Bankalar ve petrol devleri hedefte: İngiltere 6,3 milyar dolarlık açığı olağanüstü vergiyle kapatacak

İngiltere Hazine Bakanı John Healey, ilk bütçesinde bankalar ve petrol şirketlerine olağanüstü vergi koymayı değerlendiriyor. Hazine Bakanlığı, bireylerden doğrudan vergi artışı yapmadan kamu maliyesindeki 4,7 milyar sterlinlik (6,3 milyar dolar) açığı kapatmanın yollarını arıyor.

Daily Telegraph’ın bildirdiğine göre Hazine yetkilileri, İngiltere devlet tahvili getirilerinin yükselmesi ve ABD-İran savaşı nedeniyle zarar gören mali manevra alanını artırmak için bu iki politikayı tartışıyor.

Healey’nin önümüzdeki ay sunacağı bütçenin sınırlı değişiklikler içermesi, kaçınılmaz vergi artışlarının ise önceki Hazine Bakanı Rachel Reeves’in uyguladıklarından çok daha düşük tutulması bekleniyor.

Yetkililer, bireysel vergi mükelleflerini koruyarak şirketlere vergi artırmanın hükümete ek mali alan sağlayabileceğini ve savunma ile diğer öncelikler için birkaç milyar sterlin toplayabileceğini düşünüyor.

Büyük kârlar elde eden bankalara vergi artırmak, Başbakan Andy Burnham ve Hazine Bakanı’nın göz ardı etmesinin zor olduğu seçeneklerden biri. Bloomberg’e konuşan bir hükümet yetkilisi bunu “kolay toplanabilecek düşük asılı meyve” olarak tanımladı.

“Devlet daireleri arasında iç savaş”

Hazine yetkilileri ABD-İran savaşının ekonomi üzerindeki etkilerini izliyor. British Petroleum’un (BP) Nisan-Haziran döneminde kârının petrol fiyatlarındaki artışla iki katından fazla arttığını fark ettiler. Bu durum bazı yetkilileri fosil yakıt şirketlerinin olağanüstü kâr vergisini artırmayı önermeye yöneltti.

Değerlendirilen seçenekler arasında, Rusya-Ukrayna savaşının başlamasından bu yana petrol ve gaz şirketlerine uygulanan vergiye benzer şekilde bankaların kârlarına geçici vergi koymak da var.

Healey, petrol ve gaz sektörüne uygulanan olağanüstü vergiyi Mart 2030’un ötesine uzatabilir ve oranını yükseltebilir.

Vergi tartışmaları, Burnham hükümetinin borçlu Thames Water’ı kurtarmak için müdahale planından vazgeçmesinin ardından geldi. Şirketin kamulaştırılması hükümetin ilk haftasındaki önceliklerden biriydi.

Tartışmalara hâkim bir kaynak, gazeteye Başbakanlığın Hazine Bakanlığı ile açık görüşmelerden sonra plandan vazgeçtiğini söyledi. Kaynak, Hazine’nin mevcut fonların sınırlı olduğu ve vergi mükellefi paralarının harcanmasında temkinli olunması gerektiği konusundaki duruşunun değişmediğini ekledi.

Kaynak, hesapları dengelemek zorunda olanlarla siyasi söylem arasında “devlet daireleri arasında iç savaş” olduğunu belirtti.

Su sektörünün büyük yatırımlara ihtiyaç duyduğunu ve ciddi operasyonel baskılar altında olduğunu, ancak Hazine’nin vergi mükellefi parası aktarmanın kaynakların iyi kullanımı olmadığını ve çok riskli bir yatırım olduğunu düşündüğünü söyledi.

Hazine kaynakları Thames Water konusundaki anlaşmazlığın Başbakanlıkla “savaş” olarak tanımlanmasını reddetti ve görüşmelerin “iyi işleyen bir hükümeti” yansıttığını belirtti.

Hükümet sözcüsü, Burnham’ın kamu hizmeti şirketlerini daha güçlü kamu denetimine tabi tutma tutumunun değişmediğini, hükümetin bu şirketler üzerinde kamu kontrolünü artırma ve faturaları mümkün olduğunca düşük tutma yollarını araştırdığını söyledi.

Bankalara ek vergi uyarısı

Finans sektöründe İngiliz bankacılık sektörünü temsil eden UK Finance, Healey’yi bankalara ek vergi koymaması konusunda uyardı. Bunun Londra’dan yatırım kaçışına yol açabileceğini belirtti.

Hazine Bakanı’na gönderilen mektupta sektör, yeni bir verginin endüstriye “zararlı bir darbe” olacağını söyledi.

Hazine yetkilileri, hükümetin büyüme hedefleri ile sorumlu maliye politikası arasında uygun dengeyi sağlamak için bankalara uygulanan vergileri gözden geçirmeye devam ettiğini belirtti.

UK Finance’e göre İngiliz bankaları zaten dünyanın en yüksek vergi oranlarından birini, yaklaşık yüzde 47’yi ödüyor.

Kuruluş, bankacılık sektörünün ekonomik üretimin her 25 sterlininden 1 sterlinden fazlasını (1,3 dolar) katkıda bulunduğunu, İngiltere’nin vergi ortamının bankaların yatırım, sermaye tahsisi ve istihdam kararlarını önemli ölçüde etkilediğini vurguladı.

JPMorgan CEO’su Jamie Dimon da Healey’yi İngiliz bankalarına vergi artırmanın çalışanların yurt dışına taşınmasına yol açabileceği konusunda uyardı.

Eski NatWest başkanı Sir Howard Davies de adımın bankacılık faaliyetlerini İngiltere dışına itebileceği uyarısında bulundu.

İngiltere’nin en büyük dört bankası geçen yıl ekonominin geri kalanından çok daha iyi performans gösterdi. 2026’nın ilk yarısında kârları bir önceki yılın aynı dönemine göre ortalama yüzde 21 arttı.

Enerji kâr vergisi

Resmi adı “Enerji Kâr Vergisi” olan petrol ve gaz sektörü vergisi, Mayıs 2022’de uygulanmaya başladığından bu yana 9,1 milyar sterlin (12,33 milyar dolar) topladı.

Bağımsız İngiliz Arama Şirketleri Derneği Başkanı Robin Allan, verginin uzatılmasının veya artırılmasının “ekonomik bir çılgınlık” olacağı uyarısında bulundu. Bunun zaten kırılgan olan yerli petrol ve gaz sektörüne daha fazla zarar vereceğini söyledi. Derneğin Hazine’ye mektup göndereceğini ve bakanlarla görüşme talep edeceğini belirtti. Hazine Bakanı’nın altyapı projelerini finanse etmek için borçlanmayı artırma yollarını, hükümetin mali kurallarla uyumlu görebileceği şekilde incelediğini de ekledi.

Healey’ye yakın kaynaklar, bütçenin mali istikrar ve bireyler ile şirketlere daha fazla mali alan tanıma önceliklerine odaklanacağını söyledi.

Hazine kaynakları, bütçenin sınırlı değişiklikler içereceğini, sosyal güvenlik sistemi reformları dahil bazı büyük siyasi kararların gelecek yıla erteleneceğini belirtti.

Hazine Bakanlığı, bütçe açıklanmadan önce vergi politikasına ilişkin spekülasyonlara yorum yapmayı reddetti.

Bakanlık sözcüsü, bakanın şirketleri destekleme, yaşam maliyeti yükünü hafifletme ve ülke genelindeki vatandaşlara yardımcı olma önceliklerine tam odaklandığını, vergi kararlarının resmi mali etkinliklerde açıklandığını ve öneriler hakkında genellikle onaylanmadan önce yorum yapılmadığını söyledi.