Avrupa'da Yaz Sıcakları 50 Bin Can Aldı: Türkiye'de de Ölüm Riski Artıyor

Avrupa, 2026 yazında modern kayıtların en ölümcül sıcak hava dalgalarını yaşadı. Yeni bilimsel araştırmalara göre aşırı sıcaklarla bağlantılı yaklaşık 50 bin ölüm meydana geldi. Bu rakam, 2022 yılında kaydedilen 29 bin ölümün çok üzerinde. Türkiye'de yapılan araştırmalar da sıcak hava dalgalarının özellikle yaşlılar ve kronik hastalığı bulunan kişiler açısından ciddi bir tehdit oluşturduğunu gösteriyor. İstanbul'da geçmiş sıcak hava dalgalarında yüzlerce ilave ölüm tespit edilirken, Akdeniz kıyılarında da benzer sonuçlara ulaşıldı.

Avrupa'da Sıcaklık Kaynaklı Ölümlerde Rekor

Avrupa'da 2026 yazı, aşırı sıcakların yol açtığı can kayıpları açısından modern dönemin en ağır yaz mevsimi olarak kayıtlara geçebilir.

Nature Health dergisinde yayımlanan ve yayımlanmak üzere kabul edilen iki bilimsel araştırmaya göre kıta genelinde bu yaz yaklaşık 50 bin kişi aşırı sıcaklarla bağlantılı nedenlerden hayatını kaybetti.

Bu tahmin, 2022 yazında kaydedilen yaklaşık 29 bin sıcaklık kaynaklı ölümün %72 üzerinde.

Avrupa, küresel ölçekte en hızlı ısınan kıta konumunda. Bu yıl birçok ülkede sıcaklık rekorları kırılırken, art arda gelen sıcak hava dalgaları sağlık sistemlerini ve kamu hizmetlerini ciddi biçimde zorladı.

Araştırmacılara göre aşırı sıcaklar artık yalnızca geçici bir meteorolojik sorun değil, giderek büyüyen bir halk sağlığı tehdidi.

En Fazla Ölüm İtalya, Fransa ve İspanya'da

Imperial College London, London School of Hygiene and Tropical Medicine ile Kopenhag, Venedik ve Bern üniversitelerinden bilim insanlarının yürüttüğü araştırmada, sıcak hava dalgalarının ölüm oranları üzerindeki etkisi incelendi.

Çalışmanın sonuçlarına göre 2026 yazında aşırı sıcaklara bağlı en fazla ilave ölümün görüldüğü ülkeler arasında İtalya, Fransa, İspanya, Almanya ve Birleşik Krallık bulunuyor.

Araştırmanın ilk bölümü 2000-2025 dönemini kapsarken, 2026 yılına ilişkin çalışma da bilimsel dergi tarafından yayımlanmak üzere kabul edildi.

Imperial College London Çevre Politikası Merkezi araştırmacısı Clair Barnes, 2026 yazının Avrupa'nın büyük bölümünde sıcaklığa bağlı ölümler açısından kayıtlardaki en ağır dönem olabileceğini söyledi.

Barnes, giderek daha sıcak ve aşırı hale gelen yaz mevsimlerinin halk sağlığı üzerindeki etkisinin büyüdüğünü vurguladı.

Sıcaklık Nasıl Öldürüyor?

Aşırı sıcaklar denildiğinde akla ilk olarak güneş çarpması geliyor. Ancak araştırmacılara göre sıcaklığa bağlı ölümlerin büyük bölümü doğrudan sıcak çarpmasından kaynaklanmıyor.

Vücut yüksek sıcaklıklarda kendisini soğutmaya çalışırken kalp ve dolaşım sistemi üzerinde ek yük oluşuyor.

Bu nedenle sıcak hava dalgaları sırasında kalp krizi, felç ve solunum yetmezliği gibi ölümcül sağlık sorunlarının görülme sıklığı artabiliyor.

Özellikle 65 yaş üzerindeki kişiler, küçük çocuklar ve kronik hastalığı bulunan bireyler daha yüksek risk altında.

London School of Hygiene and Tropical Medicine öğretim üyesi Malcolm Mistry, sıcaklığın çoğu zaman fark edilmeyen bir ölüm nedeni olduğunu belirtiyor.

Mistry'ye göre sıcaklığa bağlı ölümlerin resmi istatistiklerde yeterince görünmemesi, sorunun gerçek boyutlarının anlaşılmasını güçleştiriyor.

Araştırma 854 Kentsel Bölgeyi Kapsıyor

Bilim insanları, sıcaklık verilerini geçmiş dönemlerde sıcaklık ile ölüm oranları arasında gözlenen ilişkilerle birleştirerek ilave ölüm sayılarını tahmin etti.

Çalışma, Avrupa Birliği ülkelerinin yanı sıra Birleşik Krallık, Norveç ve İsviçre'deki toplam 854 kentsel bölgeyi kapsıyor.

Bu bölgeler, araştırmaya dahil edilen ülkelerin toplam nüfusunun yaklaşık %40'ını temsil ediyor.

Dolayısıyla 50 bin ölüm rakamı, tek tek ölüm belgelerinde sıcaklığın neden olarak kaydedilmesine değil, istatistiksel modellemeye dayanıyor.

Araştırmacılar, insan kaynaklı iklim değişikliğinin sıcak hava dalgalarını daha sık ve şiddetli hale getirdiğine dikkat çekiyor.

Türkiye'de Durum Ne? İstanbul'da 419 İlave Ölüm

Türkiye'de yapılan bilimsel çalışmalar da aşırı sıcakların ölüm oranlarını yükselttiğini gösteriyor.

International Journal of Environmental Research and Public Health dergisinde 2019 yılında yayımlanan ve İstanbul'daki 2013-2017 dönemini inceleyen araştırmada, sıcak hava dalgaları ile günlük ölüm sayıları arasındaki ilişki değerlendirildi.

Araştırmacılar bu dönemde dört aşırı sıcak hava dalgası belirledi.

Üç önemli sıcak hava dalgasını ve gecikmeli etkilerini kapsayan toplam 23 günlük inceleme döneminde İstanbul'da 419 ilave ölüm hesaplandı.

Çalışmada sıcak hava dalgası yaşanan dönemlerde ölüm riskinin karşılaştırma dönemlerine göre %11 ile %29 arasında arttığı tespit edildi.

Kadınların ve ileri yaştaki bireylerin bazı sıcak hava dalgalarında daha yüksek risk taşıdığı görüldü.

Bu sonuçlar, Türkiye'nin en büyük kentinde sıcak hava dalgalarının ciddi bir halk sağlığı sorunu oluşturduğunu ortaya koyuyor.

Fethiye'de Ölümler ve Acil Servis Başvuruları Arttı

Türkiye'nin Akdeniz kıyılarında yapılan bir başka araştırma da benzer sonuçlara ulaştı.

Portuguese Journal of Public Health dergisinde 2023 yılında yayımlanan çalışmada, Fethiye'de 2019 yazında yaşanan üç büyük sıcak hava dalgasının etkileri incelendi.

Araştırmaya göre bu dönemlerde yaklaşık 22 ilave ölüm meydana geldi.

Sıcaklıkla bağlantılı ilave ölümlerin yaklaşık %82'si, 65 yaş ve üzerindeki kişiler arasında görüldü.

Acil servis başvurularında ise sıcak hava dalgaları sırasında %9 ile %13 arasında artış hesaplandı.

Araştırmada bu dönemlerde 2.500'ün üzerinde ek acil servis başvurusuna işaret edildi.

Fethiye bulguları, sıcaklığın yalnızca ölüm oranlarını artırmadığını, hastaneler ve acil sağlık hizmetleri üzerinde de ciddi baskı oluşturduğunu gösteriyor.

İstanbul, İzmir, Ankara ve Antalya İçin Ek Risk

Türkiye, Akdeniz havzasında iklim değişikliğinin etkilerine açık ülkeler arasında bulunuyor.

Özellikle büyük kentlerde betonlaşma, yoğun yapılaşma ve yeşil alanların yetersizliği, sıcaklıkların çevredeki kırsal alanlara göre daha yüksek seyretmesine neden olabiliyor.

Kentsel ısı adası olarak bilinen bu etki, özellikle geceleri sıcaklığın yeterince düşmesini engelliyor.

İstanbul, İzmir, Ankara ve Antalya gibi kentlerde bazı koşullarda kent merkezi ile çevresi arasındaki sıcaklık farkı 10 dereceye kadar çıkabiliyor.

Geceleri vücudun serinleme imkânının azalması, art arda gelen sıcak günlerinin sağlık üzerindeki etkilerini ağırlaştırıyor.

Bu durum özellikle yaşlılar, kalp ve solunum hastaları ile yeterli serinleme imkânına sahip olmayan düşük gelirli haneler açısından önem taşıyor.

Bununla birlikte Türkiye'de 2026 yazında aşırı sıcaklara bağlı toplam ölüm sayısını ortaya koyan ulusal bir tahmin, aktarılan araştırmalarda bulunmuyor. İstanbul ve Fethiye çalışmalarının sonuçları da farklı yıllara ait.

Avrupa Birliği Yeni Önlemler Hazırlıyor

Avrupa'da 2026 yazında yaşanan sıcak hava dalgaları, sağlık hizmetlerinin yanı sıra eğitim ve diğer kamu hizmetlerini de etkiledi.

Bazı ülkelerde okullar ve hastaneler aşırı sıcaklar nedeniyle faaliyetlerini sürdürmekte zorlandı.

Kuraklık ve orman yangınları da sorunları ağırlaştırdı.

Avrupa Komisyonu, kamu kurumlarının yatırım kararlarında iklim risklerini dikkate almasını teşvik edecek yeni bir yasal düzenleme hazırlıyor.

Düzenlemenin Avrupa Birliği'nin iklim değişikliğine hazırlık konusundaki ilk yasal girişimi olması bekleniyor.

Ancak teklif kapsamında yeni bir finansman kaynağı öngörülmüyor.

Komisyon ayrıca sıcak hava dalgalarına karşı veri toplama, erken uyarı sistemleri ve sağlık hizmetlerinin hazırlık kapasitesini geliştirmeye yönelik bir plan üzerinde çalışıyor.

Sıcak Hava Dalgaları Artık Bir Sağlık Krizi

Avrupa'daki son araştırmalar ile Türkiye'de geçmiş yıllarda yapılan çalışmalar ortak bir sonuca işaret ediyor: Aşırı sıcaklar, özellikle kırılgan nüfus gruplarında ölüm riskini artırıyor.

İklim değişikliği nedeniyle sıcak hava dalgalarının daha sık ve daha şiddetli hale gelmesi, sağlık sistemleri açısından yeni önlemleri zorunlu kılıyor.

Erken uyarı sistemlerinin geliştirilmesi, yaşlı ve kronik hastaların korunması, kentlerde yeşil alanların artırılması ve sağlık kuruluşlarının sıcak hava dalgalarına hazırlanması öncelikli politikalar arasında yer alıyor.

Avrupa'nın 2026 yazında yaşadığı yaklaşık 50 bin sıcaklık bağlantılı ölüm, iklim değişikliğinin yalnızca çevresel değil, doğrudan insan hayatını etkileyen bir sağlık sorunu olduğunu bir kez daha gösteriyor.

FT, ParaAnaliz

Güldem Atabay ve Atilla Yeşilada tarafından kaleme alınan GADT Raporlarına abone olmak ister misiniz?

Bize e-mail atın: istanbulanalytics@gmail com

Raporlar ücretlidir, yatırım önerisi içermez.