ABD deniz ablukası, İran’ın petrol ihracatını %40 geriletti

Uydu görüntüleri ve tanker takip verileri, ABD’nin deniz ablukasını sürdürmesiyle birlikte Ağustos ayında İran’ın petrol ihracat limanlarındaki hareketlilikte sert bir düşüş yaşandığını ortaya koydu. Bu durum, ham petrol ihracatının gerilemesine ve Tahran üzerindeki ekonomik baskıların artmasına yol açtı.

Bloomberg tarafından yayımlanan verilere göre, Ağustos ayının ilk 9 gününde çekilen uydu fotoğraflarında, İran’ın en büyük petrol ihracat terminali olan Hark Adası’nda demirlemiş hiçbir dev süpertanker görülmedi. Cask ve Suroosh tesislerinde ise yalnızca iki küçük gemi tespit edildi Bu durum, Temmuz ayının ilk yarısıyla kıyaslandığında büyük bir gerilemeyi temsil ediyor. O dönemde Washington ile Tahran arasında sağlanan ve kısıtlı petrol ihracatına izin veren geçici ateşkes sayesinde Hark Adası’nda 7 ila 10 dev tanker ile üç terminalde 6 küçük gemi demirlemiş durumdaydı.

Veriler, Hürmüz Boğazı’na ilişkin geçici anlaşmanın çökmesinin ardından ABD’nin deniz ablukasını yeniden başlatmasının, İran’ın petrol ihracatında belirgin bir düşüşe neden olduğunu gösteriyor.

Enerji sevkiyatı takibinde uzmanlaşmış Kpler şirketi; İran’ın ham petrol ve kondensat ihracatının Ağustos ayında, Temmuz ortalamasına kıyasla yaklaşık %40 azalarak günlük 500 bin varil seviyesine gerilediğini tahmin ediyor. Vortexa’nın tahminleri ise sevkiyatların, Temmuz ayındaki günlük 740 bin varil seviyesinin çok küçük bir kısmından ibaret kaldığına işaret ediyor.

Geçen Haziran ayında imzalanan mutabakat zaptı ve ateşkesin ardından yaşanan kısa süreli yumuşama döneminde İran, sevkiyatlar yeniden düşüşe geçmeden önce yaklaşık 57 milyon varil ham petrol ihraç etmeyi başarmıştı.

Artan Baskılar ABD, ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM) liderliğinde ve Orta Doğu’da konuşlandırılan 20’den fazla savaş gemisinin katılımıyla İran’a yönelik deniz ablukasını sıkılaştırdığını duyurdu.

CENTCOM, X platformunda yaptığı paylaşımda, 9 Ağustos itibarıyla 55 ticari geminin rotasının değiştirildiğini, iki geminin engellendiğini ve ABD yaptırımları ile ablukasına uyumu doğrulamak amacıyla iki gemide arama yapıldığını belirtti.

Öte yandan Financial Times gazetesi; gemi takip verileri ve uydu görüntülerine dayanarak, Hark Adası’ndaki tüm yükleme iskelesi platformlarının bir haftadan uzun süredir boş kaldığını, ada yakınında bekleyen gemi sayısının ise Temmuz başından bu yana en düşük seviye olan 16’ya gerilediğini aktardı.

Bu durum, İran kıyılarının çoğunun dev tankerleri ağırlamaya uygun olmaması nedeniyle, ham petrol ihracatının yaklaşık %90’ının Hark Adası üzerinden yapılmasına rağmen yaşanıyor.

Stokların Birikmesi Kpler verileri, İran’daki kara petrol depolama tanklarının doluluk oranının %56 seviyesine ulaşarak 66 milyon varile çıktığını, Hark Adası’ndaki depolama tanklarının doluluk oranının ise %64 civarında olduğunu gösteriyor.

Ayrıca İran petrolünün en önemli alıcıları arasında yer alan bağımsız Çin rafinerilerinin alımlarını azaltmasıyla birlikte, Tahran satılamayan petrolü denizde demirlemiş tankerlerde depolamak zorunda kaldı. Geçen ayın sonlarında Malezya’nın doğu kıyılarında İran petrolü yüklü büyük bir tanker filosu tespit edilmişti.

Energy Aspects Jeopolitik Araştırmalar Başkanı Richard Bronze, ABD ablukasının İran’a yönelik tanker trafiğini azaltmada başarılı olduğunu düşünüyor. Ancak Tahran’ın hızlı bir taviz vermesini beklemediğini belirten Bronze, İran yönetiminin Hürmüz Boğazı üzerindeki kontrolü sayesinde hâlâ güçlü bir koz tuttuğuna inandığını ve bu duruşu korumak için yüksek ekonomik maliyetleri göze almaya hazır olduğunu ifade ediyor.

Bu sırada ABD Başkanı Donald Trump Pazar günü yaptığı açıklamada, yönetiminin aylardır uygulanan yaptırımlar ve ablukanın ardından İran üzerindeki ekonomik baskının artmasını takip ettiğini belirtti.

Axios haber sitesine verdiği röportajda Trump, "İran’ın yaşadığı muazzam enflasyon ve hiç parasının kalmadığı gerçeği karşısında onları izlemekle yetiniyoruz" diyerek, İran’ın ekonomik olarak "çok kötü durumda" olduğunu vurguladı.