ABD’den İran Yaptırımlarında Türkiye’ye Uzanan Adım: Golden Global ve İki İştiraki Listeye Alındı

ABD Hazine Bakanlığı, İran'a yönelik ekonomik baskı kampanyası kapsamında İstanbul merkezli Golden Global Yatırım Bankası ile iki iştirakini yaptırım listesine aldı. Washington, bankanın Çin ile İran Devrim Muhafızları Kudüs Gücü arasındaki ticareti kolaylaştırdığını öne sürerken Golden Global suçlamaları reddetti. Karar, mevcut İran kampanyası kapsamında bir NATO ülkesindeki bankanın ilk kez hedef alınması açısından dikkat çekiyor.

ABD'nin İran'a yönelik yaptırım kampanyası Türkiye'ye uzandı.

ABD Hazine Bakanlığı cuma günü İstanbul merkezli Golden Global Yatırım Bankası AŞ, portföy yönetim şirketi Golden Global Portföy Yönetimi AŞ ve varlık kiralama şirketi Golden Global Varlık Kiralama AŞ'yi yaptırım listesine aldığını açıkladı.

ABD yönetimi üç şirketi, Çin ile İran Devrim Muhafızları Ordusu Kudüs Gücü (IRGC-QF) arasındaki ticareti kolaylaştırmakla suçluyor.

Karar, Trump yönetiminin İran'ın uluslararası finans sistemine erişimini kısıtlamaya yönelik son kampanyasının Türkiye açısından şimdiye kadarki en önemli adımlarından biri niteliğinde.

Üç şirket SDN listesine alındı

ABD Hazine Bakanlığı'na bağlı Yabancı Varlıklar Kontrol Ofisi (OFAC), üç Türk şirketini Specially Designated Nationals – SDN listesine ekledi.

Karar, şirketlerin ABD finans sistemiyle ilişkilerini ve dolar üzerinden işlem yapabilme kabiliyetlerini ciddi biçimde sınırlandırıyor.

Hazine Bakanlığı aynı zamanda yaptırıma tabi kuruluşlarla mevcut işlemlerin belirli bir süre içerisinde sonlandırılmasına olanak sağlayan genel lisans yayımladı.

Golden Global Yatırım Bankası Türkiye bankacılık sistemi içerisinde görece küçük bir kuruluş.

TheBanks.EU verilerine göre banka 2025 yılında yaklaşık 25 milyar TL, yani 517 milyon dolar civarında toplam varlığa sahipti ve Türkiye'nin 35'inci büyük bankası konumundaydı.

Ancak yaptırımın önemi bankanın büyüklüğünden çok, ABD'nin İran'a yönelik mevcut kampanyası kapsamında bir NATO müttefikinde faaliyet gösteren bankayı ilk kez hedef alması.

ABD: İran petrol gelirleri Türkiye'ye aktarılıyordu

ABD Hazine Bakanlığı'nın iddialarının merkezinde İran'ın petrol gelirleri bulunuyor.

Washington'a göre Golden Global, İran'ın “gölge bankacılık ağı” üzerinden Çin'deki petrol satışlarından elde edilen gelirlerin Türkiye'ye aktarılmasını sağlamak amacıyla kullanıldı.

ABD Hazine Bakanlığı, Türkiye'ye getirilen paranın daha sonra döviz büroları aracılığıyla nakit ve altına dönüştürülebildiğini öne sürdü.

Washington ayrıca Golden Global'ın İranlı finans kuruluşlarına muhabir bankacılık hizmetleri sunmayı teklif ettiğini ve İran Devrim Muhafızları Kudüs Gücü ile bağlantılı olduğu iddia edilen hesaplar üzerinden işlemlere olanak sağladığını savundu.

ABD'nin açıklamasında Türk iş insanı Sıtkı Ayan ve şirketlerine de atıfta bulunuldu. Ayan ve bağlantılı şirketler ABD tarafından 2022 yılında yaptırım listesine alınmıştı.

Golden Global suçlamaları reddetti

Golden Global Yatırım Bankası ise ABD Hazine Bakanlığı'nın iddialarını reddetti.

Banka, Türkiye'deki ve uluslararası bankacılık ve uyum kurallarına uygun faaliyet gösterdiğini belirterek Washington'ın suçlamalarını “asılsız” olarak nitelendirdi.

Golden Global ayrıca OFAC kararında adı geçen kişi ve kuruluşların müşterileri olmadığını ve bunlarla doğrudan veya dolaylı herhangi bir işlem gerçekleştirmediğini açıkladı.

Banka, söz konusu iddialara karşı hukuki haklarını kullanacağını da bildirdi.

Uzman: Asıl mesaj bankanın büyüklüğünden daha önemli

Foundation for Defense of Democracies yaptırım uzmanı Miad Maleki'ye göre Golden Global'ın bilanço büyüklüğü yaptırım kararının asıl önemini yansıtmıyor.

Maleki, bankanın mevcut İran operasyonu kapsamında bir NATO ülkesinde yaptırım uygulanan ilk banka olduğuna dikkat çekti.

Maleki'ye göre Washington'ın Ankara'ya verdiği mesaj oldukça açık: Körfez'deki finansal kanallar kapandıkça İran bağlantılı fonların Türkiye gibi alternatif merkezlere yönelme ihtimali ABD tarafından yakından izlenecek.

Yaptırım uzmanı ayrıca Golden Global ile iş yapmaya devam eden yabancı bankaların da risk altına girebileceğini belirtti.

Maleki, yaptırımın temel etkisinin doğrudan yaklaşık yarım milyar dolarlık varlığa sahip bankanın kendisinden ziyade, diğer finans kuruluşlarında yaratacağı ikincil yaptırım endişesi olduğunu savundu.

Bessent: Başka bir banka gelecek hafta hedef alınabilir

ABD Hazine Bakanı Scott Bessent de yaptırım kararının İran'la ticareti kolaylaştırdığı düşünülen diğer finans kuruluşlarına yönelik bir mesaj olduğunu söyledi.

Bessent, Washington'ın İran'ın finansal bağlantılarını takip ettiğini ve müttefikleriyle birlikte yeni yaptırım kararları almaya devam edeceğini belirtti.

ABD Hazine Bakanı ayrıca başka bir bankaya yönelik yaptırım kararının gelecek hafta açıklanabileceğini söyledi.

Bessent geçen ay İran'ın dünya çapındaki finansal bağlantılarına karşı bir “ekonomik saldırı” başlatıldığını açıklamıştı.

Washington'ın hedefi, İran'ın petrol gelirlerine ve uluslararası ödeme kanallarına erişimini sınırlandırarak Tahran'ı yeniden müzakere masasına dönmeye zorlamak.

Hürmüz ablukasıyla finansal yaptırımlar birlikte yürütülüyor

ABD'nin ekonomik baskı kampanyası askeri operasyonlardan bağımsız yürütülmüyor.

Washington'ın Hürmüz Boğazı çevresinde uyguladığı deniz ablukası İran petrolünün özellikle Çin'e ulaşmasını engellemeyi amaçlıyor.

Bessent'e göre abluka nedeniyle İran petrolü gemilerde birikiyor, depolama kapasitesi giderek azalıyor ve Tahran'ın petrol gelirleri hızla düşüyor.

Çin, savaş öncesinde yaptırıma tabi İran petrolünün en önemli alıcısı konumundaydı. Bu nedenle Washington'ın stratejisinin önemli ayaklarından birini İran ile Çin arasındaki enerji ve ödeme kanallarının kesilmesi oluşturuyor.

ABD üçüncü ülke bankalarına baskıyı artırıyor

Golden Global kararı Washington'ın yabancı finans kuruluşlarına yönelik ilk hamlesi değil.

ABD geçen hafta Mısırlı banka Banque Misr'in Birleşik Arap Emirlikleri'ndeki şubelerine, İran'la gerçekleştirildiği iddia edilen işlemler nedeniyle dolar işlemlerini sınırlayan Patriot Act tedbirleri uygulama kararı aldı.

Ancak bu karar Banque Misr'in merkezini veya diğer ülkelerdeki şubelerini kapsamıyor.

Golden Global yaptırımları ise ABD'nin İran'la bağlantılı olduğunu düşündüğü finansal akışların geçtiği üçüncü ülkelerdeki bankalara yönelik baskısını genişlettiğini gösteriyor.

Yaptırımlar İran'ın davranışını değiştirebilir mi?

Bununla birlikte uzmanlar yaptırımların İran'ın savaş stratejisini değiştirecek ölçüde etkili olup olmayacağı konusunda farklı görüşlere sahip.

Obsidian Risk Advisors Yönetici Ortağı Brett Erickson'a göre Golden Global'a uygulanan yaptırımlar İran üzerindeki ekonomik baskıyı ancak sınırlı ölçüde artıracak.

Erickson, İran ekonomisine zarar vermek ile savaşın sonucunu değiştirmek arasında önemli bir fark bulunduğunu vurguladı.

Ekonomik baskının savaşın gidişatını değiştirememesi halinde İran'ın daha geniş küresel ekonomik sonuçlara yol açabilecek misillemelerde bulunması riskinin de bulunduğunu savundu.

Türkiye açısından ikincil yaptırım riski öne çıkıyor

Golden Global'ın Türkiye bankacılık sistemi içerisindeki payı sınırlı. Buna karşılık kararın siyasi ve finansal önemi daha geniş.

ABD, mevcut İran kampanyasında ilk kez NATO üyesi bir ülkede faaliyet gösteren bankayı doğrudan yaptırım listesine aldı.

Golden Global Washington'ın bütün iddialarını reddediyor ve OFAC kararında adı geçen kişi ve kuruluşlarla herhangi bir doğrudan veya dolaylı ilişkisinin bulunmadığını belirtiyor.

Buna rağmen karar, İran bağlantılı işlemler konusunda Türk finans kuruluşları açısından ABD'nin ikincil yaptırım riskinin yükseldiğine işaret ediyor.

Hazine Bakanı Bessent'in yeni bankaların da hedef alınabileceğine ilişkin açıklaması ise Washington'ın İran'ın uluslararası finansal ağlarına yönelik operasyonunun henüz sona ermediğini gösteriyor.

Reuters