baskıyı genişletmeye devam ettiğini gösteriyor.

Bessent’in “büyük banka” uyarısının VTB ile sonuçlanması Türkiye’deki kısa vadeli endişeyi ortadan kaldırsa da ABD’nin yabancı finans kuruluşlarına verdiği mesaj değişmedi: İran ile bağlantılı işlemler üçüncü ülke bankaları açısından giderek daha yüksek yaptırım riski taşıyor.

İran International