ABD-Kanada ticaret savaşı büyüyor: Washington süt ürünleri, motosiklet ve alkollü içki ithalatını yasakladı

ABD Başkanı Donald Trump yönetimi, Kanada ile giderek sertleşen ticaret savaşında yeni bir cephe açtı. Washington, Kanada’dan süt ürünleri, motosikletler ve alkollü içeceklerin büyük bölümünün ithalatını yasaklama kararı aldı.

Milyarlarca dolarlık ticareti kapsayan yasakların üç hafta içinde yürürlüğe girmesi bekleniyor.

ABD’nin kararı, Kanada hükümetinin Amerikan ürünlerine 27 milyar Kanada doları, yaklaşık 20 milyar ABD doları tutarında misilleme tarifesi uygulamaya başlamasından yalnızca bir gün sonra geldi.

Böylece ABD’nin ikinci büyük ticaret ortağı Kanada ile başlayan karşılıklı tarife savaşı, artık bazı ürünlerde doğrudan ithalat yasağı aşamasına taşındı.

Washington’dan Ottawa’ya misilleme

ABD yönetiminden bir yetkili, Kanada’nın misilleme tarifelerine gitmesi halinde Washington’ın karşılık vereceğinin Ottawa’ya daha önce bildirildiğini söyledi.

Yetkili, Trump yönetiminin amacını “eşit rekabet koşullarını korumak, misillemeyi caydırmak ve Amerikan üretimini korumak” olarak tanımladı.

Son karar, Trump’ın ikinci başkanlık döneminde Beyaz Saray’ın başlattığı ticaret savaşının şimdiye kadarki en sert adımlarından biri oldu.

ABD-Kanada ilişkileri de son yılların en düşük noktalarından birine gerilerken, iki ülke arasındaki anlaşmazlık artık yalnızca gümrük vergileriyle sınırlı kalmıyor.

1930 tarihli yasa devreye sokuluyor

Kanada ürünlerine getirilecek yasak, 1930 Tarife Yasası’nın 338. maddesi kapsamında uygulanacak.

Söz konusu madde ABD başkanına, Amerikan ticaretine karşı ayrımcılık yaptığı değerlendirilen ülkelerden belirli ürünlerin ithalatını yasaklama yetkisi veriyor.

Bu mekanizmanın kullanılması, Washington’ın ticaret politikasında klasik gümrük tarifelerinin ötesine geçmeye başladığını gösteriyor.

Yeni karar kapsamında Kanada’dan gelen süt ürünleri, motosikletler ve alkollü içeceklerin büyük bölümü ABD pazarına alınmayacak.

Bunun yanında Trump yönetimi peynir, mobilya ve kâğıt dahil bazı Kanada ürünlerine yüzde 50 ilave gümrük vergisi getirdi.

Bu tarifelerin gelecek hafta yürürlüğe girmesi bekleniyor.

Kanada 20 milyar dolarlık misilleme yapmıştı

Washington’ın son hamlesinin arkasında Ottawa’nın bir gün önce yürürlüğe koyduğu misilleme tarifeleri bulunuyor.

Kanada hükümeti Amerikan ürünlerine toplam 27 milyar Kanada doları değerinde ek vergi uygulamaya başladı.

ABD yönetimi bunu doğrudan Amerikan ticaretine yönelik ayrımcı bir adım olarak değerlendiriyor.

Washington’ın mesajı ise açık: Kanada'nın her yeni ticaret misillemesine ABD de yeni önlemlerle karşılık verecek.

Bu yaklaşım, iki ülke arasındaki anlaşmazlığın kendi kendini besleyen bir misilleme döngüsüne dönüşme riskini artırıyor.

Ticaret anlaşması görüşmeleri çöktü

ABD ve Kanada arasında anlaşmazlığı çözmek amacıyla yürütülen ticaret görüşmeleri geçen ay sonuçsuz kalmıştı.

ABD'li yetkililer son günlerde Kanadalı muhataplarıyla “iyi ve yapıcı” görüşmeler gerçekleştirildiğini belirtse de henüz yeni bir resmi müzakere takvimi oluşturulmadı.

Washington tarafı Kanada’nın alternatif bir çözüm arayışında olduğunu ve ABD yönetiminin yeni görüşmelere açık kaldığını ifade ediyor.

Ancak sahadaki gelişmeler diplomatik açıklamalardan çok daha sert bir tablo çiziyor.

Karşılıklı tarifeler giderek daha fazla sektöre yayılırken Trump yönetimi artık federal kurumların Kanada ürünleri satın almasını da sınırlamaya hazırlanıyor.

Trump salı günü bazı ABD kamu kurumlarının Kanada mallarını satın almasının yasaklanacağını açıkladı.

Trump'tan Bombardier boykotu çağrısı

Gerilim Kanada'nın en önemli sanayi şirketlerinden Bombardier'e de sıçradı.

Trump pazartesi günü Kanadalı iş jeti üreticisi Bombardier'in boykot edilmesi çağrısında bulundu.

Çağrının zamanlaması dikkat çekiciydi: Trump'ın açıklaması Kanada'nın Amerikan ürünlerine yönelik misilleme tarifelerinin yürürlüğe girmesinden kısa süre önce geldi.

Ancak Bombardier örneği, ABD-Kanada ticaret savaşının neden her iki ekonomi açısından da ciddi risk taşıdığını ortaya koyuyor.

Montreal merkezli şirket ABD'deki dokuz tesisinde 3 binden fazla kişiyi istihdam ediyor. Bombardier ayrıca yaklaşık 2 bin 800 Amerikalı tedarikçiden mal ve hizmet satın alıyor.

Dolayısıyla Kanada şirketlerine yönelik yaptırımlar yalnızca Kanada'daki üreticileri değil, bu şirketlerin ABD içindeki çalışanlarını ve tedarik zincirlerini de etkileyebilir.

Dünyanın en entegre ekonomilerinden ikisi karşı karşıya

ABD ile Kanada arasındaki ticaret savaşını diğer küresel ticaret anlaşmazlıklarından ayıran temel unsur, iki ekonominin son derece iç içe geçmiş olması.

Kuzey Amerika üretim zincirlerinde özellikle otomotiv, havacılık, enerji, tarım ve gıda sektörlerinde ürünler üretim süreci tamamlanmadan önce sınırı birden fazla kez geçebiliyor.

Bu nedenle gümrük vergilerinin ve ithalat yasaklarının artması yalnızca Kanada ihracatçıları üzerinde baskı yaratmayabilir.

ABD'deki üreticiler açısından ara malı maliyetlerinin yükselmesi ve mevcut tedarik zincirlerinin bozulması da söz konusu olabilir.

Tarım ve gıda ürünlerine yönelik yeni kısıtlamalar ise ABD içindeki fiyatlar açısından ayrıca önem taşıyor.

Trump yönetimi ticaret politikasıyla Amerikan üretimini korumayı amaçlarken, ithal ürünlerin pahalanması veya piyasadan tamamen çekilmesi tüketici fiyatları üzerinde yukarı yönlü baskı yaratabilir.

Ticaret savaşı yeni bir aşamaya geçiyor

ABD ile Kanada arasındaki gerilim başlangıçta karşılıklı tarifeler üzerinden ilerlerken son kararlarla birlikte doğrudan ithalat yasakları, yüzde 50 ek vergiler, kamu alımlarına sınırlamalar ve şirket boykotları gündeme gelmiş durumda.

Bu durum ticaret savaşının kapsamının giderek genişlediğini gösteriyor.

Washington'ın temel stratejisi, Kanada'nın ABD önlemlerine misilleme yapmasının maliyetini artırarak Ottawa'yı yeniden müzakere masasına zorlamak.

Ancak Kanada'nın geri adım atmaması halinde aynı mekanizma ters yönde de çalışabilir. Ottawa'nın yeni Amerikan önlemlerine tekrar karşılık vermesi, Washington'ın daha sert yaptırımlar açıklamasına yol açabilir.

Böylece dünyanın en büyük ve en entegre ikili ticaret ilişkilerinden biri giderek büyüyen bir misilleme sarmalına girebilir.

Sonuç: Trump'ın ticaret savaşı en yakın müttefikine sıçradı

ABD-Kanada anlaşmazlığı Trump'ın ikinci dönem ticaret politikasının ne kadar geniş bir alana yayılabileceğini gösteriyor.

Washington artık ticaret baskısını yalnızca stratejik rakiplerine karşı değil, en yakın ekonomik ve siyasi ortaklarından birine karşı da kullanıyor.

Kanada’nın 20 milyar dolarlık misilleme tarifesine ABD’nin milyarlarca dolarlık ithalat yasağı ve bazı ürünlerde yüzde 50 ek vergiyle cevap vermesi, iki tarafın da geri adım atmaya hazır olmadığını gösteriyor.

Asıl ekonomik risk ise tarifelerin kendisinden çok misilleme döngüsünün devam etmesi.

ABD ve Kanada'nın üretim zincirleri onlarca yıldır birbirine entegre durumda. Bu nedenle ticaret engelleri arttıkça maliyet yalnızca sınırın bir tarafında kalmayacak.

Şirketler daha yüksek maliyetlerle, tüketiciler daha yüksek fiyatlarla ve merkez bankaları ise ticaret savaşının yaratabileceği yeni enflasyon baskısıyla karşı karşıya kalabilir.

ABD-Kanada ticaret savaşında bundan sonraki kritik soru, tarafların yeniden müzakere masasına dönüp dönmeyeceği. Aksi halde süt ürünlerinden havacılığa uzanan mevcut anlaşmazlık, Kuzey Amerika ekonomisinin çok daha geniş bir bölümünü içine çekebilir.

FT