AMB Ekonomistlerinden Uyarı: ABD Teknoloji Hisselerinde Düzeltme Kaçınılmaz Olabilir

Avrupa Merkez Bankası (ECB) ekonomistleri, ABD teknoloji hisselerinde bir düzeltmenin muhtemel olduğu ve bunun Euro Bölgesi'nin finansal istikrarını da tehdit edebileceği uyarısında bulundu. Üstelik ekonomistlere göre YZ beklentileri tamamen gerçekleşse ve mevcut değerlemeler rasyonel olsa bile hisse fiyatlarında ciddi bir düzeltme yaşanabilir.

Avrupa Merkez Bankası ekonomistleri, ABD'deki YZ yatırım patlamasının teknoloji hisselerinde yarattığı yükselişi geçmişte yaşanan büyük teknolojik dönüşümlerle karşılaştırdı.

ECB'nin blogunda yayımlanan çalışmaya göre, teknoloji hisselerinde olası bir geri çekilmenin mutlaka spekülatif bir balonun patlamasından kaynaklanması gerekmiyor.

Araştırmacılar, mevcut değerlemelerin yatırımcıların geleceğe ilişkin rasyonel beklentilerini yansıttığı kabul edilse dahi bir düzeltmenin beklenmesi gerektiğini savunuyor.

Avrupa'nın ABD teknoloji hisselerine 440 milyar euroluk yatırımı var

ECB ekonomistlerinin uyarısı yalnızca Wall Street açısından önem taşımıyor.

Euro Bölgesi hanehalklarının ABD teknoloji hisselerindeki toplam pozisyonunun yaklaşık 440 milyar euroya ulaştığı hesaplanıyor. Bu yatırımların önemli bölümü yatırım fonları aracılığıyla gerçekleştiriliyor.

Sigorta şirketleri ve emeklilik fonlarının da Nvidia, Microsoft, Apple, Alphabet, Amazon, Meta ve Tesla'dan oluşan "Muhteşem Yedili" grubunda önemli pozisyonları bulunuyor.

ABD ve Euro Bölgesi hisse piyasaları arasındaki tarihsel olarak yüksek korelasyon da Avrupa'nın Wall Street'teki olası bir satış dalgasından kolayca kaçamayacağı anlamına geliyor.

ECB ekonomistlerine göre, “ABD'deki YZ kaynaklı bir çöküş yalnızca ABD'nin sorunu olarak kalmayabilir.”

Özellikle teknoloji hisselerindeki sert düşüşün daha geniş piyasa istikrarsızlığıyla birleşmesi halinde sorun Euro Bölgesi açısından bir finansal istikrar riskine dönüşebilir.

Nasdaq toparlandı ama risk ortadan kalkmadı

Teknoloji ağırlıklı Nasdaq 100 geçen ay sert satışlarla karşılaşmış, ardından yeniden toparlanarak tarihi zirvesine yaklaşmıştı.

Ancak ECB ekonomistleri mevcut YZ yatırım döngüsünü geçmişte yeni teknolojilerin yarattığı yatırım çılgınlıklarıyla karşılaştırıyor.

Bunlar arasında 19. yüzyıldaki demiryolu yatırımları, 1920'lerde elektrik ve radyonun yaygınlaşması ve 1990'ların sonundaki internet ve dot-com patlaması bulunuyor.

Bu dönemlerin ortak özelliği, gerçekten dönüştürücü nitelikteki teknolojilerin büyük miktarda yatırım çekmesi ve bunları geliştiren veya erken benimseyen şirketlerin değerlemelerinin önce hızla yükselip daha sonra sert biçimde gerilemesi.

Nvidia örneği: Büyük kazanç ihtimali yüksek değerlemeyi destekliyor

ECB ekonomistlerine göre yeni bir teknolojinin ilk dönemlerinde gelecekteki ekonomik etkisinin ne kadar büyük olacağını tahmin etmek son derece zor.

Nvidia gibi öncü şirketler bu nedenle yatırımcılara sıra dışı bir fırsat sunuyor. Teknoloji başarılı olursa erken yatırım yapanlar çok büyük kazançlar sağlayabiliyor; başarısızlık durumunda ise ciddi kayıplarla karşılaşabiliyor.

Araştırmacılar bu durumu finans teorisindeki “opsiyon değeri” kavramıyla açıklıyor.

Yeni teknolojinin yaratabileceği olağanüstü kazanç ihtimali, öncü şirketlerin hisselerine ödenen fiyatı ve dolayısıyla fiyat/kazanç oranlarını yukarı çekiyor.

Ancak paradoks tam da burada başlıyor.

YZ başarılı olsa bile hisseler neden düşebilir?

ECB ekonomistlerinin çalışmasının en dikkat çekici tezi, YZ'nin başarısının teknoloji hisselerinde düzeltme yaşanmasını engellemeyebileceği yönünde.

YZ ekonominin geneline yayıldıkça riskin niteliği değişiyor.

İlk aşamada yatırımcı açısından temel risk Nvidia gibi tek tek şirketlerin başarılı olup olmayacağıyken, teknoloji ekonominin tamamına yayıldığında YZ kaynaklı risk de sistemik hale geliyor.

Araştırmacılar bunu şöyle özetliyor:

“Eğer daha sonra bu teknolojide bir şeyler ters giderse, bütün ekonomi zarar görür.”

Tek bir şirketin taşıdığı risk farklı yatırımlarla çeşitlendirilebilir. Ancak ekonominin tamamını etkileyen sistemik riskten aynı yöntemle kaçmak mümkün değil.

Bu nedenle yatırımcılar daha yüksek risk primi talep etmeye başlıyor.

YZ'nin yaygınlaşması şirket kârlarını yükseltse bile artan risk primi hisselerin kabul edilebilir değerleme çarpanlarını aşağı çekebiliyor. Böylece YZ ekonomik açıdan büyük başarıya dönüşürken YZ hisseleri aynı anda değer kaybedebilir.

Bir de aşırı iyimserlik varsa düşüş daha sert olabilir

ECB ekonomistleri bunun yalnızca rasyonel yatırımcı davranışına dayanan senaryo olduğunu vurguluyor.

Piyasada aşırı güven ve aşırı iyimserlik bulunması durumunda fiyatların şirketlerin temel değerlerinin çok üzerine çıkabileceğine dikkat çekiliyor.

Bu iyimserlik ortadan kalktığında ise hisselerdeki düşüş, tamamen rasyonel değerlemelerin yaratacağı düzeltmeden çok daha sert olabilir.

Başka bir ifadeyle ECB çalışması, YZ balonunun mutlaka var olduğunu iddia etmiyor. Daha rahatsız edici bir olasılığa dikkat çekiyor: Ortada balon bulunmasa bile ciddi bir düzeltme yaşanabilir.

Düzeltme YZ hikâyesinin sonu anlamına gelmeyebilir

Bununla birlikte ECB ekonomistlerinin yaklaşımı YZ hisseleri için tamamen kötümser değil.

Araştırmacılar, olası bir düzeltmenin ardından teknoloji hisselerinin yeniden yükselmesinin mümkün olduğunu belirtiyor.

YZ gerçekten ekonomiyi kökten değiştirecek ölçüde güçlü bir teknolojiye dönüşürse, şirket değerlemeleri bir düzeltmenin ardından dahi uzun vadede bugünkü seviyelerin çok üzerine çıkabilir.

Sorun, piyasanın bu döngünün hangi aşamasında bulunduğunu önceden belirlemenin mümkün olmaması.

ECB ekonomistlerinin ifadesiyle teknolojik dönüşümlerdeki “yükseliş-çöküş” döngüleri ancak geriye dönüp bakıldığında kesin biçimde teşhis edilebiliyor.

Dolayısıyla yatırımcıların önündeki soru artık yalnızca YZ'nin başarılı olup olmayacağı değil. YZ başarılı olsa bile bugünkü teknoloji hissesi fiyatlarının bu başarının ne kadarını şimdiden satın aldığı giderek daha kritik hale geliyor.

FT