Güldem Atabay
Güldem Atabay: Trump’ın Makro Ekonomik Popülizmi Küresel Dengeleri Yeniden Bozacak
Temmuz ayının başında Avrupa’da iki önemli seçimin sonucunu izledik. Avrupa Parlamentosu seçimlerinin şoke edici sonuçlarının ardından aniden erken seçim kararı…
![Güldem Atabay: Trump’ın Makro Ekonomik Popülizmi Küresel Dengeleri Yeniden Bozacak](https://www.paraanaliz.com/wp-content/uploads/2024/07/Trump.jpg)
Temmuz ayının başında Avrupa’da iki önemli seçimin sonucunu izledik. Avrupa Parlamentosu seçimlerinin şoke edici sonuçlarının ardından aniden erken seçim kararı alan Fransa’daki seçim maratonunda ilk turda kazanan aşırı sağa ikinci turda Fransız seçmen solun soluna işaret ederek blok çekti. Kıta Avrupası’nda yükselen radikal sağ dalgasına karşılık İngiltere, merkez sola yaklaşan İşçi Partisi’ni 14 yıl aradan sonra güçlü bir şekilde hükümete taşıdı.
Her üç seçimin de ana dinamik olarak arka planında toplumların belkemiğini oluşturan geniş kitlelerin fakirleşmesiyle artan ekonomik problemleri yatıyor. Küreselleşmenin yarattığı değerden giderek daha az pay alan bu kesimlere radikal sağ partilerin önermesi daha kapalı bir ekonomiyle daha fazla refah. Sol ve daha sol partiler ise neo-liberal politikalar yıllarında daraltılan kamu sektörünün ekonomik aktör olarak yeniden yükselişiyle gelir dağılımı sorununu çözme vaatleri ile aynı ekonomik problemlere odaklanıyorlar.
Paul Krugman NY Times’daki makalesinde “makroekonomik popülizm” deyince hemen ilk akla gelen Latin Amerika’daki 1970’lerin yönetimleri boyunca izlenen enflasyonist salgınlara işaret ediyor. Arjantin’in hem solcu hükümetleri hem de 1976-1983’te on binlerce solcuyu “kaybederken” sorumsuz ekonomi politikalarıyla ülkeyi ödemeler dengesi krizine ve hiperenflasyona götüren askeri diktatörlük dönemlerinin gerisinde hep aynı ekonomik popülizm yatmaktaydı. Bugünlerin makroekonomik popülizmine en canlı örnekse kuşkusuz Türkiye’den. Düşük faizin enflasyona ilaç olduğu fikrinde ısrar ederek Türkiye ekonomisini 2023 seçimleri öncesi ödemeler dengesi krizi ve hiperenflasyonla ile burun buruna getiren sağcı milliyetçi Recep Tayyip Erdoğan hükümetinin yakın tarihli politikaları. Türkiye 2023-2024 seçimleri arasında ağır sorumsuz makroekonomik politikalardan ağır ezici neo-liberal politikalara geçişle makro ekonomik popülizmde seviye atlamış görünüyor.
Küreselleşmiş bir ekonomide pandemi sonrası oluşan dinamiklerin yarattığı enflasyon dalgasına Ukrayna işgalinin eklenmesi fiyat artış hızını ateşlemişti. Tam işler rayına girmeye yaklaşmış görünürken sene başında en büyük jeopolitik risk olarak işaret edilen ikinci bir Trump dönemi ufukta belirmiş görünüyor. İlk Biden-Trump münazarasında dünya dört sene daha ABD’yi yönetmeye talip mevcut Başkan’ın azalmış bilişsel kapasitesine dikkat kesilirken, Trump’ın bir kez daha başkanlığı elde etmesiyle küresel ölçekte felakete yol açabilecek nasıl bir makroekonomik popülizm izleyebileceği geri planda kaldı.
25 Haziran’da her biri çeşitli ekonomi politikalarının ayrıntıları hakkında farklı görüşlere sahip Nobel Ödüllü 16 ekonomist ortak bir bildiri yayımlayarak Trump’ın Kasım ayında kazanması halinde devreye sokacağını ilan ettiği ekonomi planlarının enflasyonu yeniden alevlendireceğini ve küresel ekonomiye kalıcı zarar vereceğini ilan etti. Biden’ın bilişsel kapasitesi tartışmasına hiç girmeden, Biden’ın ekonomi gündeminin Trump’tan çok daha üstün olduğu konusunda hemfikir olduklarını açıkladılar.
Biden’ın Trump’tan aldığı ekonomik mirasın en önemli faktörlerinden biri, COVID-19 mücadelesinde geç kalan Trump’ın ABD iş gücü piyasasında yarattığı kalıcı hasar oldu. Trump dönemindeki milyarderler için yapılan keskin vergi indirimleri vadedilen yatırım artışını hiçbir şekilde gerçekleştirmezken, Biden dönemine hızla artan bir borç sorunu ve bütçe açığı bıraktı.
Biden’ın dönemine damga vuran önemli adımları oldu. Hızla kabul edilen “Amerikan Kurtarma Planı” sayesinde ABD’nin pandemi sonrası toparlanması diğer tüm gelişmiş ülkelerden daha güçlüydü. Neredeyse 50 yıllık ihmalin ardından ABD ekonomisinde eskiyen altyapıyı yenilemek için devreye soktuğu İki Partili Altyapı Yasası ile finansman sağladı. ABD ekonomisinin gelecekteki dayanıklılığını ve rekabet gücünü artıracak şekilde yeni bir sanayi politikası dönemi başlatan 2022 CHIPS ve Bilim Yasası’nı geçirdi. 2022 Enflasyonu Düşürme Yasası ile ABD iklim değişikliği ile mücadelede ve geleceğin teknolojilerine yatırım yapmada uluslararası topluma entegre oldu. Yeni bir virüs olasılığına karşı ekonomik sigorta sağlayan Amerikan Kurtarma Planı ile bir yıl içinde çocuk yoksulluğu oranını yarıya indirdi. Dönemi boyunca siyasi felakete neden olabilecek Fed faiz artışlarına seçim dönemine girmesine rağmen ses çıkarmadı. Para politikasına müdahale etmedi.
ABD Kasım 2024 Seçim Anketleri
Kaynak: The Economist
Trump’ın Kasım 2024’te iktidarı halinde ekonomik planları içinde gümrük tarifelerini yükseltmek var. Tüm ithalatlara yüzde 10 asgari gümrük vergisi ve Çin’den gelen tüm mallara yüzde 60 vergi uygulanmasını öneriyor. ABD pazarını kaybetmemek için Çin’in fiyatları düşüreceği varsayımının enflasyonu artırmayacağını iddia ediyor. Bu ekonomi dışı beklenti tam aksine artan maliyetlerin ABD’li tüketicilere ürün fiyatları olarak yansımasına ve daha yüksek enflasyona neden olacak.
Trump’ın bir diğer planı da ABD’ye yönelen göçü kısıtlamak. ABD’li olmanın ruhuna aykırı olan bu tercihi sonucunda zaten katılaşmış iş gücü piyasasının daha da sıkılaşarak ücretler kaynaklı enflasyon baskıları yaratması kaçınılmaz görünüyor.
Yazının tamamı burada.
BAKMADAN GEÇME
-
Borsa
/ 7 Eylül 2024RAPOR: İş Yatırım model portföyünü güncelledi. Ağustos ayı ile farklılık nedir?
İş Yatırım Eylül ayı için model portföyü güncellendi. Aşağıda Eylül ayına ait güncelleme Ağustos ayı ile karşılaştırılmıştır.
Borsa
/ 7 Eylül 2024Lokman Hekim hisseleri için yeni öneri
Lokman Hekim'in m ali sonuçları yetersiz, ama hala prim potansiyeli var
Gündem
/ 7 Eylül 2024Mehmet Şimşek’ten Fitch yorumu
"Makro finansal istikrarımızı güçlendiren ve dayanıklılığımızı artıran programımız sayesinde 2024 yılında üç büyük kredi derecelendirme kuruluşundan not artırımı alan tek ülkeyiz".
Genel
/ 7 Eylül 2024Onur Çelik yazdı: TÜRK BANKACILIK SEKTÖRÜ VE ZOMBİ ŞİRKETLERİN DURUMU
İşin reel sektör bacağında ise özellikle zombi duruma düşmüş ve gerçek anlamda katma değer üretemeyen çok sayıda şirket var ve eğer biz yine bu şirketleri kurtarmaya çalışırsak tüm finansal istikrarı tehlikeye atarız.
Borsa
/ 7 Eylül 2024Wall Street niye düşüyor?
Wall Street'te ekonomide yumuşak iniş senaryosuna sıkı sıkıya bağlı kalanlar için hayat zorlaşıyor. Tahvil ve emtia piyasalarında uzun süredir tahmin edilen sıkıntılı ekonomik dönem, riskli varlıklardaki trader'ları bu hafta uykularından uyandırdı.
Borsa
/ 7 Eylül 2024Piyasaların Efendisi FÖŞ video: Kemerlerinizi Bağlayın, Türbülansa Girdik
Cuma seansında S&P500 ve NASDAQ sırasıyla 2023 ve 2022’den bu yana en kötü seansı yaşadılar. Korku göstergesi VIX 22.5’a tırmandı. Halbuki, ABD tarım dışı istihdam verisi hiç de kötü değildi. Bu satışlar niye? Wall Street’te kaos ne kadar sürer?
Borsa
/ 7 Eylül 2024RAPOR: Türkiye Hayat Emeklilik model portföyünü güncelledi. Ağustos ayı ile farklılık nedir?
Türkiye Hayat Emeklilik Eylül ayı için model portföyü güncellendi. Aşağıda Eylül ayına ait güncelleme Ağustos ayı ile karşılaştırılmıştır.
Döviz
/ 7 Eylül 2024Dış piyasalarda bir panik atağı daha başladı
Piyasadaki kayıpların temel nedenlerinden biri, ABD’de açıklanan ve hayal kırıklığı yaratan istihdam verileri oldu.
Ekonomi
/ 7 Eylül 2024FÖŞ video: Erken seçim gölgesinde OVP yazmak
Siyaset denklemi çözülmeden OVP ve daha genel olarak Ekonomik İstikrar Programı’nı tartışamayız.
Borsa
/ 7 Eylül 2024Migros, Avrupa’nın en güçlü gıda perakendecisi seçildi
Migros Ticaret A.Ş., Avrupa’nın en prestijli perakende yayınları iş birliğiyle hazırlanan “Avrupa'nın En Güçlü 50 Gıda Perakendecisi” raporunda, birinci sırada yer aldı...
Borsa
/ 7 Eylül 2024Polisan Holding, 6 Aylık Finansal Sonuçlarını Açıkladı
Kimya, liman, gayrimenkul ve boya sektörlerinde faaliyet gösteren Polisan Holding, 2024 yılı ikinci çeyrek finansal sonuçlarını Kamuyu Aydınlatma Platformu’na (KAP) bildirdi...
Borsa
/ 7 Eylül 2024Gedik Yatırım, 6 Aylık Finansal Sonuçlarını açıkladı
Gedik Yatırım’ın brüt karı, 2024 yılının ilk altı aylık döneminde, 1,67 milyar TL, esas faaliyet karı ise 914,84 milyon TL gerçekleşti...
Borsa
/ 7 Eylül 2024ActivTrades Gece Analizi: ‘BIST- USD/TRY’
BİST100 haftanın son işlem gününde %1,67 düşerek 9771 seviyesinden günü tamamladı. Sabah saatlerinde endekste satışlar görsek de günün büyük bir kısmında 9900 seviyesinin üzerinde nispeten yatay bir seyir takip ettik...
Benzer Haberler