Avrupa’dan Stratejik Hamle: Dış Ticarette Anlaşmalı Pay %53’ü Aşıyor

Çin, Avrupa ürünleri için ana talep kaynağı olmaktan çıkıp giderek güçlenen bir rakibe dönüştü. AB'nin Çin ile mal ticaretindeki açığı 2025 yılında 402,97 milyar dolara ulaştı.

Qatar National Bank (QNB) tarafından yayımlanan raporda, Avrupa'nın ticaret politikasındaki bu eksen kaymasının; jeopolitik gerilimler, tedarik zinciri krizleri ve ticaret savaşlarının gölgesinde giderek bölünen ve öngörülemeyen küresel ekonomiye verilen stratejik bir yanıt olduğu vurgulandı.

Raporda; AB’nin yeni ticaret anlaşmalarının, en büyük iki ticari ortağına (ABD ve Çin) olan bağımlılığı azaltmak, büyüme potansiyeli yüksek yeni pazarlara (özellikle Hindistan, Mercosur ve ASEAN ülkeleri) açılmak ve kritik ham maddelere daha güvenilir erişim sağlamak adına hayati bir araç olduğu belirtildi.Entegrasyonların getireceği kazançların kademeli olarak birikeceği ve orta vadede Avrupa ekonomisinin direncini artıracağı ifade edildi.

ABD ile %15’lik Gümrük Tavanı, Çin ile Rekor Ticaret Açığı

1 Temmuz itibarıyla yürürlüğe giren AB-ABD Yeni Dengeli Ticaret Çerçevesi kapsamındaki %15'lik gümrük vergisi tavanı, Avrupa ihracatının en büyük pazarına erişiminde yapısal bir engel oluşturdu. Öte yandan Çin,talep kapısı olmaktan çıkıp güçlü bir rakip haline geldi; 2025'te AB'nin Çin’e ihracatı %6,5 azalırken ithalatı %6,4 arttı ve dış ticaret açığı 359,8 milyar euroya (402,97 milyar dolar) ulaştı.

Brüksel bu gelişmeler üzerine son on yılların en geniş çaplı ticaret ağını kurmak için harekete geçti. 2025 ve 2026'nın ilk yarısında Mercosur, Meksika, Endonezya, Hindistan ve Avustralya ile imzalanan anlaşmalar sayesinde AB'nin serbest ticaret anlaşmalarıyla koruma altına alınan dış ticaret payı %46,3'ten %53,3'e yükseldi.

Güneydoğu Asya hamlesini de sürdüren AB, Eylül ayında Filipinler ile gümrük kalemlerinin %94'ünden fazlasını sıfırlayan bir anlaşmaya varırken; Tayland ve Malezya ile müzakereleri 2027’ye kadar tamamlamayı hedefliyor. Singapur, Vietnam ve Endonezya ile mevcut anlaşmalar birleştiğinde, AB dünyanın en hızlı büyüyen bölgesi ASEAN'ın neredeyse tamamını kapsayan devasa bir ticaret ağı kurmuş olacak.

Avrupa Ekonomi Politikasının 3 Ana Hedefi

Rapora göre Brüksel’in bu agresif ticaret diplomasisi üç temel amaca hizmet ediyor:

1. Ticari Ortakları Çeşitlendirmek: Öngörülebilirliği azalan ABD ve Çin pazarlarına olan hassasiyeti düşürmek. (ABD'nin uyguladığı yüksek gümrük vergileri nedeniyle AB'nin bu ülkeye ihracatı 2026'nın ilk çeyreğinde yıllık %30,4 geriledi.)

2. Yeni Dış Talep ve Büyüme Kapıları Açmak: Sanayi üretimi zayıflayan ve durgunluk yaşayan Avrupa ekonomisine yeni pazar alanları sağlamak.

3. Ekonomik Güvenliği ve Ham Madde Tedarikini Güvenceye Almak: Kritik ham maddelerde dışa bağımlılığı kırmak.

Hindistan Anlaşmasıyla Yıllık 4 Milyar Euro Tasarruf

Hindistan ile yapılan dev anlaşma, Avrupa’nın makine ihracatındaki %44'lük ve kimya sektöründeki %22'lik gümrük vergilerini büyük oranda kaldırıyor. Otomotivde ise %110 olan vergiler, yıllık 250 bin araçlık kota dahilinde kademeli olarak %10'a düşecek. Alman üreticilerin Çinli rakipler karşısında pazar kaybettiği bu sektörlerde, Hindistan anlaşmasının 2032 yılına kadar AB ihracatını ikiye katlaması ve yıllık 4 milyar euro (4,48 milyar dolar) gümrük tasarrufu sağlaması bekleniyor. (Anlaşmanın Ocak 2027'de yürürlüğe girmesi öngörülüyor.)

Mayıs ayında geçici olarak uygulanmaya başlanan Mercosur anlaşmasının ise 2040 yılına kadar AB’nin yıllık ihracatını %39 artıracağı tahmin ediliyor.

Kritik Ham Maddelerde Çin Tehdidi ve Endonezya Hamlesi

AB; otomotiv, yenilenebilir enerji ve savunma sanayiinin kalbi sayılan ağır nadir toprak elementlerinin tamamını, nadir toprak mıknatıslarının ise %98'ini Çin'den ithal ediyor. Çin’in 10 Kasım'da ihracat kısıtlamalarının ikinci dalgasını devreye sokma ihtimali tehdit oluştururken, yeni ticaret anlaşmaları tedarik güvenliği için hayati önem taşıyor.

Kanada’dan yapılan ham madde ithalatının 2025’te %62 artmasının ardından, yeni imzalanan Endonezya anlaşmasıyla da ülkenin zengin nikel, kobalt, bakır ve kalay rezervlerine erişim imkanı doğdu.

Küresel nadir toprak elementi arıtma kapasitesinin %90'ını elinde tutan Çin'e olan bağımlılık tamamen bitmeyecek olsa da, bu hamleler Avrupa’nın olası tedarik krizlerine karşı kırılganlığını önemli ölçüde azaltacak.