60 Milyar Dolarlık Maliyetle Gelen Son: KKM Sıfırlandı, Fatura Millete Kaldı

Aralık 2021’de döviz kurundaki hızlı tırmanışı frenlemek amacıyla devreye alınan Kur Korumalı Mevduat (KKM) sistemi, beş yıllık uygulamanın ardından BDDK verilerine göre bakiyenin sıfırlanmasıyla resmen sona erdi. Nureddin Nebati’nin Hazine ve Maliye Bakanlığı döneminde hayata geçirilen model, tasarruf sahiplerini kur artışına karşı korurken oluşan zararın Hazine ve Merkez Bankası tarafından karşılanmasını öngörüyordu. Uygulamanın başladığı gün 13 lira seviyesinde bulunan dolar kuru, aradan geçen beş yıllık süreçte yaklaşık 3,7 kat artarak 48,13 TL sınırına dayandı.

Ekonomist Mahfi Eğilmez’in hesaplamalarına göre, sistemin bütçeye doğrudan maliyeti yaklaşık 60 milyar dolar (2.8 trilyon TL) düzeyinde gerçekleşti. Uzmanlar, bu rakama vergi kayıpları, TCMB’nin dolaylı operasyon zararları ve sıcak para (carry trade) etkileri eklendiğinde toplam faturanın çok daha yüksek olduğunu belirtiyor. KKM bakiyesi, 18 Ağustos 2023’te 3 trilyon 407 milyar lira ile zirve yaparken, Mehmet Şimşek’in ekonomi yönetimine gelmesiyle birlikte kademeli bir tasfiye sürecine sokuldu. Tüzel kişilerle başlayan kısıtlamalar, gerçek kişilerin de sistemden çıkarılmasıyla 21 Ağustos 2026 itibarıyla tamamlandı ve hesaplarda kalan son 4 milyon liralık bakiye sıfırlandı.

Dönemin bakanı Nureddin Nebati sistemin enflasyonla mücadelede önemli bir enstrüman olduğunu savunarak eleştirilere tepki göstermiş, Türk Lirası’nın en zayıf konumda olduğunu ve kurun daha fazla yukarı gidemeyeceğini öne sürmüştü.

Mevcut Tablo: Rezervler ve Kredi Faizleri

KKM tasfiye edilmiş olsaVer de ekonomi yönetimi kur istikrarını korumak adına yeni zorluklarla karşı karşıya kalmaya devam ediyor. Jeopolitik riskler, iç siyasi gelişmeler ve dış politika baskıları nedeniyle dövize yönelen talep, Merkez Bankası rezervleri üzerinden baskı yaratmayı sürdürüyor. Kredi faizlerinin yüzde 45-55 bandında seyrettiği bu dönemde, uzmanlar kurun ani sıçramalarını önlemek amacıyla devreye sokulan carry trade mekanizmasının da orta vadede yeni maliyet riskleri barındırdığına dikkat çekiyor.