ANALİZ: Dış ticaret açığı geriledi, tüketim malı ithalatındaki sert düşüş iç talepte zayıflamayı teyit etti

Türkiye’nin dış ticaret açığı ağustos ayında ithalattaki aylık gerilemenin ihracattan daha güçlü olmasıyla 5,2 milyar dolara indi. Ancak verilerin ayrıntıları ekonomideki iç talep ve sanayi üretimi açısından daha önemli sinyaller verdi. Tüketim malı, otomobil ve dayanıklı tüketim malı ithalatındaki sert düşüşler, iç talepteki yavaşlamanın üçüncü çeyrekte de sürdüğüne işaret etti.

TÜİK tarafından açıklanan verilere göre ağustosta ihracat geçen yılın aynı ayına göre yüzde 8,1 artarak 23,5 milyar dolara yükseldi. İthalat ise yıllık yüzde 10,5 artışla 28,7 milyar dolar oldu.

Aylık bazda ise hem ihracat hem ithalat geriledi. İthalattaki düşüşün daha güçlü gerçekleşmesi sonucunda dış ticaret açığı temmuz ayındaki 7,3 milyar dolardan ağustosta 5,2 milyar dolara indi.

Buna karşılık 12 aylık kümülatif dış ticaret açığı 96,5 milyar dolardan 97,5 milyar dolara yükseldi.

Çekirdek dış ticaret açığı 1 milyar dolar

Altın ve enerji hariç tutulduğunda dış ticaret tablosunda daha dengeli bir görünüm ortaya çıktı.

Enerji ve altın hariç ihracat ağustos ayında yıllık yüzde 2,7 artarak 20,8 milyar dolara yükseldi. Aynı kapsamdaki ithalat ise yüzde 9,6 artışla 21,9 milyar dolar oldu.

Böylece enerji ve altın hariç çekirdek dış ticaret açığı yaklaşık 1 milyar dolar seviyesinde gerçekleşti.

Enerji ithalatı ise temmuz ayındaki 5,8 milyar dolardan ağustosta 6,5 milyar dolara yükseldi. Ocak-ağustos dönemindeki toplam enerji ithalatı 46,5 milyar dolara ulaştı.

Altın ithalatında ise ters yönde hareket görüldü. Temmuz ayında 946 milyon dolar olan altın ithalatı ağustosta 323 milyon dolara geriledi.

Ocak-ağustos döneminde toplam altın ithalatı 9 milyar dolar olurken, 12 aylık kümülatif altın ithalatı 20 milyar dolardan 18,8 milyar dolara indi.

Tüketim malı ithalatında sert düşüş

Dış ticaret verilerinin iç talep açısından verdiği en önemli sinyal tüketim malı ithalatından geldi.

Temmuz ayında 5,3 milyar dolar olan tüketim malı ithalatı ağustosta 4,5 milyar dolara geriledi.

Alt kalemlerdeki düşüşler ise oldukça güçlü gerçekleşti.

Dayanıklı tüketim malı ithalatı aylık yüzde 21 azalarak 562 milyon dolara inerken, binek otomobil ithalatı yüzde 31,3 gibi çok daha sert bir düşüşle 1 milyar dolara geriledi.

Dayanıksız tüketim malları ithalatı yüzde 20 düşüşle 773 milyon dolar olurken, ağırlıklı olarak yiyecek ve içeceklerden oluşan işlenmemiş tüketim malları ithalatı yüzde 14,6 gerileyerek 307 milyon dolara indi.

Bu veriler, haziran ayında tüketim malı ithalatında görülen aylık toparlanmanın kalıcı olmadığına işaret ediyor.

İç talepte yavaşlama üçüncü çeyrekte de sürüyor

Tüketim malı ithalatındaki daha uzun vadeli eğilim de iç talepteki ivme kaybını destekliyor.

12 aylık kümülatif tüketim malı ithalatı ocak ayında 59 milyar dolar seviyesindeyken ağustos itibarıyla 56,5 milyar dolara geriledi.

Dolayısıyla sıkı finansal koşulların ve yüksek faizlerin iç talep üzerindeki etkisi ithalat verilerinde giderek daha görünür hale geliyor.

İthalat talebindeki yavaşlama büyümenin bileşimine de yansıyor. Net ihracat yılın ilk çeyreğinde ekonomik büyümeyi 2,5 puan aşağı çekerken, ikinci çeyrekte büyümeye 0,6 puanlık pozitif katkı sağladı.

Ağustos dış ticaret rakamları, net ihracatın büyümeye verdiği desteğin üçüncü çeyrekte de devam edebileceğine işaret ediyor.

Ağustosta 4,4 milyar dolar cari fazla bekleniyor

Dış ticaretteki iyileşmenin turizm gelirlerinin güçlü olduğu yaz aylarıyla birleşmesi, ağustos cari işlemler dengesi açısından da olumlu bir tablo ortaya koyuyor.

Tahminlere göre ağustos ayında ödemeler dengesi tanımlı dış ticaret açığı 2 milyar dolara gerileyebilir.

Seyahat kaleminden elde edilen net gelirin 7 milyar doların üzerine çıkması, hizmetler dengesi fazlasının ise yaklaşık 9,5 milyar dolar olması bekleniyor.

Bu çerçevede cari işlemler hesabının ağustos ayında yaklaşık 4,4 milyar dolar fazla vermesi öngörülüyor.

Yıl sonu cari açık tahmini ise 54 milyar dolar, diğer bir ifadeyle GSYİH’nin yaklaşık yüzde 3’ü seviyesinde korunuyor.

Sanayi üretiminden de zayıflama sinyali

Dış ticaret rakamları yalnızca tüketim açısından değil, sanayi üretimi açısından da önemli sinyaller içeriyor.

Altın ve enerji hariç ara malı ithalatındaki görünüm, sanayi sektöründeki zayıflığın ağustos ayında da devam etmiş olabileceğine işaret ediyor.

Sanayi üretimi temmuz ayında aylık yüzde 1, yıllık ise yüzde 0,3 gerilemişti.

Ağustos ayına ilişkin diğer öncü göstergelerle birlikte değerlendirildiğinde dış ticaret verileri, sanayi üretimindeki zayıf seyrin üçüncü çeyrekte sürdüğüne yönelik sinyalleri güçlendiriyor.

Sonuç olarak ağustos dış ticaret verileri iki farklı eğilimi ortaya koyuyor: Dış ticaret açığındaki aylık daralma ve turizm gelirleri cari dengeyi desteklerken, tüketim malı ve ara malı ithalatındaki gerileme ekonominin iç talep ve sanayi cephesinde ivme kaybetmeye devam ettiğini gösteriyor.

Tacirler Yatırım